ਤਰਕਸ਼ੀਲ (94) ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ, 2000, Tarksheel, November-December, 2000

ਗਿ ਹੂੰ ।(੮“, ਜੂ ਭਾ (ਲਾ ਕ====ਦ======= =

-= -= -

6 ਮੀਰ ਛ ਹਾਕ
॥੩॥੩੩੩੩ ਅਬ ਤਤ ਕਰ
੧੦

ਦੈ
ਲ&

ਇੰ] ਫ ਪੇ
ਪੜ ਦ
ਬਕਕਕਕਗ਼ਜ਼ਕ਼ਜ਼ਕ਼ਕ਼ੜਸਸ”ੇ

੍ ੍ ਰਾਮ ਸੰਘ ਨਰਮਾਣ _ ਬਿ ` ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਹੇਠਲੀ ਪੌੜੀ ਦੇ ਕੁਝ `_ ਮੂਲਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਨਾ ਮੰਨਣ ਤਾ ਇਸ ਨਾਲ
ਬਣਗੀ ਨਵੀਂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਚੰਗੀ, ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਗੱਡਤੀ ਝੰਡੀ, ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ ਸਾਧ ਪਾਪੰਡੀ। __ ਬੁੱਧੀਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਬਿੰਬ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨੰਹੀਂ ਪੈਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਨਿੰਦਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਿਆ

ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ _ਦਾਹਵੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰਕਾਂ ਰੇਲ ਬਣਾਈ ਐ, ਬਈ ਹੁਣ ਜਾਗੋ ਆਈ ਐ। __.[. [ [ਛੁਟਿਆਉਣ ਲਈ ਅਖਬਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿੰਨਾਂ _ ਪ੍ਰੋ: ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਸੀ ਕਰਦੇ, ਲੋਕ ਸਰਾਪ ਲੱਗਣ ਤੋ ਡਰਦੇ_ ਨੰਗੇ ਲੋਰ ੨ ਰਿ ਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ _ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਘੇਰਾ ਘੋਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬੌਧੀਮਾਨ ਹੈ ਹੀ। _
ਰੀ £ ਤ ਡਰਦੇ, ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਤ ਮੰਚ ਦੀ 14400.

ਪਾਖੰਡੀ ਲੁੱਟ ਕੇ ਐਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਕਰਕੇ ਕੜ ਮੀ ਐ ਕਰ ੨ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਔਂਜ ਜਦੋਂ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸਤਸੰਗ ਹੇ ਰਹੇ ਹਨ.
ਧਾਰੀ ਤਵੀਤ ਜਾਂ ਕਰਕੇ 'ਥੋਲੇ ਨਨ ਟੇ ੦ ੬401 ਜਾਰਥਿਕ ਟਿੱਪਣੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਾਰਾ ਚੋਨਲ ਦੇ _ ਕੋਮੀ ਅਤੇ ਕੋਮਾਂਤਰੀ ਪੌਧਰ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆ ਦੇ ਇਕੇਠ
ਲੌਕ ਬੋਚਾਰੇ _ਬਹੁੜੇ ਭੋਲੇ, ਮਹਿਮਾਂ ਜਾਂਦੇ ਸਾ ਆ ਆ ੨ ਚਲੰਤ ਮਸਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ: ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ _ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਖਬਾਰਾਂ, ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਸ਼ੀਫਲ

-੩ ਸੱ ੨ ਬਈ ਹ€', : ਹੈ | ਦੁ । । ` ਅਉਂਦਾ ਹੈ।”ਕੀ -ਪੌਤਰੀਆਂ ਆਂ
ਹਥੌਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੇ ਕੈਂਸਰ ਹਟਦੇ, ਮੈ ੨ ਅਰ ਿ | ਰਿ ਤਲ ਲੱ (1੬ ਚ । `ਕੰਪਿਊਟਰੀਕ੍ਰਿਤ ਜਨਮ, ਮਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ”
ਦੇ, ਮੁਹ ਨਾਲ ਜੇ ਪੱਥਰੀ ਕੱਢਦੇ, ਇੰ ਹਨ। ਆਸਥਾ ਵਰਗੇ ਵਿਸੇਸ਼' ਧਾਰਮਿਕ -ਟੀਵੀ_ ਚੈਨਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੇ

ਹਾ | 1 ।। ਪ੍ਰੋ: ਕਹੀਦ . ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਕੈਸਟਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆ ਰਿਹਾ[
ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਦੈਵੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਰੋਸਾਏ ਪਾਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਟੀਵੀ. ! __
ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਨੇ ਜਨ-ਮਾਨਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਾ' ਰੌੱਖਿਆ[ __
ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਰ=ਨਰਕ, ਪੁੰਨ-ਪਾਪ. ਰੌਬ ਦੀ ਰਜਾ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੰਦੂਆ-ਜਾਲ ਸੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੇ। ਇਨ੍ਹਾ
ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਬੇਂਝਵੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡੇ ਦੀਆਂ ਕੋਸਿਸਾਂ ਦ ਟਾਕਰੇ [
੨ 1 ਕੱ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਗਿਆਨਕ
(40 [ਛਿ॥ | ("ਦਧ ਸਹੀਦ ਘਿ ਤੋਂ ('ਉ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਂਭਰਦੀ
[ ਵਿਦ ਹੈ।ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੀ
ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਇਹੀ ਬਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਕਤ ਧਿਰਾ ਸ਼ਹੀਦ |
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਬੰਧੀ ਭੁਲੇਖੇ ਖੜੇ _ਕਰਨ।ਬੇਸੌਕ ਪਿਛਲੇ! “ _
ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਗੜੀ ਜਾ ਤੁਪੀ[ ___
ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਫਿਰਕੇ ਦੇ |
ਪੱਖ ਵਿੱਜ਼ ਭੁਗਤਾਉਣ ਲਈ ਕੁੱਢਰ ਕਸਿਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆ ਰਹੀਆ [
ਹਨ ਪਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ. ਫਿਰਕਿਆਂ
ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋ। ਇਸ
ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੌਲ ਬੜੀ ਉੱਭਰ ਕੇ ਆਈ `ਜਿ
ਉ ਅਜਿਹੇ_ਨਿੰਦਕਾਂ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ> ਲਈ
।ਅਜਾਦਾਨਾ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜਾਦੀ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ. ਸਗੋਂ ਕਾਗਜ਼, ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਬਾਹੀਦਾ
[ਭਾਰਤੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਿਰਫ _ ਸਗੋਂ ਲੋੜ ਬਣਦੀ ਹੈ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ. ਉਸਦੀ ਵਿਜ਼ਾਰਧਰ'|
ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੀ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ__ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾਏ |
` |ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਮਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਦੇ |
`` |ਫਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ _ਹੈ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ _ਇੱਕ _। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੂਜਿਕ ਰਾਜਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆ
ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤੋਰ ਤੁਰਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਮਾਰਕਸਵਾਦ _ ਆਠੁਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਹਲੀ ਪਈ ਸਪੇਸ ਵਿਹ[
ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ।ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ _ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਨੇ ਉਂਗਣਾ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ |
[`` [ਉਸਨੇ ਸਾਡਰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂ ਸਕਾਟ ਨੂੰ. ਉਹ ਆਰੀਆ _ ਦੇ -ਸਫਾਏ ਲਈ ਸਮਾਜੀ. ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਸਭਿਆਜ਼ਰਕ ਤੌਰ ਤੇ
ਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਅਣਸਰਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

੨? :.%<੯ 2
ਸਦ ਦਹੀ ਚਲਾਈ ਐ, ਬਈ ਹੁਣ.....
ਹੈ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਭਲਵਾਨ,

[
[ਇੰ

ਰੋ ਅਸਾਨੀ ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਇਸਤੋਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ ਅਸੀਂ 'ਨਾਇਕ'

ਉਪਹਕਤ ਦੱਸੇ ਸ਼ਬਦ 'ਖਲੰ ਦੇ ਕੋਸ ਹੋਵੇ
ਅਜਿਹਾ ਨਾਇਕ ਜੋ_ਦੁਨੀਆਂ ਰਿ ਆ
ਲੌਂਦਿਆ ਤ੍ਰਸਿਆ ਹੇਦੇ। ਊਂ ਦੀ

ਸਾਡੇ ਦਰਸਨ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਟੇ ਤੋ ।੩
ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿ ਰੀ
ਜੰ ਅਸਤੀ' ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਉਹ 'ਆਸਤਿਯ'_ਹੈ ਤੇ ਜਿਹੜੇ
| ਨਾਸੜੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਰਥਾਤ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਆਸਥਾ ਰੌਖਦਾ ਹੁੰਦੇ ਕਿ
[ਇਸ ਲੌਕ ਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ. ਉਸਨ
ਆਸਤਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਤ ਜਾ ਸਿ ੨
[ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਮੌਤ ੩ ਵਰ

ਜਿਹੜਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਤਾ ਨ੍ਰੰ ਔਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ

ਕਰ ਲਈਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸੇ ਵਿਸੇ ਨੂੰ ਸਪੋਸ਼ਟ ਕਰਨ `ਚ ਵਧੇ

ਧਰਮਵੇਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਹਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਪੰਤਾਸਾ ਨੂੰ
ਰਿਹ ਦੇ _ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ£
ਇਦਾ ਨਾਂ ਮਨ ੨੯)
ਵਿ ਰਿ ਚਿੰਤਕ ਡੀ ਪੀ ਜ਼ਟਪਾਧਿਆਈ

ਕਰਦੇ ਹਨ : ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਿ ਨੂੰ
ਉਰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਰਮਵੇਤਾ ਸੀ.
ਰੀ ਸਾ ਰਿ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਫਿਰ ਵੀ ਪਤਾ
ਨਹੀ ਛੁਡਾ ਸਕੇ। 7 ਮਨੂੰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਿੰਡੋ

ਜੇ ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ = ਵਟ
ਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾ ਆਸਤਿਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁਠ

ਜਹਿਦ ਹਰਖ... ਤੇ ਦੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋ ਪਰ ਜਾਟ
ਸਕਦਾ ਕਿਉਕਿ ਸਰ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵੀ ਢੁੱਕਵਾ ਨਹੀਂ ।ਕਹਾ ?'[ਊ
ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਜਥਿਆਂ, ਵੰਸੋਜਿਕ ਤੇ ਨਿਆਏ, ਈਸਵਰ ਦੇ >
ਅਰਥਾਤ ਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੇਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਮੁਟ |
ਭੋਤਿਕਵਾਦ ਸਿਧਾਤ ਵਿ ਆਦਰਮਦਾਦੀ ਸਿਧਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ. ਸਤ!
ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀ ਜਿਗ 2. “ਨਂ। ਫਿਰ ਵੀ. ਇਨ੍ਹਾਂ ੧]
ਇਤ ਕਿਤੇ,ਨਾ ਕਿਤ ਅਜ ਿੱਤਕਿੰ-ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸੋਭ

ਹੁਣ

ਰਿ ਜਰੂਰ ਸਦੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜ ਤਹਿ
ਚੇਰਵਰ-ਚਰਸਕ ਜਿ... ਹੀਹੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਊ
ਸਿਰਫ ਇਸੇ ਰਜਤ ਿੰਭੌਤਿਕਦਾਦੀ ਹੈ. ਪਰ ਓਸ
ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਨਾਸਤਿਕ ਦਰਸਨ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ _ਜਾਂਦ'
ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੀ ਨਮ ਦੀ ਸੰਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀ ਮੰਨਦਾ
ਤਜ & ਕ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾ ਹ ਕਿ ਉਹ ਵੇਦਾਂ
ਦੀ ਸਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। 4 (ਜਦ ਹੀ ਸੀ

ਅਧਿਅਬਮਦੀ ਨੈ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸਨ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕਫ਼ਾਦੀ ਤੋਂ
ਅਰਥਾਤ ਭੋਤਿਕਵਾਰੀ ਡੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ 51]:
ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਨ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ ਪਜੰਪਰਾਂ 9
ਵਰਗ ਜ਼ ਸਰਲ ਹੂ. ਦਿਂਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਆਸਤਿਕ
ਕਈ ਹਲਕਿਆ ਰੀ ਜਾਵੇ। ਪਹੁ ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ |”
ਕਬਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹ. ਕਿਉਪੈਂ

ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਹ ਵੀ ਨਹੀ ਕਰਦ ਉਂ:
4 ਧਰਦਾ!।
ਰਾਵ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਲੀਕ ਉਸ ਸਿਤਾਰ ਦੀ. ਤੱ

ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਖਾਸ
ਫਰਗ ਦੇ ਧਰਮਵੇਤਾ ਨੇ ਰੌਂਖੀ ਸੀ। ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਆਸਤਿਕ ਦਾ
ਵਰਗੀਕਰਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਸੀ. ਜਿਸ `ਚ
ਧਰਮ ਦਾ -ਕੋਈ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਦਾ ਦਖਲ
ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਸਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
`ਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਮਤ ਇੱਕ ਗੈਰ
ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਵਸਤੂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲੇਂਗਾ ਜਦ ਕਿ
ਨਸਤਿਕ ਮੌਤ ਵੀ ਇੱਕ'ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ
ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾ `ਚ
ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ
ਨਾਸਤਿਕ ਮਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਾਂ
ਦੀ ਤਰਜ਼ਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ-ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ
ਹਾਂ ਕਿ ਨਾਸਤਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਦੇਣ 'ਚ, ਕਿ
ਜੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਹੈ. ਮਨੂੰ
ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਪਰ ਮਨੂੰ ਨੇ ਜੋ ਨਾਸਤਿਕਵਾਦ ਨੂੰ ਅਰਥ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਨਾਸਤਿਕਵਾਦ ਨੂੰ ਭੰਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਨਾਸਤਿਕ ਪਰੰਪਰਾ
ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਦਨਾਮ ਤੇ ਕੋਝੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ
ਆਮ ਲਕਾ `ਚ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਖੇਤਰ 'ਚ ਨਾਸਤਿਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ
ਕਦੀ ਵੀ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸਦਾ ਸਾਰਾ ਨਹੀਂ ਤਾ ਖਹੁਤਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮਨੂੰ ਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾ
ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਰਵਾਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਬੁੱਧ, ਜੈਨ ਨੇ ਵੇ
ਦਾਂ ਨੂੰ ਰੌਜ ਕੇ ਭੰਡਿਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸੈਂਤਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ, ਪਰ
ਮਨੂੰ ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੌਂਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ,
ਇੰਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਗਰੰਥ 'ਮਨੂੰ ਸਮਰਿਤੀ' ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ
ਨੇ ਨਸਤਿਕ ਮਤ ਦੇ ਰੌਜ ਕੇ ਪਰਖੌਚੇ ਉਡਾਏ। ਡੀਪੀਚਟੋਉਪਧਿਆਏ
ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਨਾਲ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
।ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾ ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿਸੇ
ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ

ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨਾਇਕ ਨਾ ਹੋ ਕੇ. ਖਲਨਾਇਕ ਹਨ ੭ ਅੱਜ ਜੋਦ
ਕਿ ਨਾਸਤਿਕ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀਆ
ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਧ-ਵਿਸਦਾਸਾਂ ੨
ਮੁਨਕਰ ਹੈ. ਧਰਮ, ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਖੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੇਤ
ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ. ਕੀ ਸੌਚਮੁਂਜ਼ 7 ਸਮਾਗ
`ਚ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ “ ਜਿਵੇ 'ਜ
ਨਾਸਤਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹ
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪੌਲਾ ਬਦੇ ਨਹੀਂ ਛੇੜਿਆ ਜ
ਤਰਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਹੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਮਿਸਾਲ
ਅਸੀਂ ਚਾਰਵਾਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਬੁੱਧ ਦੀ ਤਰਕਸੈਲੀ ਚਾਹੀ ਵੇ
ਖ਼ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਵਿਨੇਧ
ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨੇ ਦਾ ਮਨੂੰ ਨੇ ਸਮਰਥਨ
ਕੀਤਾ। ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਲੋਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਰੇਜ ਕੈ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਤੀ
ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ. ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਚੰ ਪੁਰਹਿੜ ਦਨਹਾ ਨ
ਕਿਸੈ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਪੁਰੀ ਸ੨੩
ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਵਗਾਰਦਾ ਸ.
ਚਾਰਵਾਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮਮਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਹਿਮ੨।
ਨਾਲ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਹਰਮਪਣਨ
ਸੈਲੀ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਨ ਜੱ:
ਫ਼ੇੜੀ_ਰੌਖੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਹੜੇ ਤਰਕ ਸਾਨੂੰ ਅਜ =ੀ
ਨਵੇਂ 'ਲੌਂਗਦੇ ਹਨ, ਚਾਰਵਾਕਾਂ ਤੇ ਬੋਧਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀੜ ਸਨ।
ਉਹ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਨੇ ਸਜਾਪਜ
ਕੀਤੇ ਸਨ। ਚਾਰਵਾਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਜੇ ਗਰਾਧ ਦੇ ਮੋਟੇ ਦਿਖ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਸ੍ਰਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ੧ਜ ਜਾਦਾ
ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ-ਮੱਜਿਲੀ 'ਮਾਟ੨
`ਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਥੋਲੇ ਦੀ ਮੰਜਿਲ ਵਾਲੇ ਦਾ ਖਾਧਾ ਉਪਰ ਵਾ:
ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰਜਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਂ।`
ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀ ਆਸਤਿਕਵਾਦੀ ਵਿਚਾਹਧਾਟ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ। ਰ੍‌
ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦਾ ਤਾ ਪੂਰਾ ਤਰਕ _ਸ਼ਾਸੜਜ _ਹ!
ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜਾ ਵਿਖਾਈ ਇੰਦਾ ਹੋ. ਮਾਸ,
ਤੋਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਤਾ ਪਦਾ ਹੀ। ਪੁਰਹਿੜ ਵਾਦ
ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਆਸਤਿਕ ਵਿਾਰਪਾਨਾ
ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਈਸਵਰ (ਬ੍ਰਹਮ) ਦਾ ਘੜਿਆ ਹੀ ਇਹ ਪੁਦਾ
ਸੰਸਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੁੱਧ ਕਹਿੰਦਾ ਹੇ ਕਿ ਇਸ ਮਸਾਰ ਦ।

ਉਤਪਤੀ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਬਿਨ ਸਿਮ
ਵਸਤੂ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਕ ਵਸੇੜ ਖਤਮ ਹਦ |

ਤਾਂ ਹੀ ਦੂਸਰੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਬਣਦਾ ਹ। ਆਸਤਿਕਦਾਦੀਆ'
ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਿਖ ਦਾ ਪੈਦਾ ਹਣਾ ਬੀਜ
ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀ ਹੈ. ਸਗ ਬੀਜ %|
ਮੌਜੂਦ 'ਬ੍ਰਿਖ-ਆਤਮਾਂ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਬੋਧ ਨੇ ੧

ਗੀ ਹੱ 8 ਜਹ ੧ ਦੀ ੍ ਰ ਨਜਨਨ ਤਾ

ਮਤ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਰੌਂਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ _ ਅਰਥਾਤ ਬੁੰਧੀਵਾਦ ਰ

$ ਰੋ ੨ ਕਿ ਇ ਤੇ ਵੇਦ ਨਿੰਦਠ

ਰਹਤ ਦੀ ਬੀਜ ਦਾਰ ੨ ਨਰ ਤਰੇ ਨ ਚ ਤਰ ਜਮ ਜੀ
__ ਕਿਹਾ ਚਾਰਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਦੀ ` ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਵੇਦ ਨਿੰਦਕ ਹੈ _ਤਾ

ਕਹਿ ਕੇ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ। ਚਾਰਵਾਕਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਸਿ ਚਰੀ ਹੀ ਰਸ ਅਰ ਰਤ

ਇਤ ਪਿ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਨੇ ਰੀ

੮੮ ਨਜ ਨਕੜਰੂਕਰ

0
! ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਔਜ ਵੀ ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ।
ਖੋਜੀ. ਬੁੱਧੀਵਾਦੀ ਤੇ ਨਿਵੇਂਕਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਆਸਤਿਕਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੇ ਖਿਨ ਦੀ ਤਾਸ
`[ਸਮਾਜਿਕ_ ਰਾਜਨੇਤਿਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾ ਦਾ __ ਹਵਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁਮਕਣ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ੀ. ਪਰ ਟਿਸਦਾ
ਘੋਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਐਨ _ਉਲਟ'ਨਾਸਤਿਕੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ` ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ੫੩1] -
ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਕ ਅਜਾਦੀ ਨੂੰ ਗਿਰਵੀ ਨਹੀਂ ਰੌਖਿਆ ਤੇ ./5ਵ ਦੀ] -
ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਕੀ ਇਹ ਸੋਚਮੁੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੁੱਧ ਘੋਲ ਸਦਾ ਜਾਰੀ ਰੋਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਗ
ਖਲਨਾਇਕ ਹਨ ? ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੇ _ਘੋਲ-ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ੍‌ਗਾ, ਜਦ ਤੋਕ ਇਹ ਸਮਾਜ ਇੰਗ
ਦਨਾ ਦਾ ਸਬੋਂਬ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ. ਵਿਗਿਆਨਿਕ. ਤੇਂਥ ਨੂੰ 'ਨਹੀਂ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਕਿ-.ਨਾਸਤਿਕੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰ/ _ਜ

| ਇੱਕ 'ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ, ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ _ਸਪੌਸ਼ਟ ਧਰਮ ਸੂਤਰ 'ਚ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਚ ਹਸ, ਨ ਨੀ ਨ ਪਿਹ ਇਨ
ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ `ਦੇ ਆਸਤਿਕਵਾਦੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾ ਵਿ ਨ ਜਿ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਡੋਡਾ ਰਿ ਸਿ ਰਿ |
`_ [ਨਾਸੁਤਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪਏ ਹੈ ਕੋ ਰਹਿਣਰੇ। ਵੇਦਾ
ਦਲ ਰਲ ਆਲ. ਜੀ ਦਰ ਮਲ ਨ ਚ ਅਨ ਆਣ ਮਪ ਵਧੀਕ ਸਕ ਕਦ ਨ... ਪਰ

_ [ਮਨੂੰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਰਥਾਤ ਜੋ ਰਤ ਰਚਨੀ ਦਿਨੇਸ਼ ਵੱਲ ਲੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹ ਕੇ ਦੂਸਰਾ ਧਰਮ __ ਇੱਕ ਵਿਹਲੜ ਢਿੱਡਲ ਲੁੱਟਦੇ ਨੇ.

ਜਿਥੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣ, ਅਰਥਾਤ ਅਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਹੋਣ, ਰੀ ਿਇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ _ਉੱਹੇ

[ਜਿੱਥੇ _ਪਖੰਡੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ `ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸਿਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ _ਗਈਆਂ। ਦੂ

ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁ ਸਿਆ ਆਮ ਆਦਮੀ,

ਮੀ ਰਖਦਾ, ( ਅਪਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌੜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ੬
ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਸਲਈ ਉਹ ਖੁਲ ਕਾਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਕੇ ਸੌਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਝੱਖੜ ਝੁਲਦੇ ਨੇ।

3 ਲਈ ਜੌਂਦੋ ਜਹਿਦ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ _ਹੈ। ਏ.ਕੇ.ਸੰਤਾਲੀ ਜਿਹੇ ਜਾਦੂ _ਭਰੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ,
ਉਸੀ 1 ਵਸਤ, ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਜ ਹੈ ਬਿ ਜੇ ਚ ਨਿੰਦਕ ਹੇ ਉਹ ਕਦੀ ਤਹਾ ਹਥਿਆਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ : ਕਿ ਕਿਸ ਨੇ ਜਿਉਣਾ ਹੈ, ਕਢਦੇ ਅਕਲ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ।

ਰ੍
ਰ੍
[
ਪਾ 2 ਹੈ।

` [. __ ਮਨੂੰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਿਆ ਡੇ ਰਾ ਕਦ ਰਹੀ ਦੀ ਉਹ ਸਿਧ ਜੀਨ
ਰ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ. .

ਲੁੱਟ ਕੇ ਕੁੌਲੀ ਲਕਾਂ ਦੀ।
ਸਿਰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਚੇਲੇ ਚਪਟੇ.

ਉਇ ਭਉ ਵਿਉਪਾਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਕਥਾ ਆਉਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ 8
ਹੱ 7 ਜੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਸਦੇ ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੋਥ ਥੱਲੇ ਕਜ਼ਲ ਦਿੱਤਾਂ
ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਰਾਜ 'ਚ ਜਦੋਂ ਨਾਸਤਿਕ ਭਰੇ _ਜ। ਹਮਣ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲਈ [ਤਿਆਰ ਹੋਤ

[ ਹੋਣ ਤਾਂ. ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਣ ਜਾਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਇਕ ਗਿੰਦੜ ਤਾ ਦੀ ਤੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਚ ਹਨ ਸਥਲ ਟਰ ਰਿ
ਲੋਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਸੂ ਜੂਨੀ ” ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਪ੍ਰਗਟ 2 ਹਜਾਰਾਂ ਲੋਕੀਂ ਮਾਰੇ ਤੇ ਫੱਟੜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਭੋਲੀਆਂ ਨਾਰਾਂ ਨੂੰ
ਆ ਆਦਿ ਦਾ ਭਰੇ ਹੋਣਾ, ਜੋ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਇਸ ਲਈ ਮੁ ਕਦ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਤ ਵਰਤਾਰਾਂ ਕਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਦਬਕਾ ਦੇ ਕੇ ਪੀਰਾਂ ਦਾ. '
ਇਸ ਉਹੀ ਸਰ ਪਿਆ ਹੋ ਕਿਉਕਿ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੈ ਇਹ _ਨਾਸਤਕਵਾਦੀ ਹਨ? ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਵਰਗੇ _ਜੋ -ਔਜ ਖੁਦ ਲੋਟਦਾ ਸਜ ਬਹਾਰਾਂ ਨ: 0
ਗੋਲ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ : 'ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਮੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੁਰਨਾ ਹਾਉਂ ਨਾਇਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ. ਕੀ ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਸਿ
ਇਤ ਰਿ ਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੂ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਧਾਵ' ਪ੍ਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ? ਕੀ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ੍ ਉਆ
ਗਾ ਰ੍ ਉਹ ਨਾਸ ਕਈ ਉਹ 4 ਬਰ ਰੇ __ ਦਕੀਅਨੂਸੀ ਰੀਤਾਂ ਛਡ ਕੇ.
ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਤਾਂ ਫੀ ਗਿੱਦੜ ਜੂਨੀ ਭੋਗ ਜਿਹਾ ਹ।' ਤਕ ਸੀ. ਇਸ ਲਈ 6 ਪਾਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜੀਨ ਚਲ ਉਵ

_[ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਨਹੀਂ ਖਲਨਾਇ ਕੇ ਰਮਾਇਣ `ਚੁ
111 1017.-। 01੬0੬
3. 111. ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ (ਜਨ, ਰ੍
ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਚ ਰੌਖਣ ਲਈ. ਉਹ ਜਲਤਹਾ ਨੂੰ ਤ (15
ਜੋਤਿਸ਼ ਇੰਦਰਜਾਲਿਕ ਯੁਕਤੀਆਂ 'ਚ ਫਸਾਈ ਰੱਖਣ 4 |
ਜਸ, ਇਦਾ ਹਿਹ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਨੂੰ ਸਦੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ?
ਹਰ ਕਵਾਇਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਹੀ ਵਾ ਹਾਰਿਤ ਰੌਖਦੇ ਹੁਨ। ਰਿ ਦੇਣਾ। ਇਹ ਅਨ

ਨਸਤਿਕਵਾਦ ਦਾ ਸਿੰਗ ਸਬੰਧ ਬੁੱਧੀਵਦ ਨਲ ' ਪ੍ਰਤਿਗ ਭੂ ਦੈ ਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾ ਜਿਨ _ ਮੈ
ਰਿ, ਹਉ ਦਹ ਰਿ ਸਿ ਤੀ

[ਡੇ ਭਗੌੜਾ ਹੈ। ਯਾਗਵਲਕਿਆ 'ਸਮਰਿਤੀ। ਬੂੰਧੀਵਾਦ ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿ
[ਬਨਾਮ ਨਾਸਤਿਕ ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਲਨਾਇਕ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿ ਦਹ ਮਸਲਾ ਸੂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਉਰ,
ਹਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ : ਸਿਰ ਜਰ” ਕਰਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ,ਦੀ ਨਸਤਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੁਤ ਵੀ ਸਿ
ਹੋਤਿਆ, ਗਰਗ ਰਾ ਲਉ ਲਾ ਅਰ
ਨੰਬਰ 7 7732 1

ਸਪੌਸੂਹੀਕਰਨ

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੋਤ

& ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨੋ ਮਾਨਵ ਸਮਾਜ
ਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ
ਪਧਰ ਦਾ ਤੇ ਨੌਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ .

(੫

ਅਵਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣੀਂਦੀ ਹੈ ? :
ਜੋਅਵਾਜ਼ ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ
| ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਟਿਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ
ਰੜਾ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਗੋਲ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ
ਹਨ, ਇਵੇਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ
ਦੂਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਮੱਧਮ ਹੋਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਵਾਜ਼ _।
ਜਿੰਨੀ ਤੀਖਣ (0੬੧੩੯) ਹੋਵੇਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਤੇ
ਦਬਾਅ ਹਵਗਾ। ਜਿੰਨੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੁਤੀ ਤੇਜ਼
ਹੋਵਗੀ ਉਨੀ ਹੀ ਆਵਾਜ ਦੀ ਬਾਰਾਬਰਤਾ ਜਾਂ ਅਵਿਤੀ
(ਜ੩੧੫੬੦੧) ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਅਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ
ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕ ਤਰਲ ਲਹਿਰਾਂ ਬਣ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਰਲ
ਲਹਿਰਾਂ ਕੈਨ ਅੰਦਰਲੇ ਬਹੁਤ ਮਹੀਨ ਵਾਲ ਸੇਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ
ਕਰਦੀਆ ਹਨ ਜੋ ਬਿਜਲਈ ਇਸ਼ਾਰ (੬੧੬੦01੦੪।
। 8।0੩।5)ਬਣਕੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਉਚੀ ਖੜਕਾ
ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੌਨ ਦਾ ਪੜਦਾ ਨਹੀਂ ਪਾਟਦਾ
ਸਗੀਂ ਕੈਨ ਦੇ ਪੜਦੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਵਾਲ ਸੈਲ ਨਕਾਰਾ
ਹ ਜਾਂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੁਨਣੇਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਮਿਣਤੀ :
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਊਂਡ ਲੈਵਲ ਮੀਟਰ (9੦000
1੬੫੬ 0੬੧੬) ਨਾਮੀ ਯਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ
ਤੀਪਣਤਾ ਜਾਂ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਡੈਸੀਬਲਜ ੪੦0੦-0੩) ਵਿਚ
ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਸ਼ਟ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੁਨਣ
ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ 0 ਡੈਸੀਬਲ ਭਾ 0 ਸਾਉਂਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲੈਵਲ
($ਨ1-8੦0॥0 ੮੬੩੩੫ !੬48)) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 120 ਤੋਂ
1੨0 ਡੋਸੀਬਲ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਪੀੜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ
ਹ। 'ਕੇਮ ਉਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸੈਸਥਾ` ਦੇ ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ
ਅਨਸਾਰ ਕੁਝ ਅਵਾਜਾਂ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ .- ਸਾਧਾਰਨ
ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ -60 0੩ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀ
ਘੰਟੀ 80, ਹਅਰ ਡਰਾਇਰ 90 ਬਿਜਲੀ ਡਰਿਲ-98.ਸਪ੍ਰੇ
ਮੁੱਟਰ_ !05. ਚੇਨ ਸਾਅ (ਮਸ਼ੀਨੀ ਗਲ ਆਰਾ।-110,
ਅਮਬੁਲੱਂਸ ਸਾਇਰਨ : 120, ਜੈੱਟ ਦੇ ਉਡਣ ਸਮ 140. ਬੈਦੂਕ

(ਦੀ ਗਲੀ 165 03 ਤਿੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨ
੨ ਤ' ੭ ੫੩ ਤੱ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ 8 ਘੰਟੇ

4) ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੰ ਕਨਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਲਾਂ ਤੇ ਨਕਾਬ

ਸ਼ਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ (੧੦8੪-00॥0000)

ਨਿਰਮਲ /ਨੌਘ ਮ/ਹਣਾ'। ਕੈਨੇਡਾ?

॥

ਤਨ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਲਾਉਣੇ ਜੂਹ ਹਨ। ਕਨਾ ਦੀ[ਉ

ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਰੈ ਕਿ ਫਿੰਨੀ ਤਿਖੀ ਆਵਾਜ਼

ਆਨ ਜਿੰਨੀ ਨੌੜਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਨੀ ਦਰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ' ਸਰੋਤੇ

ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਹਿ ਸਰ ਦਿਨ ਜਾ
ਦੇ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਰੁੱਤੇ ਪੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ?

(ਉ) 110 ੦੩ ਤਾਂ ਉੱਚਾ ਸੇ
ਹੈ ਰਜ ਵਤ ਬੋਰ ਕੈਨ ਲਈ ਅਤੀ ਜਖਮ ਤਰਹ

ਜਿਵੇ ਅਸਲੇ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ (

ਜਾਂਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਣਾ ਅਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।| ॥

ਸਿ (ਤੋਪਾਂ, ਬੰਦੂਕਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਡ [4

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਾਗ ਰੋਗ
ਸ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ
ਰਬ

ਸਮੇਂ।(ਅ) ਜੇਕਰ
15 ਮਿੰਟਾਂ ਤੇਂ ਵੱਧ 90 ਤੇ ।10 0੪ ਉਦੇ ਰੌਲੋਂ

ਦੀਆਂ ਕੈਨਸਰਟ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤ ਵਿਆਹ
। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਜਗਰਾਤ-,

ਰਹਿਣਾ ਪੈ 1
ਲਵੇ ਅਤ ਦੀ ਦਹ ਰ੍

ਆਰੇ ਅਤੇ ਹੇਰ
ਸਿ ਸ਼ੋਰ, ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ, ਪਾਵਰ

ਇਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ, 65 ਗਾਹ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਨੀਕਾਰਕ, `' 25": ਹੈ।
ਨੂੰ ਰਨ ਵੋ ਨ ਦੇ ਇਕ ਸਹਕਾਭ ਨੇ
ਕਦ ਹਜ ਭਰਨ ਜਾਨ ਮਮ
ਜਾਪਾਨ, ਕੌਮੀ ਹ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਇਸ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਕਤ ੋੇ ਜਿਹ ਛਪੀ ਿਪ੍‌ਰਟ ਵੱਧ |

॥ਚ।

ਢਕ ਤੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਹਾਇਤਾ ਵਾਲੀ |

ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ ਤੇ ਚਲਦੇ ਲਾਉਡ ਸਪੀਕਰਾਂ 8

ਲਿਗ...

ਧੂਏ ਨਾਲ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਗੈਦ ਨਾਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ
ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਲੱਚਰ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਆਦਿ
ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰ ਸਕਦਾ
ਹੈ ਪਰ ਸੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਆਂਢ
ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੇ ਜਗਰਾਤੇ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਆਦਿਸਮੇਂ ਲਾਉਡ ਸਪੀਕਰ
ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕੰਨ ਪਾੜਵੇਂ ਰੌਲੇ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਭੱਜ ਕੇ ਕਿੱਥੇ
ਜਾਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਮ ਸਵੇਰੇ ਦੇ
ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਘ ਪਾੜਵੀਂ ਭਜਨ ਬੰਦਗੀ
ਦੀ ਬੇਕਸੂਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਗੁਨਾਂਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ?
ਟਪਾਂ ਲਾ ਕੇ ਸੌਂ ਗਏ. ਪਿੰਡ ਦੇ ਭਾਈ ਸਾਧ।
ਧੂਤੂ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਗੂੰਜਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੀ ਅਪਰਾਧ?

` ਵੱਧ ਰਹੇ ਟਰੈਫਿਕ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਹੌਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੌਪ
ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਡੰਡ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬੋਲੇ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੀ,
੨ ਕਾਢਾਂ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਦ ਇਸ ਸ਼ੋਰ
ਸ਼ਰਾਬ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ
ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦਂ ਬਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੜਕੇ ਦੜਕੇ
ਤੋਂ ਅੱਕ ਕੇ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਵਰਗੇ ਫਿਲਮੀ ਕਲਾਕਾਰ ਤਾਜ਼ਾ
ਦਮ ਹੋਣ ਲਈ ਦੇ ਢਾਈ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਪੇਂਡੂ

ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਿਤਾ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਏਅਰ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੇਂ ਚਾਲੂ ਹੋਏ ,
ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਪਰ-ਸੌਨਕ ਕਨਕੌਰਡ ਦੇ ਉੱਡਣ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਲਈ
ਉਸ ਦੀ ਬਾਲਣ .ਪੈਟਰਲ। ਸਮੱਰਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ
ਰੁਗਦਜ॥ਨਿਊਯਾਰਕ ਨਾਨ,ਸਟਪ ਜਹੀ ਪਰੋਚਸਕਦਾ।ਗਰੀਲ' 4.

ਤੁ ਛਪੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਏਥਨਜ਼ ਯੂਰਪ ਵਿਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ
ਸਿਹਤ ਤਾਮਾਰੂਅਸਰ.ਰਨਾ ਸਰੂ ਯਰਦਿੱਤਾਹੈ।ਜਰਖਨ੍ਵਾਲ
ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ 64% ਆਬਾਦੀ

(੪ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਜਦੋਂ 60

ਮੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੁਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ

[ਇਜਣ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਵੱਧ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੇਹਿਸਾਬਾ ਸ਼ੋਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹੋਮ; : ਇਸ ਖਰਵੇਂ ਅਤੇ ਨਾ ਮੁਆਫਕ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ
ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸੁਨਣ ਸਕਤੀ ਤੇ ਤਾਂ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੀ ਹੈ,
ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਭੈੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਫੇਖ ਗਏ ਹਨ। ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੀ ਬੇ ਆਰਾਮੀ

`[ ਨਾਲ ਕਈ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉਪਜਦੀਅਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ

ਕੋਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਉਪਜ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।' ਸਿੱਖਣ ਸਿਖਾਉਣ
ਵਿਚ ਅੜਿੱਕਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਵਧਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ ਅਤ ਮਾਰ

ਨਵਬਰ-੮

ਵਿਚ ਵਾਧਾਪੂਢਾ ਭਾਅ ਵਿਚ ਦਿਤਾ ਵਿ

ਅਤੇ ਥਕੇਂਵੇਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਰ !
ਕਾਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤ ਭਾਵਕ ਸੈਤੁਲਨ ਵਿਗੜਨ
ਲਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਰਗ ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖਜਾਂ ਨ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ
ਹੋ ਕਿ ੪੭ ਡੈਸੀਬਲ ਤੋਂ ਵਧਿਆ ਸ਼ੇਰ ਮਾਤ-ਗਰਭ ਦਿਚਲ
ਇਨਸਾਨੀ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਨਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ |
ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਦਾ ,ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸੀਲ
ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਸਾਂ ਦਾ) ਵਿਗਾੜ ਉਪਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਮ ਦੇ
ਦੋਸ਼ ਉਘੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਵਿਚ ਲਹੂ ਦਬਾ ਦ ਵਾਧ
ਨਾਲ ਨਬਜ਼ ਤੇਜ਼ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਉਠ
ਖਲੋਂਦੀ ਹੈ।ਬਹੁਤ ਖੜਕੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਦੀ ਚਾਲ ਧੀਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੋ
ਅਤੇ ਕੌਮ ਵਿਚ ਗਲਤੀਆਂ ਵੀ ਵਧਰ ਹਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ :
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਅਵਾਜ਼ ਅਤ
ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਟੈਬਣਸ਼ੀਲ (1101013) ਹਣ ਕਰਕੇ ਮਨਧਾਵਾ
ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੇ ਕਿਸ਼ਰ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਅਲੜ
ਵਰੇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲਗਦੀਆ ਹਨ ।ਪਰ ਇਹ
ਮਨਚਲੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਰਿਆ ਹੱ- ਵਧ ਕ
ਜਾਨ ਦਾ ਖੋ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ
ਜਿਥੋਂ ਦੁਸਰੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦ ਹਨ ਉਥ ਸਾਡ ਅਧਿਕਾਰਾਂ
ਦੀ ਸੀਮਾ ਆ ਜਾਦੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਫ ਹਵਾ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹ
ਇਸ ਨੰ ਪ੍ਰ ਦੁਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ
ਸਭ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਸ ਨੇ ਪੁਲ
ਨਹੀਂ।
ਸੇਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ 'ਚ ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ੩
1

ਬੇਕਸਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਰਾਤ ਦੇ 11 ਵਜੇ ਤ
ਸਵੇਰੇ ਦੇ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਬਹੁਤਾ ਸ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਤੇ ਸਥਾਨਕ
ਰਤ.
ਉਚੀ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸਟੀਰੀਓ ਨੂੰ ਇਹ ਅਧਿਕਾਹੀ ਜ਼ਬਤ ਦੀ ਕਤ
ਬਲਿ
ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਰਾਤ ਸਮ ਤੇਂਕਣ = ;:੧
ਰੋਕਦਾ ਤਾਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਬਦਲ ਏਸ:
525 ਤੱਕ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋ ਅਤ ਜੇ ਦਿ
ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੋ ਤਾਂ32(%) ਹਰਜਾਨ' 33੦ |
ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਟਰ-ਬਾਈਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅੰਧੀ ਕਰਨ
ਲਈ ਹਾਰਲੋ-ਡੇਵਿਡਸਨ ਅਮਰੀਕਨ ਅਟਨ- ਬਾਈਕ ੨੫ਨ੧ ਰੀ
ਸੋਟਰ-ਬਾਈਕਾਂ ਦੇ ਇਜਨ ਨੂੰ ਹੀੜਿਜਈਨ ਕਰਨ ੨੦੧ -- !
ਮਿਲੀਅਨ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪਿਆ |

ਸਜਨਾ ਹਦਹੁਰ7ਨੁ ਵਾੜਾ ਲਟਵਦਕ ਵ=-ਰਕੜਾ
. ਪੂ 1 ' ਨ

ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਕਦਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦ ਮਤਵ ਨਾਲ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਜਮਾਨੇ 'ਚ ਜੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ

(ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹ ਤਾਂ

ਸੈਜਮ, ਦਰਦ ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੈਦਰਭ `ਚ ਹੀ ਮਤਲਬ ਰੱਖੇ
ਹਨ। 116

ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਭ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਣ
ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਹੈ। ਨੈਤਿਕਤਾ ਮਰ ਜਿਟਣ ਲਈ
ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਅਨੈਤਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਥੜ੍ਹੇ ਸਮ ਲਈ ਤਾ ਮਰ

੍ ਅਜ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਹੀ ਸੈਂ ਇੱਕ ਝੜੀ ਦਿਲਰਸਪਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਧੋਸਾ, ਘਰ, ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਧਾਰਨ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਤੋਂ _ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਲਈ ਅਨੌਤਿਕਤਾ ਮਾਰੂ ਹੈ।

ਤੜਨਨੀਰਾਲ ਰੀ ਰਹੀਂ ਨਗਰ ਕੇ ਦਲਾਈਲਾਮਾਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰੀ ਮੰਤਵ ਖੁਸੀ ਤੇ ਚੈਨ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੀ ਸਭ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ

ਜਿ ਪਹਿ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜਕੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।| ॥ [੪ ਦਾ ਜੁਆਬ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਕਿਸੇਂ ਪੈਨ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ

ਮਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਦਾਰਥਿਕ ਸੁਆਲਾਂ, ਸੁੱਖ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ [ ਚੈਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹ। ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੇ ਨਰਕ ਦਾ ਡਰ। ਇਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਣੀ ਲੀ ਤਾ

_[ਉਭਾਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਹੈ ਜੱ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਰਾਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਆਲ ਦੁਆਲੇ ਲਈ। ਬੀਤ 1 ਤਤ

ਹਉ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜਨ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦ[ 1 ਪੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੈਨ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣਾ ਹੀ ਅੱਜ ਦੇ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ।

ਅਹਿਮੀਅਤ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਨੋਤਿਕਤਾ ਣ ਦੀਆਂ ਬਿ, ਦਲਾਂ, ਤੁਫਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਹਰ ਤਰਹਾਂ ਰਿ ਸਿੰਜਜੀ ਤੀ ਉਿਆ ਿ॥ ਪੁ ਅਹਿਦ
[ਸੁਆਲ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜਕੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿ ਗੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਕਾਰਨ ਜਾਨਣ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ | ਪੂਨੇਰ ਜਨਮ, ਮੋਕਸੂ ਆਦਿ ਅੱਜ ਏ ਸਸਿ ਵਿਚ ਕੋਝੀ ਗਲੀ, ਅਸੀ ਜੀ ਤਉ ਤਤ

/ ਦੇਵੀ 7 ਕੰ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ |

) ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਤੋ ਦਹਆਂ

ਰਿ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਰਿ ਨਹੀਂ ਰ੍

ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਗਰੀਬੀ, ਭੱਖਰੀ ਤੇ ਰਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ,
ਲਈ ਤੇ ਚੈਨ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਵਰਗੇ ਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਰੱਬ ਦੀ ਮਰਜੀ
੍ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚਣੀ _ਵਰਚਾਇਆ ਵਰਚਾਇਆ ਨਹੀਂ
ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਰਿ |
ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਸਾਡੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ _ਸਵਰਗ ਲਈ
[ਬਣਨ ਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰ ਸਕਣ ਲਈ ਲੱੜੀਦੇ ਹਨ। _ ਸਤਿ ਪਾਪ, ਪੋਨ

ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪ_ਹੀ__ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਵਰਤੇ ਤੇ ਪਰਖ ਹਏ ਤਰੀਕੇ ਜਿਵੇ ਕਿ ਦਾਨ,
ਲੱਭਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ-ਉਡੀਕ ਕੁਰੀ _ਸੇਵਾ, ਕੀਰਤਨ, ਸਮਾਧੀ, ਯਾਤਰਾ, ਵਰਤ ਵਿਪਾਸਨਾ ਆਦਿ
ਜਾਣੀ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਧਰਮ ਦਾ ਅਜੋਕਾ ਗੈਧਲਾ ਰੂਪ ਐਨਾ ਗਡਮੱਟ ਹੋਇਆ
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੈਨ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹਰ ਦੂਜੇ _ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਦਾਰਾਂ
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖੁਸੀ ਤੇ ਚੈਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਬੜਾ ਦੁਚਿੱਤੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ _ਵਾਲਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੈਮ ਹੈ।

ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਨਾਲ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਰੋਟੀ, ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ

ਤਵ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀ, ਦੂਸਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਦ ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਕ _ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ:ਪਵਗਾ। ਦਾਨ, ਸੇਵਾ, ਸਮਾਧੀ. ਆਦਿ

ਉਹ ਕਰਨੇ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ਬੌਧਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਪਾਪ ਪੁਨ ਤੇ ਸਵਰਗ ਨਰਕ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਜਾਂ ਲਾਲਢ ਤਤ

ਓਂ ਸਿ ਆ ਰੁ ਉਲਟਾ ਅਸਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤੇ ਢੰਗਾਂ ਨੂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ। ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ _ਬਗੈਰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਕੀਰਤਨ, ਯਾਤਰਾ, ਵਜੜ.

ਿਿਿਇ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ : ਧੀਰਜ, ਗੌਧਲਾ ਇਤਿਰਸ ਡੁ ਹੂ... ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਤਪਸੱਵੀ ਵੀ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਭਜਨ _ ਵਿਪਾਸਨਾ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ

ਮਰ ਸਮਾਨਤਾ, ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੇ ` ਅਜੋਕਾ ਰੂਪ। ਧਰਮ ਦਾ । ਮਨੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਸੋਸ਼ਣ ਭਰਿਆ” ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਵਾ ਵਰਤਦਾ _ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੇਰ ਡਰ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਤੋਂ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਂ ਰਾਰਂ ਨ ਮਨੱਬਆਪਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ' ਇਤਿਹਾਸ ਮਨੁੱਖੀ ਪੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਧੱਖ ਰੈ। ਰ੍ ਰ: ਬਗੈਰ ਵਰਤਣਾ ਪਵੇਗ਼ਾ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਰਮ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਸਥਾਵਾਂ ਦੈ [ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਰੱਦ ਲਈ ਜ਼ਰਰੀ ਜੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਮਨੁੱਖ ਉੱਪਰ ਜਿੰਮਵਾਰੀ ਪਾਉਂਦੀ |

ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ
ਦੁਹਰਾਏ ਹਨ। ਹਰ ਸਮੇਂ: ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਢੁੱਕਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ
ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਹੀ
ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸੋਚ ਆਧਾਰ ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ।
ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਰੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਕਰਨ ਤੇ ਵਰਤਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਾ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੀ।ਲੱਗਭੱਗ
ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਦਾਰਥਕ, ਦੁਨਿਆਵੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੈਡੀ ਸੁਆਲਾਂ ਬਾਰੇ
ਸੋਚ, ਸਮਾਧਾਨ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਧਰਮ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ

੯ ਅਹਿਆਤਮਿਕਾ ਚੁਣ
[` ਤਰਕਸ਼ੀਲ] ਲਿਗ 00010(;1 ` ਰਿ ਦਾ

(੩॥॥ ਸਿਉ 0, ' ਡੀ

ਦੁਜਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਹੋਂਦ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ
ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੈਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚੈਨ ਵੀ
ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਬੱਸ ਇਹੀ 'ਰਾਜ਼ ਹੈ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵੀ।
ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ , ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੇਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ
ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ, ਜੀਵ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ
ਹੱਦ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਨੌਤਿਕਤਾ ਦਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਕੱਲੋਕਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਗੁਣ ਨਹੀਂ।ਨੈਤਿਕਤਾ
ਦਾ ਹਰ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ' ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਿਮਰਤਾ

ਦੂਜਿਆਂ ਪਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੂਜਿਆਂ ਪੁਤੀ ਹੈ। ਸਮਾਨਤਾ.

ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਭੈੜੇ
ਵਿਉਹਾਰ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਅਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸ ਰੱਬੀ
ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਡਰ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੱਬ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਵਹਤਣ ਦੀ
ਗੁਜਾਇਸ਼। ਵਿਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਨਾਮ ਦਾ ਖਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ
ਇਕ ਤਾਰ ਵੀ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਰੀ੍‌ਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਖੰਡ ਪਾਨ
ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ,"... ਤੂੰ ਨਾ
ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸਮਝਾਂਗਾ ਕਿ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ”
ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਖਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਤੇ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਗੁਰਨਾਖ਼
ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਇਹ ਕੀ ਸੁੱਝੀ ਏ! ਤੇਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ
ਅਥੰਡ ਪਾਠ ਅਧੂਰਾ ? ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅੰਗ ਏ! ਕਿਤੇ
ਮਜ਼ਾਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ? ਪਰ ਗੁਰਨਾਮ ਅਜਿਹਾ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨ
ਵਾਲਾ ਬੇਦਾ ਨਹੀਂ ਏ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ।

ਗੱਡੀ ਦੇ ਦਸਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਗੁਰਨਾਮ
ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾਂ ਰਿਹਾ।ਆਖਰ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ
? ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦਾ ਬੈਦਾ ਤਾਂ ਉਹ
ਨਹੀਂ ਏ।

ਸਟੇਸ਼ਨ `ਤੇ ਉਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ
ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਾਂਗਾ“ਇਹ
ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਏ ?” ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ.ਪੁੱਛਣ
ਦਾ ਜਿਗਰਾ ਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਤਰਿਆ ਹੋਇਆ
ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਧੁੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਨਕਸ਼ 'ਤੇ
ਕਿਸੇ ਗਮ ਦੀ ਛਾਂ ਸੀ। ਇਜ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਲੈਮੀ
ਬੀਮਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਵੇ।..... ਤੇ ਫੇਰ, ਅਚਨਚੇਤ ਮੈਂ ਸਭ
ਕੁਝ ਸਮਝ ਗਿਆ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੋਤ ਉਹ ਹਾਲੀ ਵੀ ਭੁੱਲਿਆ
ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ। ਇਨੀ
ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ! ਇਨੇ ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ! ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ
ਅਜਿਹੀ ਵੀਰਾਨੀ-ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਏ ਕਿ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ
ਉਜਾੜਾ ਹੀ ਉਜਾੜਾ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਏ?
ਦਿੰਦਿਆ ਖੁਦ ਹੀ ਕਿਹਾ, ਮਨ ਬੜਾ ਉਚਾਟ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।ਕਿਸੇਂ
ਕੰਮ ਵਿਚ ਦਿਲ ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਤੇ
ਸਿਂ ਵੀ ਸੋਚਿਆ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਪਾਸੇ
ਲਗੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੜੀ ਧਰਵਾਸ ਮਿਲਦੀ
ਏ। ਸਾਧਾਰਣ ਪਾਠ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਰੋਜ ਥੋੜ੍ਹਾ
ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਠ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ।
ਉੱਜ ਭਲਾ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਕਿਥੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਏ ! ਸਮਝਣ ਦੀ ਤਾਂ
ਗੱਲ ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਏ।”
ਉਹ ਇਕ ਬਿੰਦ ਲਈ ਰੁਕਿਆ, ਜਿਵੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ
ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫੇਰ ਕਹਿਣਾ

ਚਂ

ਫੜਾ _ਨਵਬਰ-ਦਸਬਰ

ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, “ਆਖਰ ਸਾਧਾਰਣ ਪਾਠ ਦੀ ਥਾਂ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ
ਹੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹਨੀ ਦਿਨੀਂ ਸੈਤ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ
ਹੋਰੀਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਆਏ ਹੋਏ ਨੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ
ਅਵਰ ਵਿਚ ਉਹੀ ਚਿਆ ਮਾਨ ਉਨਾਂ ਦੇ ਸੰਤ ਹਰ
ਨਾਲ ਹੀ ਆਰੈਭ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬਨਤੀ
ਕੀਤੀ, ਾਂਕਹਿਣ ਲੋਅ ਹੁਣ ਦਹ ਅਰਲਣਾ
ਨਹੀਂ ਏ। ਹਫ਼ਤੇ ਭਰ ਲਈ ਆਏ ਸਾਂ, ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਏ।|
ਬੱਸ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਹੀ ਹੋਰ ਇੱਥੇ ਹਾਂ। ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਹੀ ਕਿਉਂ [
ਨਹੀਂ ਰਖਵਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ? ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਵੀ ਵੱਡਾ [
£ ਵਰ ਭੰਗ ਵੀ ਸਾਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪੈ ਜਾਏਗਾ। ਸੋ ਮੈਂ ਨਾਂਹ ਨਾ ਕਰ
ਸਕਿਆ। ਸਤਿ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ”
ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।_.

ਨਰ ਨ ਫੋਰ ਕਿਹਾ; “ਮੇਂ ਤੇਠੂ ਸੱਦਣਾਂ ਤੀ
ਤਤ ਦਦਾ ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਮੇਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿੱ' [

ਕਰਕ “ ਕਮ ਮਰੇ 'ਕੱਲੇ ਦੇ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ
ਅਜ ਰਤਾ ਉਣ ਵਾਲੇ ਇਥੇ ਬਥੇਰ ਬੰਦੇ ਨ। ਸੱਚ ਪੁੱਛ ਤਾਂ
ਕੀਤੀ।ਬੜ ਭਰ ਤੀ ਏਨੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਮਤ

ਇਸ ਵਾਰ ਮੈਂ ਹੋ 0
ਕਰ, ਸਭ ਠੋਕਰ ਜਗ. ਹਾਂ: ਸੀ ਦਿੰਤਾ 6 ੧
ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ੩

ਹੋਲੇਜਿਜੀ (ਗਿ -_ ਤੋ ਸੋਤ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ
ਸਮਾਨ. ਹਾਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਵਿਛੇ ਬਿਸਤਰ `ਤੇ
ਪਰ ਵਰਕ... ਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ
ਤੈਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀੜ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਦਾਮੀ ਰੋਗ ਦਾ
ਬਲ੍ਹਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਚੋਲਾ ਪਾਇਆ ਹਜ. ਮੀ

ਛੋਟੀਆਂ ਅਖਾਂ ਸੱ. ਜੇ ਰਿਹਾ; ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ [
ਜਾਂਨੀਦ ਕਿ ਉਹ ਜਗਆੀਅ ਤਾ ਨਹੀਂ ਨਾਮ ਖੁਮਾਰੀ ਸੀ

ਲੋਕੀ ਜਾਪ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਨਾਂ ਉ ਹਰ ਨੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਮੈਰਾਂ
ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਲ. ਤਹ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕ
ਮੇਰਾ ਨਾਂਅ ਤਾਂ ਸਿਘ. ਨੇ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਸਮਝ

`ਤੇ ਦਾੜੀ। ਖੈਰ ਸੈਤ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਸਗੋਂ

[ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਘਣੀਆਂ ਮੁੱਛਾ ਵਿਚ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ

ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਗਟ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕੋਲ ਪਈ ਪਲੇਟ 'ਚੋਂ ਜਿਸ ਵਿਚ
ਬਦਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਰੀਆਂ, ਸੌਗੀ, ਇਲਾਇਚੀਆਂ, ਖੜੀ ਸ਼ੱਕਰੁ
ਆਦਿ ਮੇਵਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਥੋੜਾ ਜਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ
ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲ
'ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਬੜੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਅਖੰਡ ਪਾਠ-”।
`` "ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਹੀ ਰਹੇਗਾ, ਮੇਂ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਹੱਸਿਆ।
“ਸਧਾਰਣ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਲਗਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਤੂ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਤ
ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਪਾਠ ਸੁਣ। ਸੈਤ ਜੀ ਤੇ ਪਾਠੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਖਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣਗ।”
ਅਖੋਡ ਪਾਠ ਦਾ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਪ੍ਬੋਧ. ਕਰਨ ਦ ਨਾਲ
ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੈਤ ਜੀ ਤੇ ਪਾਨੀਆਂ ਦਾ ਉਚਚਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਗੇ “ਕੇਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ
ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾਤ ਹਨ। ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ

ਲੱਗਾ। ਬੱਸ, ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਸੁਚੇਤ ਰੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ. ਤ ਕੁਝ ਵਧੇਰ
ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਦੀ। ਮੈਂ ਜਦ ਵੀ ਸੇਤ ਜੀ ਕੋਲ

ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਕੇਸ ਰੱਖਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਅਲੋਕਾਰ
ਸ਼ਕਤੀ ਏ।....... ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਮੁੱਛਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਮਰਦ ਜ਼ਨਾਨੀ
ਲਗਦਾ ਏ। ਨਿਰੀ ਪੁਰੀ ਜ਼ਨਾਨੀ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ
ਵੀ ਨਰ ਤੇ ਮਦੀਨ ਦਾ ਫਰਕ ਰੱਖਿਆ ਏ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ
ਕਲਯੁੱਗ ਏ ਕਿ ਤੀਵੀਆਂ ਮਰਦ ਬਣ ਕਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦ
ਤੀਵੀਆਂ।......” ਅਖੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1ਜੇ ਕੋਲੋਂ ਵਾਅਦਾ ਲੰ ਕੇ ਹੀ
ਸੰਤੋਖ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁੜ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕੇਸ ਹੱਖ ਕ ਪੂਰਨ ਸਿਘ ਸੱਜਾਂਗਾ,
ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਅੰਮਿ੍‌ਤ ਛਕਾਂਗਾ।

ਨਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਅਖੰਡ ਪਾਨ ਹੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਪਾਠੀ
ਦੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਤੇ ਉਸ > ਪਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਐਨੀ

ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਸੀ ਕਿ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਸ ਦ! ਆਦਾਜ ਵਿਚ ਗਵਾਚੇ
ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ-ਆਪਸ ਵਿਦ ਤੇ ਅਰਥ ਵਿਹੁਣੇ

ਬਣੇ ਹੋਏ।ਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਇਕ ਰਸ ਟਿਕ ਲੋਅ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼
ਸੀ ਕਿ ਸੁਣਦਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਰ ਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ
ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਟਿਕਸਾਰ ਆਵਾਜ਼
ਸੁਣਦਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਦੇ ਸੈਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕਰ
ਲਉ, ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਥਕੇਵਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇ ਕੁਝ ਆਰਾਮ ਵੀ ਕਰ ਲਉ।
ਫੇਰ ਬੈਠ ਕੇ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕਰਾਂਗੇ”

ਮੈਂ ਉਠ ਕੇ ਗੁਰਨਾਮ ਨਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ
ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦੋ ਬੋਦਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਨ
ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਸਾਈਕਲ ਫੜੀ
ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਹੀ ਚਿਰ
ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੌਮਕਾਜ ਸਮਝ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਤੂੰ
ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਪਾਠ ਸੁਣ।
ਸੈਂ ਸਾਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੁਰ ਲਵਾਂਗਾ!”

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੜੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚਿਹਰੇ

ਪੰਜ ਪਾਠੀ, ਜੋ ਅਖੰਡ ਪਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੈਤ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ

ਜਾਂਦਾ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਦੱਸ।ਦੁੱਧ ਲਿਆਵਾਂ?
ਬਦਾਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਰੀਆਂ ਮੁੱਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ? ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਕਿਸ
ਵੇਲੇ ਛਕੋਗੇ? ਕਿਹੜੀ ਦਾਲ ਬਣ ਵਾਈ ਜਾਵੇ? ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਕਿਹੜੀ
ਸਬਜ਼ੀ ? ਨਾਲ ਮਿੱਠੀ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਪੀਰ ਬਣ ਵਾਈਏ ਜਾਂ ਕਸਟਰਡ
? ਤੁਕਾ”! ਚਾਹ ਛਕੋਗ ਜਾਂ ਸਰਦਾਈ? ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਹੀ ? ਅਸ਼ਨਾਂਨ

ਲਈ ਪਾ: ਤਾਰਮ ਕਰਵਾ ਦਈਏ? ਅੰਦਰ ਸੋਂਵੇਗੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ
ਮੰਜੇ ਡਾਹ ਟਟ£”..... ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹਵੇ , ਤਾਂ ਹੁਕਮ

ਕਰੰ ਦਾਸ ਹਾਜ਼ਰ ਏ।... ਕੋਈ ਹਰ ਸਵਾ?

ਕੁਝ ਹੀ ਚਿਰ ਵਿਚ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੱਸਲੀ
ਹੋਈ ਕਿ ਪਾਠੀ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਸੈਤ ਜੀ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼
ਸਨ। ਮੈਂ ਸਾਹੇ ਕੈਮਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ
ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਸਾਰੇ ਕੈਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਚੋਂਹ
ਬੈਦਿਆਂ ਦਿਚ ਵੈਡ ਦਿੱਤੇ ਸਨੰ, ਜੇ ਗੁਰਨਾਮ ਨੇ ਮਦਦ ਲਈ ਮਰ
ਨਾਲ ਲਾਏ ਸਨ। ਬਸ ਇਹੋ ਘਾਟ ਸੀ ਗੁਰਨਾਮ ਵਿਚ ਕਿ ਉਹ
ਕੌਮ ਕਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਰਤੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਕਰਕ
ਉਹ ਕੰਮ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕੁਝ
ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਖਿਆਲ ਵੀ ਉਲਝ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਜਿਵ
ਧਰਮ ਬਾਰੇ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਅਖੇਡ ਪਾਠ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਕਿਉਂ !
ਪੈਂਦਾ ?..... ਪਰ ਖੈਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਉਲਝਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ।

ਦਿ; ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਸੈਤ ਜੀ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਦਾ ਕਈ
ਵਾਰ ਸੁਭਾਗ ਪਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ
ਵਧੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਮੇਰ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸ.!
ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਵਾਜ ਮਾਰ ਕੇ ਮੇਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੇਲ
ਬਿਠਾ ਲੈਂਦੇ। ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਰਨੀ
ਵਾਲੇ ਸਨ ਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਚਲ ਸਨ- ਇਹ

ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦੇ, ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਲਖਾਂ
ਦਾ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ ਸੈਵਾਰਦੇ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰਰਣਾ
ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ
ਰਖਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਵਾਏ ਅਖੰਡ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਕਈ
ਗਿਣਤੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਿਆ
ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਹ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ
ਕਰਨਾ ਛਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪ !

ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹਾਂ ਅਪੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਹ ਆਪ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਕਰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿਰ ਨਾ
ਬੈਠ ਸਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਮੱਠੀ
ਮੱਠੀ ਪੀੜ।ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛੇ ਗੱਦੇ ਨਾਲ ਢੋਹ ਲਾਕੇ ਲੱਤਾਂ
ਪਸਾਰੀ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਲੇਮੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ।ਤੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂੰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਘੁੱਟਦਾ ਰਹਿਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਬੋਦਾ ਅਖੰਡ
ਪਾਠ ਸੁਣਨ ਆਉਂਦਾ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਘੁੱਟ ਕੇ ਹੀ
ਅੰਦਰ ਪਾਠ ਸੁਣਨ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਅਧਲੋਟੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬੈਠੇ
ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਵੇਂ ਹੱਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਢਿੱਡ 'ਤੇ ਟਿਕੇ
ਰਹਿੰਦੇ। ਆਦਮੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਆਪਣ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ
` [ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੈਤ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਢਿੱਡ
ਉਤ ਅਡੋਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਉਥੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ।
ਉਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਿਲਦੇ, ਜਦ ਕਦੇ ਸੈਤ ਜੀ ਨੇ ਕੋਨ੍ਹੀ ਪਈ
ਪਲੇਟ `ਚ ਗਿਰੀਆਂ ਜਾਂ ਖੜੀ ਸ਼ੱਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਰਸ਼ਾਦ
[ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਖੁਦ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ।
ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪਾਠੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਉਚੇਚਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੁਰਨਾਮ
ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਇਨੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ
ਹਰ ਵੀ ਤਿਨ ਚਾਰ ਥਾਈਂ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਹੋ ਰਹ ਸਨ। ਸੇ ਪੰਜੋ
ਪਾਠੀ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦਾ
ਸਿਲਸਿਲਾ ਸੈਤ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ
ਸ਼ੀ।ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ
ਪਾਠੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ, ਆਰਿਆ ਲੈਂਦੇ ਤੇ
ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ।

ਸਭ ਤੱ ਛੋਟਾ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਠ ਬੜਾ ਰਸ ਫਿੰਨਾ
ਸੀ। ਬੜੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਗੈਜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ ਉਸ ਦੀ। ਉਹ ਹਰ
ਲਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਟੁਣਕਾ ਕੇ ਬੋਲਦਾ। ਤਦ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ
ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੈਗ ਟਹਿਕਦੇ । ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਲੀ
ਕਤਿ ਲਿਸ਼ਕਦੀ। ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਬੜੀ ਲੈਅ ਵਿਚ ਪਾਠ
ਕਰਨ ਲਗਦਾ। ਤਦ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਪ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ. ਆਨੋਦ
ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।
ਮੈਂ ਸਚਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਖ਼ੁਦ
ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੋਵੇ। ਸੋਕਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਬੋਠ ਕੇ
ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂਗਾ।

ਪਰਮ ਕਿ
ਵੀ ਉਹ ਪਾਠ ਕਰਨ ਆਇਆ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਚਲਾ
ਗਿਆ। ਉਸ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤਰਸ ਵੀ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਫਸਿਆ
ਰੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਚਹੁੰਆਂ ਪਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਕਿਵੇਂ
ਨਿਭਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਇੰਜ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਸਿਰ ਪਿਆ
ਭਾਰ ਲਾਹ ਰਹੇ ਹਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ
ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੈਦਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੁੱਹਪਣ ਤੋਂ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਪਾਠੀਆਂ `ਚੋਂ ਇਕ ਪਾਠੀ ਉਮਰ ਵਿਚ `

ਜਾਣੂ ਹੇਣਗੇ।
ਅਖੰਡ ਪਾਨ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।

ਮੈਂ ਕੁਝ ਇਕ ਵਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਬੋਧੀ ਸੇਤ ਜੀ ਨਾਲ
ਚਰਚਾ ਛੇੜੀ।ਪਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੁਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹ ਜਾਂ
ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਹਰ ਵਾਰ ਇੰਜ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ |`
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਬੇਧੀ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ
ਸੀ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ । ਸਾਫੇ!
ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦਿਸ਼ਟੀਕਣਾਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਫਰਕ ਸੀ। ਖੋਰ ਇਹ ਚੋਗਾ
ਹੋਇਆ ਕਿ ਸੁਡੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਹਈ। ਉਂਜ ਸਟ!
ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਆਪਨ ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ !
ਸਨ। ਬੈਬਈ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਫਿਲਮ ਇਡਸਟਰੀ ਉਨਾਂ ਲਈ
ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ। ਤੇ ਮੈਂ ਬੈਬਈ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਫਿਲਮ
ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ , ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿ ਮੈਂ ਫਸਿਆ ਹਇਆ ਸਾਂ, ਜਿਨਾਂ
ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਨਿੰਦਿਆ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕਦ)ਆਂ ਉਸੇ
ਵਿਚ ਉਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ।

ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਪਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ।

ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲ ਗੁਰਨਾਮ ਮੇਰ ਕਲ ਆਉਂਦਾ ਤ ਪੁਛਦਾਂ |

ਸਭ ਠੀਕ ਠਾਕ ਏ ਨਾ?” |

ਵੇਲ ' ਸਗੋਂ ਤੂੰ ਦਸ, ਸਭ ਕੌਮ ਠੀਕ ਹ ਰਿਹਾਂ"

ਅਰਦਾਸ ਏ।” ਘਨ ਸਮਾਪਤ ਹ ਜਾਏ. ਸ

ਅਖੀਰ ਤੀਜੈ ਦਿਨ ਹੂ
ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੀ ਸਿ

।
1
।
1
ਤਾ ਫੋਰ ਜਦ ਸੈਤ ਜੀ ਗੁਰਨਾਮ ਦੇ ਪਨ ਵਿਦਾ ਹਣ ਲੱਗ: ਰ

ਨੇ
ਲਹ ਸਚ ਕੇ ਪਿਆ, “ਕਦ ਤਕ ਜਾ ਰਹ |
੨ __ “ਬੱਸ ਇਕ
ਜੀ ਜਾਦੇ
ਵੈ : ਅਸੀਂ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਤੂਹਾਡ ਨਗਰ ਦਾ ਕੀੜੀ

ਲਾਈਏ। ਸੱਦਾ
ਏ, ਪਰ ਪਹਿਲਾ ਸੀ ਕਈ ਨਗਰਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇ

ਦਿਨਾਂ 'ਚ,"ਮੈਂ ਕਿਹਾ।-ਰਹਿਦਾ ਖੂਹਦਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਬ ਚੋਂ ਡਾਇ; ਰ
ਮੇਰਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਰੀ ਕੱਢੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱ
ਸੰਤਜੀ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ।ਉਹ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ, ਬੁਡੋਲ ਅੱਖਰ

ਹੋ ਤੇ ਰਤ ਡਿਵੀਜਨ ਲਿਖਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੰ ਕਵੀ

]

ਨ

ਮਨੂੰ ਮਿਲਣੋਂ ਰਹੀ। ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਉਸ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਦਾ ਕੈਮ ਮੁਕਾਉਂਦਿਆਂ ਹਨੇਰਾ ਹ
ਗਿਆ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਥਕੇਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਪਰ ਖੁਸ਼ ਸਾਂ।
ਗੁਰਨਾਮ ਵੀ ਬੜਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ-ਤੇ
[ਉਦਾਸੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤੇ ਉਹ ਲਾਚਾਰ ਬਣਿਆ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ
ਮੇਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਾ। ਤੇ ਉਸ
ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੈਘਣੀ ਧੁੰਦ ਦਿਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ.
ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।

ਚੋਖੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਜਾਣ 'ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਗੁਰਨਾਮ ਤੇ ਮੈਂ
ਇੱਕਲੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਘਰ ਸੱਖਣਾ ਸੱਖਣਾ ਜੱਪਿਆ।
ਤਿਨ ਦਿਨ ਘਰ ਵਿਚ ਬੜੀ ਗਹਿਮਾ ਗਹਿਮੀ ਤੇ ਨੱਸ ਭੱਜ ਰਹੀ
ਸੀ। ਸੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਘਰ ਵਧੇਰੇ ਸੱਖਣਾ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਚੁੱਪ ਚਾਂ
ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
-__ “ਕੀ ਗੱਲ ਏ?” ਕੁਝ ਚਿਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਪਿਛੋਂ ਮੈਂ ਗੁਰਨਾਮ
ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਗੁਰਨਾਮ ਤੁੱਭਕਿਆ। ਕੀ ਗੱਲ ਏ?” ਉਸ ਦੇ ਮੂਹਂ
ਇਜ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ
ਹਵੇ।

“ਬੜਾ ਚੁੱਪ ਏ,” ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

“ਨਹੀਂ ਤਾਂ!” ਉਹ ਕੁਝ ਸੈਭਲਿਆ।
ਫੇਰ, ਉਹੇ ਚੁੱਪ।

ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬੜਾ ਥਕੇਵਾਂ ਏ।”
ਹਾਂ”, ਮੈਂ ਕਿਹਾ।'“ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਥਕਵਾਂ।”

ਚਖੇ ਚਿਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੀਪ ਦੇ
ਮਰਨ ਪਿਛੋਂ ਬੜਾ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਏ।”

“ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਇਕਦਮ
ਭਰੀ ਹਈ ਸੀ।”

ਇਕ ਬਿੰਦ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, `ਦੀਪੇ ਦੇ
ਮਰਨ ਪਿਛੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ “ਅਲਵਿਦਾ” ਕਵਿਤਾ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਏ।
ਅੱਜ ਤੂੰ ਇਥੇ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ!”

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮੈਂ ਇਕ ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਸੀ. ਜੋ ਮੋਰੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਵੀ ਲੈਮੀ ਕਵਿਤਾ
ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਜਿੰਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ।-ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ!
ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੀ। ]

ਮੈਂ ਟਾਲਣਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿਉਕਿ ਕਵਿਤਾ ਗੁਰਨਾਮ ਦੀ
ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਹੇਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।ਮੈਂ ਕਿਹਾ,ਹੁਣ ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਰੀ
ਯਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਭਲਕੇ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।` ੍

“ਜਿੱਥੇ ਭੁੱਲੱਗਾ, ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਾਂ ਦਿਆਂਗਾ।ਮੋਨੇ ਜ਼ਬਾਨੀ | .
ਯਾਦ ਏ। ਸੁਣਾ ਤੂੰ।” ਇ

ਮੇਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣੀ ਪਈ।

ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਦੀਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾ ਵਿਚਲੀ
ਉਦਾਸੀ ਹੈਝੂ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

ਕਵਿਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ
ਟਕ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੇਪ
ਰਿਹਾ ਸੀ।

__ ਮੇਂ ਚੁੱਪ ਸੀ।

`ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਨਹੀ ਲੱਥਣ ਲੱਗਾ”, ਉਸ ਨੇ

ਨਹੀਂ ਅਜ ਰਾਤ ਭਰ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪਿਛੋਂ ਲੱਥ ਜਾਏਗਾ।”

ਕਿਉਂ ?” ਮੈਂ ਗਹੁ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।

''ਪਰ ਕਿਉਂ ?”

ਉਂਜ ਮੈਂ ਸੌਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।”

(ਦਾ

“ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਜਾਗ ਕੇ ਕੱਟਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।”

“ਤਾਂ ਠੀਕ ਏ,” ਮੈਂ ਕਿਹਾ "ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਖ਼ੰਡ
ਪਾਠ ਵਿਚ ਤਾਂ ਖਾਸ਼ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।” (

ਉਹ ਇਕ ਬਿੰਦ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।ਫੈਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਜੇ
ਤੂੰ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਡ ਬੜੀ ਔਖੀ ਬੀਤਣੀ ਸੀ।”

"ਆਉਂਦਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ?”

ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੋਈ ਭਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ

` ਕਵਿਤਾ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਹ ਫੇਰ ਸਾਹਮਣੇ ਕੈਧ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।

` ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਵਿਤਾ

ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰ ਵੱਲ ਮੁਹ ਮੋੜਿਆ।` `ਤਨੇ।
ਕਿੰਝ ਮਹਿਸ਼ੂਸ ਹੁੰਦਾ ਏ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕ?”

“ਅਲਵਿਦਾ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਜੋ ਅਲਵਿਦਾ ਨਹੀਂ
ਏ।”

ਉਹ ਨਿੰਮਾ ਜਿਹਾ ਮਸੰਕਰਾਇਆ। ਉਹ ਮੁਸੇਕਰਾਹਟ
ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਜਿੱਹੀ ਲੱਗੀ।
£ ਤਦੇ ਉਸ ਨੋ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਤਰ ਬਲ, ਫੇਰ
ਦੂਜੀ ਫੇਰ ਤੀਜੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾ ਰਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਮੂਹੋਂ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੈਨ ਕਵਿਤਾ

ਲਿਖਦਿਆਂ ਜਾਂ ਮਗਰੋਂ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ `ਤੇ ਸੁਣਾਉਦਿਆ ਕਦੇ |
ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ।
ਪੂਰੀ ਕਵਿਤਾ ਬੋਲ ਚੁੱਕਣ ਪਿਛਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ. `ਇਸ
ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਨ ਭਰ ਆਉਂਦਾ ਏ, ਪਰ ਮਨ ਹਲਕਾ ਵੀ
ਹੇ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਸੀ ਅੱਜ ਮੇਰ ਮਨ ਉਤ, ਜ ਪੁੱਥਰ |
ਤਿਹ
ਗਿਆਂ ਹਾਂ।” ਉਹ ਨਿੰਮ੍ਰਾ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ।
ਰਤ ਤੀ

ਪਰ ਤਤ

20-21 ਸਤੋਬਰ 1995 ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰਾਤ ਨੂੰ
ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਸੀ ਕਿ ਮੰਦ ` ਵਿੱਚ
ਪਈਆਂ ਗਣੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਲੱਗ ੫-1ਆਂ ਹਨ।
ਜੈਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਇਸ ਅਫ਼ਵਾਹ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ
ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਲਾਈਲੱਗਪੁਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ
ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ
ਸਦਕਾ 'ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਡਾਕਟਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਬੱਧੋਮੀਵੀ ਵੀ
ਲਾਈਲੱਗ ਬਣਕੇ ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।

ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕ-ਇਕੱਠਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਤਜਰਬੇ ਕਰ ਕੇ ਵਿਪਾਏ । ਲੁਧਿਆਣਾ
ਇਕਾਈ ਦੇ ਉੱਦਮੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਟ

ਚੀਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਦਰਸ਼ਨ ਨ=ਾ।ਬਠਿੰਡਾ
ਇਕਾਈ ਨੇ ਇਸ ਪਾਖੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਨਟ 1: 1ਕਲ ਤੇ
ਸਕੂਟਰ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਕੇ ਵਿਖਾਇਆ। ਬਰਨਾਲਾ ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ

ਇਹ ਟਰਿੱਕ ਨਟ ਕਸਣ ਵਾਲੇ ਪਾਨੇ ਨੂੰ ਦਾੱਧ ਪਿਲਾ ਕੇ ਕੀਤਾ।
ਗੱਲ ਕੀ, ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਆਧੋ ਆਪਣੀ
[ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਸ ਅਫ਼ਵਾਹ ਦਾ
ਖੰਡਨ ਕਿ
ਦੁਹਰਾਇਆ। ਜਦ ਲੱਖ ਰੂਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤ” ੭ਈ ਕੋਈ
ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਂ ਆਇਆਂ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸੌ ਸੋ ਰਪਏ ਦ। ਮਰਤ ਲਗਾਕੇ

ਜਿੱਤਆ।ਇਸ ਸਿਦਯਵਾਨ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਗੀ ਵੇਖ
ਕੇ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਸਿੱਧੀ ਵਿਨਾਇਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੇ
ਬਾਹਰ ਇਹ ਲਿਖ ਕੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣ ਪਿਆ ਕਿ

---- ਤੇਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਦੀ ਪਨਪ ਸਾਰਮਣੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਹਟੀਆਂ

ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਕੈਮ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ
ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਬਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਧੰਰਮ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੁਝ ਲੋਕ
ਪੁਜਾਰੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਰ ਮੁਸਰ ਹੋਣ
ਲੱਗ ਪਈ। ਪੁਜਾਰੀ ਨ ਨਵਾਂ ਤੀਰ ਚਲਾਇਆ। “ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਹੋ
ਕੇ ਸਾਡੇ ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਕਿੰਤੂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਰਾਨੂੰ ਸਾਡੇ
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ
ਸੈਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਪੁਜਾਰੀ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਸਲੇ
ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਰੈਗਤ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
"ਸਾਡਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਨਾ ਹੀ ਇਹ
ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਇਹ ਚੁਣੰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੱਥਰ
ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਸਕਦੀਆਂ। ਜੇਕਰ ਕਈ ਸਿੱਧ
ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਨੂੰ
ਤਿਆਰ ਹਾਂ।ਮੁਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ
ਹੀ ਲਈ ਹੈ। ਸੁਆਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕਿ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ
ਦੀ ਅਫਵਾਹ ਫੈਲਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਰਖ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।”
ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ

ਰਾਮ ਸ਼ਵਰਨ /ਸੌਘ

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੀ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ
ਜੁੱਤੀਆਂ ਗੈਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕਿਰਤੀ,ਨੇ ਇਸ
ਢਰਾਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮੁਰਤੀ ਨੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲ ਉ
'ਝਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਤਿਪਾਈ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ।
ਘਟਨਾ ਦਾ ਮੇਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਇਹ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਭਾਵ ਹੇਨਲੇ ਤਿਨ ਮਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ
ਵਾਪਰੀ। ਗੱਲ 21 ਸਤੇਬਰ ਦੀ ਹੈ ਜਦ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਣੋਸ਼
ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਰਹਾ ਸੀ।
ਜਦ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹ ਮਨ: 2 ਤੀ ਮੁਕਤਸਰ) ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ

ਝੂਠਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ; ਸੁਸਾਇਟੀ
ਦੇ ਦੋ ਸਮਰਥਕਾਂ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਸਖੂ ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿਘਜਰਵ ਇਉ

ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿ. ਹੈ
ਕੋਲ ਪਰੂਚ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੱਜਟ ਨੂੰ
ਕਿ ਵਿਸ ਇਸ ਮਿਸ ਦਾ ਕਰ

ਜੋ -.. 1 1 ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਡੋੇਂ 20,000 ਰੁਪੇ ਨਥਦੇ

ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਏ। .. ਨ ਰੱਖਿਆ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਟਿੱਤੀ ਦਲੀਲ ਸਦਕਾ
ਤੋਂ ਚਿੱਲੀ ਢੀ ਇਕ ,,ਨ ਦਹ ਵੱਲ ਤੁਰ ੫ਏ। ਦੂਜ ਪੁਜਾਰੀ ਦਾ ਤੀਰ ਨਾ ਚੱਲਿਆ।ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸੁਆਲ
ਜਾਣਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ :4ਨੀ ਦਾ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਵੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜੁਆਬ ਕੀਤੇ, ਤਸੱਲੀ ਹੋਣ ਤੇ ਲੋਕ ਖਿੰਡ ਪੁੰਡ ਗਏ। ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ
ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ੯. ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰ ਆ। ਜਦ ਉਹ ਮੰਦਰ ਆਪਣਾ ਵੱਸ ਨਾ ਚਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਲਗਾਕੇ

ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹੀਰਾਂ ਬੈਨ ਕੇ ਤੁਰੇ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇਹ
ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ' ਏਥੇ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੀ

ਬਾਹਰਵਾਰਉੱਚੀ ਧਾਤ ,..੨. ਚ ।

ਸਕੂਲ ਰਮ ਤੇਰ ਥੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗ।ਉਥ ਇੱਕ ਪ੍ਰਈਕੋਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ

ਸਨ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ , ਹਮ ਵੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਭਾਡ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਉੱਦਮੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦੂਸਰੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਤੁਰ
ਸਿ ਰਿਬ੍ਕਨ ਲੇ. ਮਦਰ ਵਿੱਚੇ ਇਕ.ਫ਼ਟ ਨ ੩

ਲਈ, ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਪਲ ਮੁ

ਗਏ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਮੈਦਰ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ
ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ।ਪਿਛਲੇ ਮੰਢਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਔਰਤ
ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈ ਸੀ ਪਰ ਪੁਜਾਰੀ
ਨੇ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੀ।

ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ (2... ਰੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਧ ਥਾਲ ਵਿੱਦੋ ਉਹ ਔਰਤ ਉਥੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬਾਲ ਵਿੱਚ ਮਦ ਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਥੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਗੋਇਲ ਤੇ ਸਾਥੀ ਪਹੋਚ
ਰਮ ਦੂ ਉਨ ਗਏ। ਜਦ ਉਥੇ ਵੀ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਪਾਖੰਡ ਬੈਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਤਾਂ

ਉਹ ਔਰਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗ,'ਭਾਈ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ
ਮਗਰ ਹੀ ਪੈ ਗਏ ਹੋ। ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮਗਰੇ ਪਹੁੰਚ
ਜਾਂਦੇ ਹੇ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਕੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੌਮ ਕਰ

. ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਧ੍ਰਿਸੀਪਲ ਨੋ ਇਹ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਇਆ. 'ਅਮੇ

'ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ

ਲੈਣ ਦਿਓ। ” ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਤੇ ਉਸਨੇ
ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਦੁੱਧ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਤ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ
ਪਈ।

ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਤੱ ਬਾਅਦ ਮਲੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਹ
ਗੱਲ ਵੀ ਤੁਰੈਤ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਤੇ ਦੇ ਹਰ
ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੀ
ਅਫਵਾਹ ਨੂੰ ਝੁਠਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੁਣ ਮੇਦਰਾਂ- ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁਰਤੀ
ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀ ਰਹੀ ਤੇ ਮੇਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰੇ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ
ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪੁਗਟ ਕੀੜ!
ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ
ਸੇਲਜਮੈਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਵਾਪਸ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਆਕੇ
ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਮੇਰੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹਨ। ਮੈ
ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਐਵੇਂ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣ]
ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕੱਢੀ. ਜਿਸਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕ
ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਕੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਉਸਨੂੰ ਤੜ ਮਰੜ ਕੇ
ਦੁਕਾਨ 'ਚ ਪਏ ਡਸਟ-ਬਿਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ।” ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ
ਲਈ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਤੇ ਅੱਗ ਤੇ ਆਪਣ ਦਮ ਤੇ ਜਿਦਗੀ
ਜਿਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ।ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤ ਇੱਕ
ਫੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਹੱਲ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮਰਤੀ
ਵਾਲਾ ਕੈਲੈਡਰ ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਉਥ ਪੜਤਾਲ
ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਝੂਠ ਨਿਕਲੀ। ਸ਼ਾਮ ਹਣ ਤੇ ਉਮ
ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿ੍‌ਸੀਪਲ ਨੇ
ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘੁਣ 1=੧'
ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕਟੋਰੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗਟਾਗਟ ਕਰਕੇ ਪੀਂ ਰ੧ !
ਹੈ। ਜਦ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦ ਘਰ

ਮੂਰਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਬੋਹਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ !

ਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਕੋਮ ਤ' ਵਿਹਲਾ ਹ ਕੇ ਰਾਤ
ਨੂੰ ੭ ਵਜੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਖਬਾਰ ਨਾਲ ਸੈਪਰਕ ਕੀਤਾ ੨”
ਉੱਥੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾ ਮੁੱਖ
ਪੰਨੇ ਤੇ ਛਪ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਨੇ ਸਮਾਚਾਰ
ਸੈਪਾਦਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਮੁਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪੀਣ
ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਘਫਨਾਂ ਦੀ
ਖਬਰ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਫੈਕਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ।ਅਗਲੇ ਦਿਨ 22 ਸਤੇਬਰ
ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਸਬੈਧੀ ਖਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਪੰਨ ਤ ਡੱਖੀ
ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਬਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ -ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੰ ਦੇ ਚਮਚ
ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ` ਇਸ
ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ

[ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੇ ਪੱਖ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੁਪਿਆ। ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸਤੀਸ਼ ਵੱਲ ਭੇਜੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ
ਚਰਚਾ ਛੇੜੀ।ਮਲੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਖਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪੇ
[ਆਪਣ ਪਰਤੀਕਰਮ ਪੁਗਟ ਕੀਤੇ। ਪੂ

ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਕੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ
ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।
“ਤੁਸੀਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ
` [ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਪਾਪ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਅਵੱਸ਼ ਮਿਲਗੀ।'
ਕਿਸ ਨੇ ਫੋਨ ਤੇ ਇਹ ਧਮਕੀ ਭੇਜੀ।
`ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਰਕੇ ਵੀ
ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ
ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੇ ਫਰਾਡ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ
ਦਰਸਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੈਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਕਿਸੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੈਸਾ ਕੀਤੀ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਖਿਲਾਫ ਹੀ ਸਨ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ
ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ
ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਵੱਲ ਭੇਜੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਨੂੰ
ਝੁਠਲਾਉਂਦੀ ਖਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਲਟ ਆ ਪਹੁਚਿਆ। ਉਸਦੇ ਭਗਵੇ
ਕਪੜ ਪਾਏ ਹਏ ਸਨ।ਉਸਨੇ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਆਕ ਆਖਿਆ,`ਗੋਇਲ
ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਪ ਹੀ ਹੈ ?” ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ
ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ 'ਐਂ ਆਪ ਕੀ ਮਰਤੀਓ' ਕੇ ਦੁਧ
ਪਹੈਨੇ ਕੇ ਫਰਾਡ ਵਾਲਾ ਖਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪ ਕੇ ਪਾਸ਼ ਆਇਆ ਨੂੰ/
ਆਪ ਨੇ ਯੋਹ ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਕਾਆ ਕਆ ਹੈ/"'ਸਾਧੂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ
ਸੁਣਕੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸਾਹ ਆਇਆ। ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸੱਜਣ ਨੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਇਆ। ਸਾਧੂ ਨੇ ਧਰਮ
ਵਿਚਲ' ਪਾਖੰਡ ਬਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੈੋਬੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਧੁ
ਕਬੀਰ ਪੈਥ ਨਾਲ ਸਬੈਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਦੇ ਕੁ ਦਿਨ ਮਲੋਟ ਵਿਖ
ਰਹਿਣ ਉਪਰੈਤ ਸਾਧੂ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਹੈ ਕਿ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ
ਜਿੰਮਵਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ਼
ਜਾਬਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੰ
ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਝੁਠਲਾਇਆ ਇਹ ਸਚਮੁੱਚ ਪੁਸ਼ੈਸਾਂ ਦੇ ਕਾਬਿਲ
ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ
ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪੱਤਰਕਾਰ ਭਾਈਚਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ
ਮੁਰਖਾਨਾ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ
ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਰੂਫ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਖੇਜੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ
ਕਰਦਿਆਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨੰਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ
ਨੰ ਪਰਖ ਕਰਕ ਦੂਸਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਵੇਕਲੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ
ਕੀਤੀ ।ਲੜ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੈਮ
| ਰਨ ਦੀ ਤਾਂ ਜ ਅਸ਼ੀਂ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਸਕੀਏ।

(ਸਫ਼ਾ 15 ਦੀ ਬਾਕੀ)
“ਹੁਣ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੀ ਥਾਂ. ਜਿਸ ਤ ਤਿਲ
ਸਵਾ ਤਿੰਨ ਸੈ ਰੁਪਏ ਲਗ ਗਏ ਨ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ
ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਵਧੇਰ ਹੌਲਾ ਹ ਜਾਂਦਾ। ..... ਪਰ ਚਲ ਜ ਵੀ
ਹੋਇਆ ਠੀਕ ਏ। ਤਿਨ ਸਵਾ ਤਿੰਨ ਸੌ ਰੁਪਏ ਇਸ ਲੇਖ ਲਗਣ
ਸਨ, ਸੋ ਲਗ ਗਏ। ਉਂਜ.ਇਨੇ ਰੁਪਏ - ਪਰ ਖੈਰ ਹੁਣ ਚਿੜਾਂ

“ਹਾਂ?” ਮੈਂ ਕਿਰਾ। “ਮੈਨੂੰ ਸੱਦ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤ ਦੀ! ?
31 ।

ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰ ਕਲ ਆ ਜਾਦਾ।”
. "ਇਸ ਦਾ ਤਾਂ ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ” ਉਸ $।
ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ।ਮੁਰੀ ਤਾਂ ਜਿਵੇ ਮੱਤ ਹੀ ਮਾਹ!
ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਖੋਰ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ'ਚਲਾਂਗਾ। ਤਿਨਾਂ ਚਰ਼ਾਂ।
ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਚਲਾਂ ਚਲਾਂਗਾ।ਹਾਲੀ ਕੁਝ ਦਿਨ ਇਥੇ ਮਰਾ ਦਿਲ
ਇਕਿ ਜਾਂ ਕੀ ਇਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਿਆਲ £।
___ ”ਇਥੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਏ: ਸਵਰ ਦੀ ਹੀ ਗੱਡੀ ਚਲੋ
ਚੱਲਾਂਗ।”
ਉਹ ਹਲਕਾ ਹੇ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ “ - ਜੰਦੀਏ।
ਤੂ 'ਤਾਂ ਹੁਣ ਸੈੱਈਏ ।
ਠੀਕ ਏ।” ਹੋ
ਉਹ ਲੈਮਾ ਪੈ ਗਿਆ ਚਰ ਵਿਚ ਉਤ
ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ। । ਕੁਝ ਹੀ ਚਿਰ ਵਿਚ ਉਸ ੪
ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤ
ਨ ਰ੍ ਹੁਣ ਉਸ ਦ ਚਿਹਰ ਤ
ਜਦ ਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਝੜਾ ਰੋਲਾ ਰੰ ਗਿਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ

ਬੀ-19. ਸਨ ਐਂਡ... ਵਰਸੋਵਾ ਰੋਡ, ਮਬਲ।

ਵਿ.
ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕਾਈ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲ=ਨੀਂ
ਤੀ ਮੰਝ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ

ਰੂ ਹੌ

ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜਿੱਥੇ ਜੁਲਮ ਦ

`| ਖਿਲਾਫ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੋਂ ਲਈ ਹੱਸਦੇ ਫਾਂਸੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ

ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਉਚ ਕੋਟੀ
ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਕ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ
ਅੱਜ ਵੀ ਹਨੇਰੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹਨ। ਧਰਮ
ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :

__ “ਸਰਮ ਜ਼ਦਾਂ ਨੁਆਲਤ ਨਾਲ਼ ਘੁਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ/ਏਹਾ
ਇਕ ਘਤਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਬਣ ਜਾਂਦ/ੰ ਹੈ, ਲੇ ਕੰਮ ਦੇ ਜਾਨਦਾਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ

ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ........

ਮੋਰਾ ਦੇਸ਼ ਨਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੈ, ਨਾ4/ਇਆ ਜਾਲ: /ਏਹ/ਇਕਾ/ਲ£
ਮੇਰੇ ਲਈਂ /ਏਸ਼ ਦੁਨਨਆਂ ਤਾ /ਲਵਾ ਕੌਈ ਸ਼ਵ਼ਰਗ ਨਹੀੰ ਹ//ਏਹ।
ਸਹ ਹੈ /ਕਾ ਕੁਝ /ਇਕ ਸ਼ਵਾਰਥਾਂ ਲੌਕਾਂ ਨੇ /ਏਸ਼ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹਕ'
ਬਣਾ ਗੱਖਆ ਹੈ, ਨੋ/ਕੇਨ /ਏਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਲਪ/ਨਕ ਐਲਾਨ ਕੇ ਭੱਜਣ!
ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹਾਂ ਚਲੋਗਨਾ/ ਸਵਾਰ ਲੌਕਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਪਾਂਵੇਤਰ!
ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਮੋੜਾ ਸਵ਼ਰਗਾ ਦਨੈ ਸਥਾਨ ਕਰਨਾ ਰਵੇਰਨ“ |
ਸ਼ਹੀਦੇ ਆਜ਼ਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਲਕ ਐਧਵਿਸਵਾਂਸ.

ਤਬਾਹ ਕਰਦਾਂ ਰ/ਹੰਦਾਂ ਹੈ/ਭਰਾ ਨੂੰ ਭਰਾ ਨਾਲ ਲੜਾਓਂਦੀ, ਸਨਤਾ
ਦੇ ਹੌਗ਼ਲਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹੁੰਦ? ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਬਣਾ /ਦੌਦਾਂ ਹੈ
ਅਖੌਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਾਜ ਉਧੇੜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:-
“ਦਨੀਆਂ /ਵੱਚ ਹੁਣ ਤਕ /ਜੰਨਾਂ ਖਨ .ਖਰਾਬਾ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ੜੇ
ਸਰਮ ਦੇ ਠੌਕੰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾੰਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਇਟ ਗੰ /ਕਸੇ ਹੋਰ ਨੇ
ਕੰਡਾ ਹੋਵੇ / ਜਿਹੜਾ ਧਰੂਖ਼ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ /ਏਨਸਾਨ ਨਾਲੋ ਵੱਖ
ਕਰਕੇ ਲੌਕਾਂ ਦੇ ਬੌਸਕ /ਵਿਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅੜਿਕਾ ਬਣੇ, /ਟਮਾਗਾਂ ਨੂੰ
ਮ਼ੰਢਾ ਕਰੇ, ਓਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮੋਰਾ ਧਰਮ ਨਹਨੈਂ ਬਣਾ ਸ਼ਕਦਾ/'”
ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਗੈਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਦੈਗਾਰਦਾ ਹੋਇਆ
ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :-

“ਸੱ ਇਸ ਜ਼ਗਤਾ ਨੂੰ #/ੱਥਆ /ਝਠ) ਨਗੀੰ ਸਮਝਦਾ/

ਸਿਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਤੇ ਇੱਕ ਪੈਂਫਲਿਟ ਛਾਪ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ

` ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਰਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੈਪਰਕ

ਕਰਕ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਚੈਗੇਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਤਰਕਸ਼ੀਲ

ਨਵ/ਕਰਨ
ਸਕੱਤਰ, ਇਕਾਈ ਪਾਂਛਟਾਂ

- ਅਤੇ ਸਵੈ /ਵਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਹਤ ਸਾਰੇ “ਰਦ ਤੇ ਅਰਤਾਂ

ਸੋਚ ਅਪਨਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ (੍

ਹੋਇਆ। ਕਾਫਲੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਸਾ”ਧਵਾਲ

ਜ[ ਨਵੇਬਰ-ਦਸਬਰ 2000

ਜਾਤਪਾਤ, ਸਵਰਗ ਨਰਕ ਅਤ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦ ਹਨਰ਼ ਵਿੱਚ
ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕਦਮ ਚੱਕਣਗ =ਮ
ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਤੀ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹਵਗਾ ! ਭਗਤ ਸਿੰਘ

/#ਲ ਜ਼ਾਣਗੇ/ਜਹੜੇ ਆਪਣਾ ਜਾੰਵਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾੀਸੇਵਾ ਤੇ ੫/੩=।
ਮਨੁਖਤਾ ਦ ਭਲਾਈ ਤਾਂ /ਏਲਾਵਾ ਹੋਰ /ਕਤਾ ਸਮਰਪਿਤ ਨਹਾ ਕਰ!
ਸਕਦੇ, ਸ਼ ਇਨ #ਕਤਾੰ ਦੇ ਯੁਗਾ ਦਾਸ਼ਭ ਆਰੰਭ ਹੋਵੇਗਨਾ”`

ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਦ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:। ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਵੇਲ
ਲੋਕ_ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਪਾਸਾਰ ਲਈ ਇਹ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜੀਤ)ਆ
ਗਈਆਂ: __

|
|

ਕਟਾਣੀ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੌਡਰੀ ਸਕੂਲ
(ਲੜਕੀਆਂ। ਕਟਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਟਾਣੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਪਣਾਉਣ
ਦੀਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਜਿਕ ਟ੍ਕਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਦੀ
ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਰਿਆ ਅਤ ਤਰਕਸੀਲ
ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ।

ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿਘ ਦ ਜਨਮ ਦਿਵਸ
ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੇਤਲਾ ਕਾਫ਼ਲਾ 25 9.2000 ਨੂੰ
ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਾਫਲਾ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੇ ਕ|
ਭੇਰਮੈਨਾ. ਬਰਵਾਲਾ, ਪਾਂਗਲੀਆਂ ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਕੋਹਾੜ ਖਤਮ

ਦੇ ਪ੍ਧਾਨ ਸ. ਸਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ

ਲਈ ਪ੍ਰਰਿਆ ਗਿਆ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦਾ ਇਨਾਮ
ਨੂੰ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ
ਪ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗ਼ਿਆ। ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰਾਜਿੰਦਰ
ਜੈਡਿਆਲੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਕਾਲੀ ਪੱਟੀ ਬੈਨ੍ਹ ਕੇ ਸਕੂਟਰ
ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕੀਤੀ।ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਈਸ ਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਸਾਹਿਤ ਵੇਚਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਈ ਗਈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੱਲੋਂ

ਗੁਰਬਚਨ /ਸੰਘ, ਸਕੱਤਰ
ਰਹੀਦੇ ਆਜਮ ਸੁ. ਭਗਤੁ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਚੇਤਨਾ ਕਾਫਲਾ ਜੋਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਸੱਤਪਾਲ ਸਲੋਹ
ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗੜਸ਼ੈਕਰ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਪਿੰਡ ਪਾਹਲਵਾਲ,
ਵਿਖ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਾਫਲੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ
ਵਿਚ ਜਾਦੂ ਦਾ ਸੋਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡਾ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੁੱਲੇਵਾਲ
ਨੂੰ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਅਪਣਾਉਣ
ਦੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੀ ਸੱਤਪਾਲ ਸਲੋਹ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ
ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪਾਏ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ
ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾ: ਬੈਸੀ ਲਾਲ, ਪਟਵਾਰੀ ਮਦਨ
ਲਾਲ ਬੇਗਮਪੁਰੀ, ਡਾ: ਰਾਮ ਲਾਲ, ਕੁਲਦੀਪ ਪੁਰਖੋਵਾਲੀਆ
ਅਤੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਬਲਾਚੌਰ ਨੇ ਵੀ ਸੈਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੱਲੈਵਾਲ
ਇਕਾਈ ਮਲੋਟ

-ਤਰਕਸਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:! ਇਕਾਈ ਮਲੋਟ
ਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ “ਤਰਕਸ਼ੀਲ

ਮੋਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ, ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਦੀਪ, ਰਮੇਸ਼
ਅਰਨੀਵਾਲਾ, ਹਰਥਿੰਦਰ ਭਲਵਾਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ

ਨਾਲ ਕਾਫਲੇ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸਵਦਗਤ ਲਈਂ
ਸਿੰਘ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜਗਸੀਰ ਸੇਖ ਆਦਿ ਪਹੁੰਚੋ
ਹੋਏ ਸਨ। ਪ੍ਰਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਖਬੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੀਤ
'ਜ਼ੁੱਗ ਆਇਆ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ” ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਸਟੇਜ ਸਕੱਤਰ
ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਹਰਬਿੰਦਰ ਭਲਵਾਨ ਨੇ ਨਿਭਾਈ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ
ਰੱਖੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪੈ ਦੇ ਇਨਾਮ ਸਬੋਧੀ 23 ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਾ: ਕੁਲਵਿੰਦਰ
ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ। ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਮ ਸਵਰਨ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ
ਸਨ। ਬਿੰਦਰ ਖਿਉਵਾਲੀ ਨੇ ਜਾਦੂ ਬਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ

ਟਿੱਕ ਵਿਖਾਏ। ਪਿੰਡ ਮਿਡਾ ਵਿਖੇ ਸਰਪੇਚ:ਨਿਸਾਨ ਸਿੰਘ. ਦਲੀਪ

ਸਿੰਘ ਪੋਚ, ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਨੇ ਕਾਫਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾਂ
ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।ਲਕਾਂ ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੰ ਰੌਚਕਤਾ ਨਾਲ ਵਪਿਆਂ
ਅਤ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ। ਆਮੀਜ ਵਿੱਚ
ਕਾਫਲਾ ਪੈਨੀਵਾਲਾ-ਵੱਤਾ ਵਿਖੇ ਪਹੁਚਿਆ ਜਿਥੇ ਮਾ. ਸਤਪਾਲ
ਆਵਤ ਮਾਜ ਸਦੀ ਸੈਸਥਾ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਸਤਪਾਲ ਪਨੀਵਾਲਾਂ
ਵਿੱਚ ਭਲ ਕਾਫਲੇ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਰਨ।ਕਾਫਲ
ਵੀਅਸ ਗਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿੰਹੱਦਾਂ
ਮਨੁਖ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਹਾਮੀ ਹੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਛਾਂਖਿੱਚੂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਂ

ਕੋਰਿਉਗਾਰੀ ਟੀਮ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਾਫਲਾ ਪਿੰਡ [ਤੱ
ਆਲਮ ਵਾਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਇੱਕਠ ਬੇਸਬਰੀ [

ਕਰਕ ੮ ਮ ਤਬਰ 19258 ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੱਧਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ
ਦੀ ਜਥਬਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸ਼ੋਸਲਿਸ਼ਟ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਰਮੀ
ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਖੁਦ ਪੂਰੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ।ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ
ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ
ਬੇਹੱਦ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਲਾ
ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਹੋਈ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਕੇ ਹੋਏ ਕੌਮੀ ਅਪਮਾਨ ਦਾ
ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਦ ਪਬਲਿਕ ਸੇਫਟੀ ਅਤੇ
ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਡਿਸਪਿਊਟ ਅਕਟ ਦੀਆ ਧਾਰਾਵਾਂ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰੰ ਜਬਰੀ ਮੜਨ ਕਰਕੇ ਬੈਬ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ = ਹਬੁਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜੋਲ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਲੈਮੀ ਭੁੱਖ ਹੜ ਤਾਲ ਕਰਕੇ ਕੈਦੀਆਂ
ਜਿੰਦਾਬਾਦ” ਦੇ ਨਾਹਰੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖਤੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ

ਇਕੱਠ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ੧ਨ=ੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ
ਕੌਮੀ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਤ ਕਰਨ =ਾਨ ਬੁਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦਾ
ਨੋਟਿਸ ਲਵੇ ਜਾਂ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੇ।ਬੁਲਾਰਿਆਂ
ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਹਿਪ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੈਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਨਿਆਂ ਦਾ ਲੁੱਟ
ਰਹਿਤ, ਜਾਤ ਰਹਿਤ, ਜਮਾਤ ਰਹਿਤ ਸਮੂਜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ
ਸੈਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਕੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ
ਸਰਧਾਂਜ਼ਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਹੁ
ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ

ਤੇ ਸਲਾਵਤਪੁਰਾ ਆਦਿ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ
ਕੀਤੀ। ਮੈਲੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰੰਗ ਮੈਚ ਬਰਨਾਲਾ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼
ਹਾਰ ਗਏ, ਸਾਧ ਦਾ ਡੇਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨਾਟਕ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ
ਖੇਡ ਗਏ। ਕੋਰੀਉਗ੍ਰਾਫੀਆਂ 'ਧੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ' ਤੇ 'ਇਹ ਪੰਜਾਬ
ਵੀ ਮੇਰਾ ਹੈ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆ। ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਾ: ਰਾਜਿੰਦਰ
ਭਦੌੜ ਨੇ ਸੈਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੱਚ
ਅਪਨਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਜ

ਇਕਾਈ ਬਰਗਾੜੀ ਵਲੋਂ ਕਾਫਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਹੋਕਾ
ਕੋਟਕਪੁਰਾ - ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨੂਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ
ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਾਫਲਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ. ਬਰਗਾੜੀ-
ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਕੈਂਟਰ, ਜੀਪ. ਕਾਰ
ਅਤੇ ਸਕੂਟਰਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਸ, ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ
ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। _..
ਪੜਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਮਹਿਮਾ ਸਰਜਾ ਅਤੇ
ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਇਕਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਰਵ' ਇੱਕੱਠ ਨੂੰ
ਸੈਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ
ਘਟਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤ
ਦੱਬੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ.
ਧਾਰਮਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਸੁਰਗਾਂ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੀ ਬਣਿਆ
ਰਿਹਾ ਹੈ।ਅਖੌਤੀ ਸਾਧਾਂ ਸਿਆਣਿਆਂ `ਤੇ ਵਰ੍ਹਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ
ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੱਭਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ
ਅਸੀਮ ਸੁੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਭੀਆਂ
ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਦ ਕਿੰ ਸਾਧ ਸੰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੋਕਾਂ
ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੁਰਦੇ ਹਨ।ਆਮ ਲਕਾਂ
ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ `ਤੇ ਪਛਾੜਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
ਉਕਤ ਸਾਧਾਂ ਸੈਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲਤ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹੀ
ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਮੌਕਾਪਸਤ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਭਾਰੀ।
ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦ
ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ “ਕਿਰਤੀ ਦੀ ਗੁੱਲ` ਸੀ ਜ ਉਸਨਵਪਲਦ
ਅਵਾਂਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਗਿਖ
ਨਿੱਕੇ ਟਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਦੂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੱ ਪਰਦਾ ਲਾਹਿਆ।
ਸੀ ਐੱਸ. ਬਰਜਿੰਦਰ, ਜਸਵੰਤ ਜੱਸ, ਅਵਤਾਰ ਅਰਸ਼, ਮਲਕੀਤ
ਸਮਾਧ ਅਤੇ ਲਖਵਿੰਦਰ ਹਾਲੀ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਾਈ
ਜਦ ਕਿ ਸੀਮਤੀ ਸੁਰਿੰਦਰ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੰਰ ਬਰਗਾੜੀ,
ਨਿਰਮਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਚੰਨਣ ਵਾਂਦਰ, ਪ੍.!
ਧਰਮਿੰਦਰ, ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਰੂਪ ਸਿਘ, ਜਗਦੀਪ ਖਾਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰ.

ਅਮਰੀਕ ਆਦਿ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਾਊਂ ਪ੍ਰਬੈਧ ਕੀਤ। ।

ਮੰਚ ਸੈਚਾਲਨ ਸੁਖਰਾਜ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਜਦ ਬਿੱਲੀ ਥੈਲਿਉ ਬਾਹਰ ਆਈ : ਚਮਤਕਾਰ ਵਿਖਾਉਣ ਦਾ
ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲ' ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ
ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਧਮਕਾਉਣ -
ਲਈ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਚਾਰਕ ਬੱਚੇ ਦ ਮਾਮੇ
ਸ਼ੀਟ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ. "ਕੌਤਕ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ
ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸ਼ਾਨ
ਵੀ ਹੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਗੁੱਸ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੀ
ਥਾਂ ਤੇ ਸੱਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਪੋਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ
ਹੈ।` ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ।
ਨਿਸਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਸਰਪੰਚ
ਸ.ਜਗਰਜ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮੁਹਤਬਰ ਪਿੜ ਵਾਸੀਆਂ ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ
ਸਿਘ, ਜਸਕਰਨ ਸਿੰਘ - ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ

` ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਉ, ਹਰ ਥਾਂ ਡੱਬਵਾਲੀ ਕਿੱਲਿਆਂਵਾਲੀ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜੋਨ ਦੇ ਮਹਿਯੋਗ ਨਾਲ

ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ। ਵਹਿਮਾਂ
ਹਨ। ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਨਿੱਕੀ
ਮੋਟੀ ਘਟਨਾ- ਕੌਤਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ
ਸਮਝੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਉਸ ਕੌਤਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤੁਰ
ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਸੋਚ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪਾਸਾਰ ਤੇ ਲੋਕ
ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਦੀ ਫੁੱਟੀ ਚਿਗਾਰੀ ਸਦਕਾ
ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਫਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ
ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਸਿਰਸਾਂ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੌਜੂਖੇੜਾ ਵਿਖੇ
ਵਾਪਰੀ ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦ ਚਮਤਕਾਰਾਂ
[ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਇਲਾਕੇ: ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ।

__ 2 ਸਤੇਬਰ ਦੇ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ
ਮੌਜੂਖੜਾ ਦੇ ਕਥਿਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਨ
ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਕਿ 3 ਸਾਲਾ ਬੱਚਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਤਕ ਕਰਦਾ
ਨੂੰ ਦਿਦਾ ਹੈ ਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਨਿਵਾਰਦਾ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ
ਮ਼ਸ.! ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਾਲ ਲੌਕਾਂ ਦੇ 36
ਪੁਕਾਰ ਦੇ ਰਗ ਠੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਕ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖਣ
ਲਈ ਤ ਆਪਣੇ ਕਸ਼ਟ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ
ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਥ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ
ਇਹ ਵੀ ਦਰਜ ਸੀ ਕਿ ਕਥਿਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਬਾਲਕ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ
ਵੱਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਨਿਸਚਿਤ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। |
ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕਥਿਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਬਾਲਕ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੰ
ਚੋਲਿਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਰਹੱਸਮਈ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਭੇਰਾ
ਵੱਲ ਗੱਖਿਆ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ।
ਸਾਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੀ ਖਬਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਪਿੰਡ ਮੰਜੂਖੜਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ _
ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੰਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੈਪਰਕ
ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਪਾਖੰਡ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ

ਪਿੰਡ ਮੋਜੂਖੇੜਾ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ
ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਗਰਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਗਰਾਮ
ਵਿਚ ਸੂਬਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਕਿਸ਼ਨ ਬਰਗਾੜੀ, ਬਠਿੰਡਾ ਜੋਨ ਦੇ

ਰਾਮ ਪੁੱਤਰ ਆਸਾ ਰਾਮ ਪਿੰਡ ਮੌਜੂ ਖੇੜ ਜਿਲ੍ਹਾ
ਸਰਸਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਮਿਤੀ 1192000 ਨੂੰ ਅਸੀਂ
ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਭਹਨੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਲੜਕਾ
ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਿੱਥੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਬ੍ਾਵਜੂਦਾ ਵੀ
ਪਿੰਡ ਛੱਡਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਕੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ,
ਮੈਂ ਪੰਚਾਅਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਭਾਣਜੇ ਕੋਲ ਕੋਈ
ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਬ ਪਖੰਡ ਹੈ। ਇਸਤਾਂ
ਜਿਆਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਕਵਲ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ
ਹ। ਬਾਬਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਦਕ
ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਘਰ ਨਾ ਆਉਣ। ੧

ਵਾਲੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸਟੇਜ ਤੰ
ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਭਾਣਜੇ ਵੱਲੋ
ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ
ਰਿ ਕਰਵਾਊ “ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ

ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ
ਚਮਤਕਾਰੈ ਵਿਖਾਉਣ ਤੇ

: ਚਮਤਕਾਰ ਕਾਹਦਾ ਸੀ.ਨੱਕੋਂ

[

ਹੱ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ
ਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰੀ ਬਾਲਕ

ਹੌਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਦੋ
ਕਦੇ ਖਪਾ ਸੁੱਟ ਦਿਦੀ ਸੀ ਤ ਕਦੇ ਮਿਸਰੀ

ਨਵਬਰ-ਦਸਬਰ 2

/#ਫਾ 9 ਦਾ ਬਾਕ?/

ਸੈਸਾਰ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਦੇਯਗ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹ ਕਮ ਦ| .
ਘੰਟੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਖੜਕੇ ਵਿਚ ਕੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ
ਉਨੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚ ਵਧਰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਲੜ ਹ।
ਪਰ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹੇਠਲੇ (ਧਰਤੀ), ਉਤਲੇ ਹਵਾਈ । ਟਰੋਫਿਕ ਅਤ
ਸਨਅਤੀ ਖੜ ਖੜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਹਣ ਦ ਨੋੜ ਪਹੁਚਾ
ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ੋ ਅਨੁਸਾਰ 2੪ ਮਿਲੀਅਨ ਪੂਰੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ਕ
ਬੋਲੇ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜਾ ਸ਼ੋਰ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਸੂਰਵਾਰ
ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ੨
ਆਪਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ ?

(11 ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੀਸ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦ ਹਰਨ ਬਿਲ.
ਨਾ ਵਜਾਈਏ। (2).ਜਿਵੇਂ ਆਪਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ::4]
ਵਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਖਦੇ ਹਾਂ ਉਸੇ ਤਤਾਂ ਆਪਾਂ
ਆਪਣੇ ਕੈਨਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਮੁਨਾਸਬ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕਨਾਂ ਵਿਚ
ਲਾਉਣ ਵਾਲੇਂ ਪੁਲੱਗ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖੀਏ ਅਤ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰੀਏ।(3) ਆਪਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰ !
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਬੈਧੀ ਸੁਚੇਤ ਕਰੀਏ। ਸ਼ੋਰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ !
ਸੈਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੁਪਦਾ ਸਾਨਿਤ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਪੜੀਏ ਅਤ
ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਕੇ ਇਸ '“ਤ ਅਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੀਏ।
(4)ਜਦੇਂ ਕੋਈ ਵਾਹਨ, ਬਿਜਲ; ਗਸ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲ ਅਜ਼ਾਰ
ਖਰੀਦਣੇ ਪੈਣ ਤਾਂ ਯਤਨ ਕਰਕ ਉਹ ਘੱਟ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲ
ਹੀ ਖੰਰੀਦੀਏ।(=)ਆਪਣ ਹਮ ਖਿਆਲ ਅਤ ਜ਼ੈਮਵਾਰ 'ਸੁਝਵਾਨ
ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੇਕੂ ਕਲੱਬ ਬਣਾਈਏ। ਜਿਸ ਰਾਹੀ
ਇਸ ਸਬੈਧੀ ਛਪਦਾ ਸਾਹਿਤ ਵੇੜ ਕ ਜਨਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ !
` ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਦਿਵਾਈਏ। ਅਧਿਕ ਅਤੇ ਬੇਲ੍ਹੜ ਹਲ ਰੱਪ ।
ਨਾਲ ਜਿਸ ਬੇਕਸੂਰੀ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਅਸਹਿ ਤਕਲੀਫ ਹ ਰਹੀ ਹ. ਤੇਹਨਾ
ਦਾ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਿਊਂਸਪਲਿਟੀ ਪੰਚਾਇਤ
ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਜੋਰ ਪਾਂਈਏ।ਸਿਆਣੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨ ਧਾਰਮਿਕ
ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮ ਸਵੇਰੇ, ਜਗਰਾਤੇ 'ਅਖੰਡਪਾਠਾ ਦ ਲਾਊਡ
- ਸਪੀਕਰ ਬਦ ਕਰਵਾ ਦਿਤੇ ਹਨ।(6. ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਜਨਤਕ।
ਇੱਕਠਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਹਾਨੀਆਂ ਦੱਸ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਕਰੀਏ।।?/ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਭਾਵ ਕੁੱਤਾ ਨਾ
ਹੋਵੇ ਪਰ ਹਰ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਘਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਵ ਤ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅਮਲ
ਕਰੀਏ। ਜੇਕਰ ਆਪਣਾ ਕੁੱਤਾ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਭਂਕਦਾ ਹੇ ਤਾਂ
ਉਸ ਨੂੰ ਛਿਕਲੀ ਜਾਂ ਬਘਿਆੜੀ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖੀਏ।.8 ਮੁਕਦੀ !
ਲਈ ਬਣਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਈਏ। ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨ |
ਹਮਸਾਇਆ ਮਾਂ ਪਿਉ ਜਾਇਆ ਸਮਝਦਿਆਂ ਰਾਤ ਸਮ ਕਟੀ।
ਅਜਿਹਾ ਖੜਕੇ ਵਾਲਾ ਕੋਮ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਆਂਦ!।
ਦੀ ਨੀਦ ਉਚਾਟ ਹੁਂਦੀ ਹੋਵੇ । ਜਿਵੇ ਜਕਰ ਹਰ ਕਈ ਆਪਨ !
ਘਰ ਦਾ'ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਸਾਫ ਰਪਗਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸਹਿਰ ਅ ਪ
ਸਾਫ਼ ਹੇ ਜਾਵੇਗਾ। |

[1

&੪%%!

000

ਆਕਲੈਂਡ ਨੇ ਕਾਬਲ ਉਤੇ ਚੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿਤੀ।ਨਾਲ ਹੀ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਦਮ ਹੁਕਮ ਸਾਦਰ
ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਵਦੇ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਰਿਆਇਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਪ ਦੇ ਗੋਲੇ ਚਲਾ ਕੇ ਇਸ
ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਖੁੱਲ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਬਿਮਾਰੀ _ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਉਤਾਰੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ
ਨਾਲ ਖੋਖਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਜ ਹੀ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਖੁਸ਼ਫਹਿਮੀਆਂ ਕਿਸੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਲਈ ਤੀਲੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾਮਾਤਰ
ਲਾਰਡ ਆਕਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਨ _ਹੀ ਸਨ।ਮਹਾਂਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਗਈ।
ਪਾਣੀ, ਪੜਾਉ, ਠਹਿਰਾਉ, ਸ਼ਾਦੀ, ਆਉ ਭਗਤ ਵਾਲੀ ਦੇਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਛੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 21 ਜੂਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ
ਰੇਖ ਤੇ-ਪਾਹੁਣਾਚਾਰੀ ਦੀ ਨਿੱਤ ਚਿਰਿਆ ਅਤੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ,
ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਈ। ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜ਼ੀਰਾਂ, ਫੌਜੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨਾਈ
“ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਸਾਫ ਨਾਂਹ ਹੀ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਿਜਾਦਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ
ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਗਵਾਂਢੀ ਦੇ ਘਰ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਦੇ ਕੇ ਡੋਗਰੇ ਰਾਜਾਂ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਥਾਪ ਕੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਪਾਧੀ'ਨਾਇਬ-
ਰਾਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਰਤਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਂਜ _ਏ-ਸਲਤਨਤ-ਏ-ਅਜ਼ਮਤ' ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਵਾਜ਼ਿਆ ਅਤੇ
ਆਵਦੇ ਇਕੋ ਇਕ “ਸਿੱਖ” ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲ ਤ ਹੁਕਮ
ਦੇ ਰਾਜ ਦੀਆ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਸਾਦਰ ਕਰੇਗਾ।ਰਾਜ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ
ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ, ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹੀ ਹੈ (ਵਧੇਰੇ ਵੇਰਵੇ ਲਈ _ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੱ ਸ਼ਾਰ
ਦੇਖੋ 'ਸਿੱਖ ਰੀਵਿਊ” (ਮਾਸਿਕ) ਕਲਕੱਤਾ, ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ _ ਸ਼ਸਤਰ, ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰਾਤ ਉਤਾਰ ਕੇ ਦਾਨ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤ ਅਤ
1980 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਸ਼ਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਐਮ.ਐਂਲ. ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਦੋ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤ
ਆਹਲੁਵਾਲੀਆ ਦਾ ਲੇਖ, ਪੰਨੇ 132-133)1 ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕੁਲ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ
ਨ ਸੋ ਸਰੀਰਕ ਲਕਵਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਕਵਾ ਚਾਰ ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਆਪਣਾ
`[ਮਗਰਾਜੇ ਲਈ ਜਾਨ ਲੇਵਾ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ! ਉਹ ਹੇਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ - ਕੋਹੇਨੂਰ ਹੀਰਾ ਵੀ ਜਗਨ ਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਖ ਦਾਨ ਵਿਚ
ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਿਆ, ਜਦ 31 ਦਸੈਬਰ 1838 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਲਾਰਡ ਦੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ
ਆਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਕਾਬਲ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅੰਤਿਮ __ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਪਰ ਆਖਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ. ਖੜਕ
ਵਿਦਗਇਗੀ ਟਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੈਧਿਆ _ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੌਸ਼ਾ ਖਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਬੰਧਕ ਮਿਸਰ ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਅਜਿਹਾ
ਅਈ। ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ __ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ ਕਿ ਕਰਲੂਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਨਹੀ
ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰ ਸਗੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਰ
ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਦਮ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੇ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਰ
ਏਂ ਪਾਠ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਨਮਿਤ _ ਦੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਲੁੱਖ ਦੀ ਨਕਦੀ ਲਿਆ ਕ ਮਹਾਰਾਜੇ ਅੱਗ
ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਧਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ, ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਛੁਹਾ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰ | __
ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਉਠ, ਗਊਆਂ, ਮੱਝਾਂ, _ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਸੇਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਅਰਥੀ ਤਿਆਰ
੨ 'ਵਯੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ੧ '' ਦਿਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਜਾ
< ਦੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਯੱਗ ਤੇ ਜਾਪ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੇ ਗਿਆ ਤ ਏਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ 27 ਜੂਨ 1839 ਦੀ

- -“-- ਰ /ਹੌਮਤਾ /ਸੰਘ ਸਫਾ
ਹਰ ਕੰਥੀਲੀ ਜਾ. ਧਰਮ ਦੇ: ਲੋਕ ਅਗ ਹਰੀ ਦਿਲ ਉਤ ----<---< ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਇਤਿਹਾਸ
ਰਾਜਿਆਂ-ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਪਰਤੀ ਉਲਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਹੀ ਤਿਉ ਰੀ ਨ
ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜੇ ਜਾਲਮ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੰ ਦਰ ਨਾਲ ਰੋਇਆ ਪਰ ਮਾਨਸਿਮ ਤਤ ਉਹ ਇੱ
ਨਿਕੰਮ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਆਵਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਰਾਜ ਰਣਜੀਤ ਸਿਘ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਕਵੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਹਤ ਵਰ ਸੀ
ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਐਨਕ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆਂ ਨਜ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਲਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਉਸ ਨੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤ ਮਰਿ
ਇਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਮਿਸਾਲ ਹਥਲਾ ਲੋਖ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਨ ਪਾ
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾ ਸਿੱਖ ਮ.'ਆਦਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਦਿਖਾਈ _ਨਾਲ ਕਾਇਮ ੨੧ ਤਕ ;
ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ। ਉਹ ਆਮ ਬੰਦੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਕੀੜਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾਂ
ਵਹਿਮੀ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ੀ ਸੀ। ੍ ਉ

ਬਣਾਇਆ 3 = ੨
ਇਕ ਬਰਾਦਰ-ਯਧਾ ਅਤੇ ਸਿ ਯਗ ਨਹੀ ਜਰ ਦਿਲ ਹੋਣ ਕਰਕ ਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾਉਣ ਦ

-ਯਧਾ ਅਤ ਬਚਪਨ ਤੰ ਹੀ ਇਕ ਜਵਾਂ
ਮਰਦ ਯੁਵਕ ਹਣ ਸਦਕਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਵਲ ਵਿ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਿਸਲ ਸੁਕਰਚਕੀਆ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸਤਕ ਵਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਂਓ
ਅਗਵਾਈ ਮੈਭਾਲਦੇ ਹਏ ਗਵਾਂਢੀ ਮਿਸਲਦਾਰਾਂ ੮ - ਅਫਗਾਨਾਂ ਤੇ ਦਖਲ ਨਾ ਦੇਣਾ ਜ ਪਾਰ ਦ ਪੰਜ ਬੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਕੱਦ
ਨਵਾਬਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੰ.ਪਛਾੜਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਪਾਸ ਗੋਰ. ਤਤ ਸੀ। ਇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ
ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲੇਹ-ਲਦਾਖ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ (ਸਿੰਧ, ਅਤੇ ਖ਼ੋਬਰ ਪਲੇ ਸਿੱਖ ਆਗਜਿਵ ਮਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਸਰੱਈਏ ਤੇ ਮੰਨ

ਦੇ ਦੱਰ ਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਲੁਜ ਤਕ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜੇ
ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਲੇਮੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭੋਗੀ _ਅੰਗਰੇ ਏ ਪੰਧ ਦਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹੋ
ਅਤ ਸਿਰਫ ੨9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ.ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਸਗੇਂ ਸਤਲੁਜ ੜੇ ਵ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਜੋੜ-ਤੋੜ ਨਾ ਕਰ:
ਪਰ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਵੀ ਉਹ ਸਦਾ ਭੱਜ-ਦੌੜ।ੈਂਪ ਜੀਵਨ) ` ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਵੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾ
ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਰਿਹਾ।ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ, ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਤੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨ ਉ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਏ. ਪੰ
ਗਿ ਲਿਹ ਗਿ ਸੀ ਅਤ ਤਾਕੜ ਦੇ ਭੈ ਸ ਪਾਸੇ ਕੰਨ ਨਹੀਂ
ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ '_.... ਤਮ ਵੱਲ ਅਫਗਾਨ ਇਲਾਕੇ ਨੰ ਹਥਿਆਉ
ਅੰਗ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਉੱਠਣਾ, ਗੁਰੂ ਰਥ ਸਾਹਿਬ ਹਲ ! ਵਿ 8
ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਆਏ ਗਏ ਸਿੰਘ ਜੜ

ਫ਼ ਨ ਨੇਤ ਬੁਝਾ ਕੇ ੩੪ . ਪਰਤੂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਪਰ ਸਸਕਾਰ ਦੀ

ਸੀ ਰਿ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਤਕ ਦਾ ਰਣਜੀ= ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀਨਾਂਵਂ ਡਾ ਗਿਆ। ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਆਂ ਮੀਰ ਸਾਹਿਬ, ਦਾਤਾ ਗੋਜ ਬਖਸ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਅਗਲੇ ਦਿੱਨ 28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤਬਾਹ ਕੀਤੀ, ਸਰੀ: ਬੋਰ ਗਾ ਬਿਕਾਰਨਾਰੇ ਜਾਲ ਆ. ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਆਪਸੀ ਭੱਟ ਦਾ 0 , ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀਂ। ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਚਿਤਾ ਉਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੰ ਰਾਣੀਆਂ

ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਮੌਤ (27 ਜੂਨ 1839। ਤੋਂ ਪੰਜ ੧ ਰਥ. ਵਹੀ ਸਿੰਘ ਜਲਦੀ ' ਫੂਲਾ ਸਿਘ, ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੈਂਦਂ' ਲਾ ਰਂ ਨੂੰ ਮੂਹ ਮੰਗੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਸਤੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰੀਆਂ ਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਹੀ ਸੱਤ
ਜੂਨ 185 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ` ਤਿੰਨੇ ਪੀਰਾ ਵੇ ਇਕ ਪਿੰਡ (ਸਿਉਰੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ__ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਸਨ,

ਵੀ ਮਿ ਹੀਮਹਗਯ .' ਪੰਮੁੱਖ ਸਿੱਪ ਹਸਤੀਆਂ ਸਨ। ਇੰ
ਹਸ ਨ ਰਿ, ਗਾਡਰ ਰੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਠੀਕ _ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਹਰਮ ਵਿਚ ਕੁਲ 46 ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਜਿਨਾਂ

ਸਾਨ ਲੀ ਪੀ ਓਨੀ ਹੀ ਸਰਿਨ ਅੰਮਿਤ੩ ਨਾਂਗੇ ਸਾ ਲੀ ਨੂੰ ਘੋੜੀ 'ਨੀਲੀ' ਉਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੌਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਵਿਆਹ।

ਹਕੂਮਤ ਚਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਰ੍ ਸੋਚ ਦੇ ਅਹਿਦਨ (੩ ਛੀ ਕਰਨ ਦਾ/ਲਾਰਾਂ ਲਾਕਉਸ ਕੂ ਮਲੀ 4 ਨੰਦ ਰਮ
“ਹੋਇਆ ਇਉਂ ਕਿ 1834 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਲ ਉਹੀ ਹੋਈ ।ਿ ਦਨਾਮ ਦੇ ਤੀਹ ਸਾਲ ਬਾਅੰਦੋਂ " ਕੁਲ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨ ਇਹ ਭਾਸਣ ਲਗਾ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਜੇਗਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਹੋਏ ਸਰਦਾਰਾ
ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰ... ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਰਾਂ ਲਈ 5 ਕੀਰ ਦੀ ਅਸੀਸ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹ ਜਾਏਗਾ ।ਉਹ ਦੀਆਂ ਬੇਵਾਵਾਂ ਸਨ।

ਇਗ ਸਿ... ੨੧) 4੨੨ ਹੱ, _ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਵਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਘੁਲਦਾ 2 ਕਿ ਹਦ ਇਤਨਾ ਦਿਆਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਚਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੁ ਪਹਿਲਾ ਛਾਲ

ਰਸਤ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲ ਪੜਾ 'ਝ ਦੁ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਕਪਨ), ਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੂਜ ਪਾਸ ਰੀ ਉਸ ਫਕੀਰ ਦੁ ਤਣ ਸਾਰੀ ਭੇਟਾ ਉਸ ਫਕੀਰ ਨੂੰ ਦਾਨ _ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਗੁੱਡਾਂ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਾਗੜ ਦੇ ਰਾਜਾ

ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਫਲ (ਹਦਵਾਣਾ) ਖਾਧਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ

1 ਨਵਬਰ- ਰ

ਸੈਸਾਰ ਚੋਦ ਕਟੌਚ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਉਂਜ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿਤਾਬ
ਕਰ ਅਤ ਕੌਰ ਤਂ'ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਸੀ ਤੇ
ਜਿਸ ਦਾਂ ਅਸ਼ਲੀ ਨਾਂ ਰਾਣੀ ਕਟੌਚਣ ਮਹਿਤਾਬ ਦੇਵੀ ਸੀ।ਉਹ
ਆਮ ਲੋਕਾਂ `ਚ 'ਗੁੱਡਾਂ` ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।ਗੁੱਡਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਰਾਣੀ
ਰਾਜ ਬੈਸ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਾੜੀ ਕਲਾ ਅਤੇ
ਰਾਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਫੈਸ਼ਨ ਬੈਸ ਦੀ ਹੀ
ਕਾਢ ਹੁੰਦ ਸਨ। ਪਰ ਬੈਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ
ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮੋਹਰਾਂ ।ਮੇਰਾਂ। ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ
ਵਧੇਰ ਸੈਦਰ ਸਮਝਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੋਹਰਾਂ ਉਹੀ ਨਾਚੀ
ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਬਦਲੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਕਾਲ
ਤਖਤ ਵਿਖ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਹਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ
ਇੱਕ ਹਰ ਨਾਚੀ ਗੁੱਲ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰਮ
ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੇਗਮ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸੀਤ
ਵੀ ਬਣਵਾਈ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੱਲਂ

ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਓਸ਼ਾਗੀ

`ਸੈਕਲਪ ਸਿਰਫ ਪਲ ਭਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਗੈਰਸਖ਼ਸ਼ੀ
ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇਖਲਾਕੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ
ਪੱਖ ਹੈ।' ਸੈਚੇਨੈਵ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ।

ਸੰਕਲਪੰ ਦਰਅਸਲ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਹੈ।
ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸ ਚਤੇਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ
ਪਾਪੜੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚਲੇ ਰੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਿਤ
ਹੇਦੀਆ ਹਨ।

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਰਗਰਮੀ ਮ.ਪਮੁਹਾਰੀ ਹੀ ਹੈ।ਇਹੀ
ਮਨੁੱਪੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੌਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੂਰ-
ਰਸ ਮਨੋਰਥ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਅਹਿਮੀਅਤ, ਦਿੜਤਾ ਅਤੇ
ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੈਕਲਪ ਦੇ ਉਚੇਰ
ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਤਕੜੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ
ਕਰ ਜਾਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾੜੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਨਹਾਉਂਦੇ
ਹਨ।

ਸਾਦਾ ਸਾਦਾ ਸੈਕਲਪਾਤਮਕ ਅਮਲ ਦਰਅਸਲ ਦ੍ਰਿੜ
| ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੀ ਸਰਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਿਸਾਨੇ ਨੂੰ
ਪਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਨਕਸ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਸੌਖਿਆਂ
ਸਮਝਿੰਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਘਰਸ਼ ਦਰਅਸਲ ਮਲੁੱਖ ਦੇ `ਕੁਝ
1. ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ' ਅਤੇ 'ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ' ਵਿਚਲਾ ਵਿਰੋਧ
[ਹੀ ਹਦਾ ਹੈ। ਤਜ਼ਰਬ ਵਲਾਂ ਬਢਾ ਸਿਰਹਾਣੇ ਉਪਰ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ
ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦੂਰੁਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਰਜ਼ੀ
ਤਰ ਤ ਇਕ ਜਜ਼ਬਾ ਪੰਢਨਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਬੰਦੇ

ਲੀ ॥1401000
ਨਰ! ਟ ਮੰਦ

ਰੱਖਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੁਟੀ ਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਸੀ ਜੋ ਸਿਰਫ
ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲ ਰਿਹਾ ਮਹਾਰਾਜਾ
ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉਤੇ ਫਿਦਾ ਹੇ ਗਿਆ ਜਦ ਜਿੰਦਾਂ ਜੇ
ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਸੀ ਮੰਨਾ ਸਿਘ ਔਲਪ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ ਮਹਾਰਾਜੇ
ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ!
ਬੜਾ ਰੈਗੀਨ ਮਿਜ਼ਾਜ, ਚੁਸਤ, ਮਖੌਲੀਆ, ਦਲੇਰ.
ਹਾਜਰ-ਜਵਾਬ, ਦਿਆਲੂ ਅਤੇ ਹੇਰ ਕਈ ਸਿਫਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ
ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ, ਸੁਤੋਤਰ, ਬਹਾਦੁਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਰਾਜਾ
ਵਿ ਗੀ ਸਿੱਖ ਜਗਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤੱਖ ਸਿੱਖੀ:
ਮਨੰਤਾਂ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੰ ਨ
ਚਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ ਕਰਦਾ

ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਉਂ ਕਰਨ ਦਾ

ਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਉਨਾਂ
ਦਾ ਦੁਬਿਧਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਛਾਲ ਨਹੀਂ

ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੂੰਦਾ' ਤੇ 'ਮੇਨੂੰ

ਪਰਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰਧ ਹ। ਨੇ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ' ਵਿਚਲੰ,

ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।ਜੋ

ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਤੌਰ ਤ ਰ੍
ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤਤ ਤਰ ਤੇ ਅਣਉਚਿੱਤ ਇੱਛਾ ਹੀ ਕਹੀ |

ਗੰਧ ਕੇਲ ਆਜ਼ਾਦ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ

#ਹਤ /€/ਗਆਨ

ਤਬਦੀਲੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ
ਹਿੱਸਾ ਹੋ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ
ਵਾਲੀ ਰਜੋਨਵਿਰਤੀ ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਮੋੜ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 45 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ
ਵਾਲੀ ਰਜੋਨਵਿਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿੰਬਗਰੰਥੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ
ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੇਸਰੋਨ ਤੇ ਈਸਟਰੋਜਨ

ਤਜਨ ਖੰਦੀਆ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਅਨੀਸੀਆ ਦਾ
ਖਤਰਾ ਵਧ ਜਾਦਾ ਨੇ. ਉਮਰ ਵਧਣ ਦ. ਨਾਲਾ ਨਾਲ ਪਾਚਨ

ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਲ ਹੋ. ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ
ਨਾਲ ।ਖਜੀ, ਗੋਸ ਔਸਡਿਟੀ ਆਦਿ ਦੀ_ਸਮੌਸਿਆ ਪਦਾ ਪੜੇ

ਰਜੋਨਵਿਰਤੀ_ (ਮੀਨੋਪਾਜ) ਤੇ ਪੌਸੂਟਿਕ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਅਪਸੀ ਰਿਸਤਾ?

`ਦਾਰੁ ਸਬਜੀਆਂ, ਟਮਾਟਰ ਵਰਗੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਤੇ ਭਰਪੂਰ

ਡਾ ਅਜ਼ੱਤਪਾਲ #ਘ ਆਮ ਡੀ
ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਮੀ ਘੌਂਟ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਭੁਰਭੁਰੀਆਂ ਤੇ
ਕਮਜੋਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ
ਅਸੀਂ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਤੇ ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ
ਅਹਾਰ ਲਈਏ। ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਦਾਰਖ. ਆਂਡੇ,
ਹਰੀਆਂ ਪੋਤੇਦਾਰ ਸਬਜੀਆਂ, ਖੰਜੂਰਾ, ਖੰਭਾਂ. ਅੰਜੀਰ, ਅੰਕੁਰਿਤ
ਦਾਲ ਮਟਰ ਤੇ ਖ਼ਕਰਕੰਦ ਵਿੱਚ ਕੇਲੀਅਮ ਤੇ ਲਹ _ਤੋਤ
ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
``ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੇਲਸ਼ੀਅ। ਅਹਾਰ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਲਈ
ਸੰਤਰਾ, ਔਲਾ ਤੇ ਨ੍ਰਿੰਬੂ ਜਰੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੇ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਰੂਰੀ ਹਿੱਸਿਆ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਮੋਦਦ
ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਯੁਕਤ ਅਹਾਰ ਵੀ ਲੈਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।` ਦੁੱਧ,
ਆਂਡਾ. ਪਨੀਰ, =ਦਾਲ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ
ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋ। ਜਦ ਕਿ ਕਬਜ ਦੂਰ ਕਰਨ
ਸਬਜੀਆ ਦੀ ₹7ੜੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸਤੋ ਇਲਾਵਾ
ਕਾਫੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਬਲੋੜ
ਪ੍ਰੇਸਰ ਦੀ ਸਮਸਿਆ ਵੀ ਆਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। _ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ
ਅਚਾਂਰ, ਪਾਪੜ, ਚਿਪਸ ਤੇ ਡਿੱਬਾਬੰਦ ਅਹ/ਰ ਦੀ ਵਰਤੋ ਨਹੀ
ਕਰਨੀ_ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ
ਪਕੌੜੇ. ਮਿਠਾਈਆਂ ਵਰਗੇ ਕਲੈਸਟਰੋਲ ਯੁਕਤ ਖਾਦ ਪਦਾਰਖ'
ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।-ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੇ ਕਸਟਰੋਲ
ਯੁਕਤ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਤੇਜਾਬੀ, ਮੋਟਾਪਾ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਸਮੇਸਿਆਦਾ
ਪੋਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ
ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ_ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ
ਪਚਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਦਹੀ, ਆਂਡੇ, ਹਰੀਆਂ ਪੇ੨

ਆਹਾਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ
ਅਹਾਰ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਲਿਸ
ਕੀਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਲਸ ਤੋ ਬਰੀਰ ਚੌਲ ਖਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਤੇ ਚਰਬੀ ਰਹਿਤ
ਅਹਾਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰ
ਵਿੱਚ` ਤੁਰਲ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਲੋਣਾ ੩.1ਦਾ ਹੈ। ਮਹੌਤਵਪੂਜਨ
ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾ ਨੂੰ ਰਜੋਨਵਿਰਤੀ ਦੀ ਉਣੀਕ ਕੀੜੇ
ਬਿਨਾਂ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਾਣ ਪੱਣਿ ਵੇਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਰਜੋਨਵਿਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ
ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਸਮੋਂਸਿਆਵਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣ”_'ਹਨਾ ਪਵੇ।

ਰ ---ਦਿਟਣਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ
[ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਹੈ_ ਜਾਂ ਤੁਸੀ
। [ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਇਕੌਲਾਪਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ
ਰਵੋਂਈਏ `ਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਓ. ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤਸੀ ਦਿਲ ਦੇ
ਮਰੀਜ਼ _ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।

ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦਿਲ
ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਣੀ ਯੂਰਪੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ 50ਵੀ
. ` [ਵਰ੍ਹੇਗੋਢ ਕੱਂਢਿਆ। ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮਨੌਂਖੀ ਮਨੌਸਥਿਤੀ ਦਾ
ਦਿਲ ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।

ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ
ਜਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਬਤ` ਹੁੰਦਾ ਸੀ.ਕਿ ਉਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ
ਦਲ ਦਾ ਰੋਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੌਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵੱਲ
ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ' ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ
ਮਨੌਸਥਿਤੀ ਦਿੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ
ਮਨੌਸਥਿਤੀ ਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਕਈ
ਪਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸੌਦਾ ਦੇਣ ਲੌਂਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰ੍

ਉਨ੍ਹਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 1920 ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਂਸ
ਕੀਤਾ ਜਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਨਿਗਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ
੨. ਦਿਲ ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜ੍ਹਾ ਅਸਰ ਪਵੇ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸਿੱਧ ਹੋ
ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗੀ

ਬਣਉਂਦ ਹਨ।

ਦੋ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾ `ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਐਨਕੇ ਨੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ
ਤੇ ਇਹ ਸਿਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਪੌਂਲਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੂਰਬੀ
ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚ਼ਾਂਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੌਂਦੇਨਜ਼ਰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੌਰਹੁਪਰਮੰਦ,
ਹਨਰਮੰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ _ਜਮਾਂਦਫੂ ਦਿਮਾਗੀ ਲਗੀ ਗੰਦੇ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰੀਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ
ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਲੌਂਭਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸੱਲ' ਉਠੇ ਹੀ ਰਹਿਣ, ਜਿੰਨੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ
ਸ਼ਨ। ਕੋਲੌਫੋਰਨੀਆ ੨॥ ਨ ਜਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿ ਤੰਤੂ
ਵਿਗਿਆਨੀ ਤਾ _ ਰਹ _ ਹੇ ਰੀਜ ਲਿਬਰਲ ਤੀ
1146 ਤੱਕ ਦਿਮਾਗ ਆਪਣੇ ਅਰਥਾਂ ਨਵੇਂ ਸੈੱਲ ਵਿਕਸਿਤ

ਟਡਾਡਤਡ` _“#੨ਰਾਵਾ

_ ਲਭਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਰਖ ਨੇ ਤਸਦੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਆਉਣ

ਲਿਥੂਦੇਨੀਆ ਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਾਸੀਆਂ ਉੱਪਰ ਸਵੀਡਨ'

ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਭਰੇਟਾ ਦੇ ਆਲੇ
ਦੁਆਲੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਚੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।

ਅਧਖੁੜ ਉਮਰ 'ਚ ਇਹ ਅਮਲ ਮੌਠਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ।. ਰੀਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗੂ` ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਈਆਂ
ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਭਤਾਂ 'ਚੋ. ਦਿਮਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਵੇ ਸੌਲ ।ਵਕਸਿਤ
ਕਰਨ ਦੀ ਲੱਭਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਹੋ। ਜੇ ਇੰਨਾ

ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕ ੭
ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾ ਵਧਣਗੀਆਂ।

੨ ਉਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ

ਕਰਕੇ ਖਰਾ ਹੋਏ 004 404011000

ਕਰਿ ਵੈਂਚ ਪਿਉਦ ਕੇ ਇਸ ਨਹ
2. ਦਾ ਰੋਗ .-ਅਸਥਮਾ

ਉਪਰ ਸਿੱਠੀ ਦੇ ਜੀਵ, ਹਦ ਹਹਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ

ਏਂ ਹਵ ਅਤੇ ਉੱਠੀ

ਖਰੁਤ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੁਫੇ ਸਿ “1੪0੬1 ਦਾ

ਦਾ ਅਧਿਐਨ ; ਖੋਜੀਆਂ ਨੂ 2

ਬੜੀ ਕਈ ਐ। ਵਿ ਦੀ. ਵੜ
ਫੋਲ ਹੈ ਤੈ ਵਧੀਆ ਲਟ ਬੋਢੇ। ਰੀ
ਕਰਾਉਣ ਤੋ ਪਿ ੩. ,ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਅਧੀਨ ਇਲਾਜ
ਲੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੀ ਅਲਰਜੀ ਦਾ ਟੇਸਟ ਕਰਵਾ

ਇਹ ਦੱਸ ਦੇਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਚੀ
ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਫਰਜੀ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ
ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਰਾ ਮਕਾਨ
ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਅਤੇ
ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣਿਅ

ਸਾਧਾਂ ਸੇਤਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਾਲ ਡੇਢ ਸਾਲ ਬੋ ੯
ਭੂੜ' ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਡੰਗਰਾਂ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੈ ਮਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।ਪਹਿਲ ਮੇ
ਬਿਮਾਰ ਰਿਹਾ ਕਰੇ, 15-20 ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾ
ਪਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਛ

ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ। ਮੈਂ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ

ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾ ਲਿਆਂਦਾ।
ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ
ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਤ 9 ਵਜੇ ਉਸਦੇ ਘਰ
ਆਉਣ ਦਾ ਟਾਈਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ੧੬੬
ਜਦ ਮੈਂ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ
ਸਾਰੇ ਮੋਬਰ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ
ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਇੱਕਲੋ ਇੱਕਲੇ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।
ਮੇਰੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੇਸ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ
ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ 'ਭੂਤ”ਨੂੰ ਅੱਗ ਤਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕੁਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ
ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਨ-ਗਿਆ। ਪਰ ਪਿਛਲ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤ
ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਤਾਂ
ਡਰੰਦਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਭੇਗਰਾਂ ਨੌ ਕੱਚ ਕੁੱਟ ਕੇ
ਪਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹਗ ਕਿ ਭੂਤ ਕੌਣ ਸੀ ”
ਹਾਂ, ਭੂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਵੀਂ ਆਈ ਨੂੰਹ ਸੀ।ਉਸਦੀਆਂ
ਕੁਝੰ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਸਨ ਪਰਤੂੰ ਉਹ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਈਆਂ
ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। [
“ਇਹ ਨੂੰਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ ਲੜਕੀ ਬਹੁਤ ਸਹਣ। !
ਸੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਇਸਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੈਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ !
ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤਾ ਸੀ।ਮਤਲਬ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਲਣ ਨੂੰ !
ਜਾਂ ਲੜਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੀ। ਇਸਦੀ ਸੱਸ ਸਚਦੀ ਸੀ !
ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਹੁਣ ਘਰ ਦਾ ਕੈਮ ਅਤ ਗੰਨਾ !
ਕੁੜਾ ਸਾਰਾ ਇਸਨੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਨੌਕਰ ਤਾਂ ਰੱਖ ਨੀ
ਸਕਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ-ਤਾਂ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹਿਆ ਹੈ। __ !
ਮੈਂ ਉਸਦੀਆਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਨਹੀ |
ਸੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਹ ਛੇ ਸੱਤ ਡੌਗਰਾਂ ਦਾ ਗੌਹਾ ਸੁੱਟ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਸਾਂਭੇ। ਕਿਉਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਚੰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ
ਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦੀ। [
ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤ ਘਰਵਾਲੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ |
ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਦਾ ਯੋਗ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ।ਜਿਸ ਕਰਕ ਡੇਗਰ
ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਭੂਤ ਕਾਬੂ ਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਪੰਜ ਛੇ ਮਹੀਨ ਬੀਤ
ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਕਈ ਡੰਗਰ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ ਅਤ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ
ਤਰਕਜੋਤ ਸਪੁੱਤਰੀ ਸ਼ੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੈਂਬਰ ਇਕਾਈ
ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ `ਚ 1004-

ਹੱਡ ਬੀਤੀਆਂ -
ਤੈਨੂੰ ਅਸਲੀ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ

ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਲਿਖਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਧਵਿਸ਼ਵਾਸੇ ਭੇਲਾ ਭਾਲਾ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ
ਦੀ ਡੁਘਾਈ ਨਾਲ ਨਾ ਸਮਝ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਹੁਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਪੜ੍ਹੇ
ਲਿਖਿਆਂ ਦੇ ਐਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਚਲਾਕੀ ਅਤੇ
ਪਚਰਾਪਣ ਭਾਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪ

ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੈਂਗ ਰਚ ਲੈਂਦੁ ਹਨ।

ਤੇਂ ਸਰਸਰੀ ਪੁੱਛਿਆ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ! ਅੱਖ ਠੀਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ
ਨਾ ? ਉਹਨੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਹੱਥ ਹੁੱਕਿਆ ਤ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ
ਸਿਰਫ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੰ
`_ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਟਿਕ ਨੁਕਸ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਲ ਜਲੂਲ ਬੋਲਣੋਂ
ਨਹੀ ਹਟਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਮੌਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ
ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ । ਸੋ ਮੈਥੋਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਨਾ ਰਿਹਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ
“ਧਰਤੀ ਗੋਲ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਉਪਰ ਹੈ %੨ ਨਾ ਥੱਲਾ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਈ ਹੇਰ ਗਹਿ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੁਆਲ ਘੁੰਮੀ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ. ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੀਂ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ?” ਡਾਕਟਰ
ਨੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਕੈਂੜ ਕ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਠੀਕ
ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਤਲਬ ਹੈ ਨਾ।
ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ।” ਉਸ ਕਿਹਾ ਉਹ ਭਲਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ?
ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਫੀਸ ਮੈਥ ਤੁਸੀਂ ਲਈ ਹੈ ਤ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦਾ
ਚੰਗਾ ਮਾੜਾ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਵਾਲ ਨੂੰ ਤਾਂ
ਮੈਂ ਧੇਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗ ਕੁਝ ਨਹੀਂ
ਕੁਲਿਆ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਖ ਵਧੀਆ ਬਣ ਗਈ।ਮਗਰਂ
ਉਸਨ ਮੇਰੇ ਉਸ ਦੌਸਤ ਕੋਲ ਉਲ੍ਹਾਮਾ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਖੇ ਯਾਰ
ਕਿਹੋ ਜ਼ਿਹੇ ਫਜੂਲ ਬੰਦੇਂ ਨਾਲ ਤੋਰੀ ਦੋਸਤੀ ਹੈ।
08... -
ਤਝੀ ਨੋੜਲਾ ਦਾਖਲ ਸੀ। ਉੱਥ ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ
ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਕੋਸ ਦਮਿਆ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਢਕਵੰਜ਼
ਡਹੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਥਾਂ ਥਾ ਬੈਲ ਦਹਰ ਤੀਹਰੇ ਟੈਸਟ। ਪੈਸੇ

॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥੬॥॥॥॥॥॥॥॥੪॥॥॥॥॥॥॥॥॥੪੧॥॥੧੩॥॥੧੩॥॥॥॥॥0੧੧॥॥॥॥॥੦॥੧੧॥੧॥੧॥॥੧॥॥੧੧॥॥੩੩੧੩॥੩੩੧॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥॥੧॥॥੩॥੩॥੧੩॥੧੧॥੩॥॥॥੩੩॥॥੧੧੧੧॥੧੩੧

ਚੋਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਪਰ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ _.

ਜੱਗ ਬੀਤੀਆਂ

ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਢੋਗ। ਪਰ ਹਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਰਆਂ
ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਟਕੀਆਂ ਹਈਆਂ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਸਵਰ
ਆਉਂਦਾ,ਪਹਿਲਾ ਉੱਹਨਾਂ ਮੂਹਰੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁਦਾ।ਵੇਪਣ ਵਾਲੇ
ਗਲ ਪੱਗਾਂ ਇਕੱਠਾ,ਹੋਦਾਂ

ਉਸ ਰਸਪਤਾਲ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਬਣ ਰਿਹਾ
ਸੀ। ਸਾਹਮਣੇ ਤਿਨ ਨਜ਼ਰਵੰਟੂ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੀਭ ਕੱਢੀ ਤੇ

ਅੱਖਾ ਟੱਡੀ ਇਕ ਮਖੌਟਾ, ਇਕ ਮੂਧੀ ਮਾਰੀ ਕਾਲੀ ਤੋੜੀ ਅਤ |`'

ਇਕ ਛਿੱਤਰ ।

ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਝੀ ਹਵੇਗੀ।
ਲਗਾਉਣ ਪੀ ਤਕ ਮਝੀ ਹੋਵੇਗੀ।ਪਰ ਫਿਰ ਇਹ ਨਜ਼ਰਵੰਟੂ
ਉਣ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੀ ਲੜ ਪਗ; ₹ਟ

ਦੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਔਤ ਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਜਮੀਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ
ਜਿ ਦੇ ਸਨ। ਲੱਸੀ ਪਰ ਉਹ ਦਿਨ ਦਿਰਾਰ ੩

ਹੌਲਦਾਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਮਟੀ ਵਾਲਾ ਬਾਬਾ
ਕਿਤੇ ਉਸਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਮੇਰੇ ਤੁਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ
ਮਟੀ ਤੇ ਬੇਰੀ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ

ਗਈਆਂ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਦੀ
ਕਸਰ ਸੀ ਉਹ ਨੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ

ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਵਹਿਮ ਹੀ ਹੈ।ਉਹ ਬਾਬਾ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੁਟ ਦਾ

ਹੀ ਹੈ, ਹਰ ਉਹਦੇ ਕਲ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਮਰੇ ਇਨਾ ਕਹਿਣ ਤੋ ਉਹ

ਵੀਰਵਾਰ
ਬਾਬ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਚ
ਉਹ ਮੂਹ' ਸਭ ਕੁਛ ਬੋਲੇਗਾ। ਉਹਨਾ

` ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੇਂ ਮੈਂ ਮਰ ਵੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੋਰਾ ਲਿਖਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ

ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਬਾਬ ਨੇ ਕਦਾਂ ਸੱਦਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ
ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਟਾਈਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਦੇ ਤਿਨ ਦਿਨਾਂ
ਬਾਅਦ ਉਹੋ ਬਾਬਾ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਲਾਗ ਦੀ ਲੋਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ [-
ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਤੰਧੜੀ ਅੰਗ ਉਸ ਬਾਬ ਦੇ
ਉਹੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੈਨਾ ਛਿੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ?ਹ ਬਾਬਾ ਉਹਨਾ ਲਾਗੇ
ਜਾ ਕੇ ਰੁਕ ਗਿਆ।ਮੈਂ ਉਥੇ ਉਹਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਕੇ ਉਸੇ ਵਲ ਆਪਣੇ
ਘਰੋਂ ਸਕੂਟਰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੋਚ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
ਕਿ ਦੱਸ ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਆਵਾਂ। ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪੰਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ
ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਬਇਜਤੀ ਸਮਝੀ. ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ
ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਹੁਣੇ ਖਿਡਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ
ਬਾਪ ਤੋਂ ਲਿਖਾ ਕੇ ਲਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਨੰ ਕਛ ਹੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬਾਬੇ
ਦੀ ਕੋਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵਗੀ। ਮੈ ਕਿਹਾ, “ਬਾਬਾ ਜੀ,
ਉਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇਣਗੀ।” ਬਾਬਾ
ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਫੇਰ ਮੈਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ.
ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਲਭ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਬਾਬਾ ਜੀ
ਘਰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮੈਨਣਾ, ਪਰ ਇਹ 1੨-16 ਆਦਮੀ ਕਮਾਦ
ਛਿੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਹੋ, ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਖ

ਹੋਵੇਗਾ ਤ ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣਗ।”
ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖ ਬਾਬੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ
ਜਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੰਮ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰੱਖ
ਲਵੇ। ਅਗਲੇ ਵੀਰਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਸਾਰ ਸਹਿਮਤ ਹੇ
ਗਏ।ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵੀਰਵਾਰ ਤੁਹਾਫ਼ ਪਿਡ ਆ ਜਾਵਾਂ।”
ਬਾਬਾ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਆਪ ਤੁਹਾਡੀ ਬੈਬੀ ਤੇ ਆ
ਜਾਵਾਂਗਾ। ਬੈਬੀ ਦੋਵਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਹੇ ਲੱਗੀ ਹੈ।
ਵੀਰਵਾਰ ਆ ਗਿਆ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੈਦਾ ਸੀ।
ਬਾਬੇ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਅੱਜ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤ
ਵਿਖਾਉਣੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਉਸ ਦਿਨ ਕੌਮ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਮੇਰੇ
ਚਾਚਾ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਜੋ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ
ਪੜਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਡਲਹੌਜੀ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋਣ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦਾ 200 ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਸੀ,
ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦੇ ਦਿਨ ਲੋਟ ਭਾਵੇਂ ਹੋ ਜਾਈਏ,
ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਬਾ ਕਿਵੇਂ ਖਿਡਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀਰਵਾਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬੇਬੀ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਤ ਤਕ ਉਡੀਕਦੇ
ਰਹੇ ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ
ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? ਪਰ
ਉਰਨਾ ਕੋਈ ਜਰੂਰੀ ਕੌਮ ਪੈ.ਜਾਣ ਬਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਲਾਗੇ ਦੀ ਅਪਰਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ
ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਉਦਾਂ ਕਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਕਿ ਜਦੋਂ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੁਲ ਉਤੇ ਮਿਲ ਪਏ ਤੇ!ਆਪ ਹੀ

ਸਾਈਕਲ ਮੇਰੇ ਲਾਗੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਹੱਥ ਸੁੱਟ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ
ਸੁਣਾਓ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲਗ, "ਹਾਲ
ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹੋ ਦਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰ ਨਾਲ
ਕੋਈ ਵੈਰ ਹੈ?” ਮੈਂ ਅਗੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵੈਰ ਵਾਲੀ
ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੋ।” ਅੱਗਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,'ਜੇ ਵੈਰ ਵਾਲੀ
ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਲਣ
ਦਿਉ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ।” ਮੈਂ ਅੱਗੇਂ ਹੱਸਣ
ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਇਹ ਗਲਤੀ ਵੀ ਕਰ ਗਿਆ ਕਿ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਆਪਣਾ ਧੰਦਾ ਬਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਥੇਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹਵਾਂਗਾ
ਕਿ ਉਸ ਬਾਬੇ ਦੀ ਏਨੀ ਚੜ੍ਹਾਈ,ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਅਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ
ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ
ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੁਲ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੈਨਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਚਮੁੱਚ
ਕਰਾਮਾਤੀ ਬਾਬਾ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ
ਸਾਰ ਪਿਡ' ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਸਕਦੇ
ਹਨ।

<< =._ 2੩ ੮੮ 91੧4੫
ਅਖੇ ਜੀ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੇਸੇ ਤਾਂ ਦੇ

ਅਮਰ ਲਾਂਸ਼ਾ

___` ਸਾਡੇ ਸਰੀਕੇ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਲਗਦੇ ਸੁਖਦੇਵ
ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੱਝ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ
ਹੀ ਉਹ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲਿਆਏ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੱਝ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ
ਇਲਾਜ ਕਰਾਇਆ, ਕਈ ਦੇਸੀ ਕਾੜੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਮੱਝ ਠੀਕ
ਨਾ ਹਈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਚੇਲੇ ਦੀ ਦੱਸ ਪਈ ਕਿ
ਫਲਾਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੇਲਾ, ਉਹਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ! ਪਰ ਭਾਜੀ
ਹੋਰੀਂ ਐਹ ਜਿਹ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੱ ਜਵਾਬ ਦੇਗ। ਕਿਉਂਕਿ
ਮਾਂਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੱਝ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਈ ਫਿਰ ਦੱਸਣ
ਵਾਲੇ ਤੇ ਜ਼ਰ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਦਿਖਾ ਤਾਂ ਲਉ, ਸਾਡਾ
ਕੀ ਜਾਂਦਾ? ਕਿ ਉਂਹ ਤਾਂ ਲੈਂਦਾ ਵੀ ਕੁਝ ਨੀ, ਸੁਭ ਕੁਝ ਦੱਸ
ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਖੋਟ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਾਇਆ ਹੋਵ, ਸਭ ਦੱਸ
ਦ ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਊ। ਬਾਰ ਬਾਰ
ਕਹਿਣ ਤੇ ਭਾਜੀ ਹੋਰੀ ਮੈਨ ਗਏ ਕਿ ਠੀਕ ਐ ਦਿਖਾ ਹੀ ਲੈਂਦੇ
ਹਾਂ। ਚੇਲੇਂ ਕੇਲ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਲੈ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਮੱਝ
ਦ਼ਖੀ ਤੇ ਝੱਟ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤਾਂ ਸਾੜ੍ਸ਼ੂਤੀ ਪਈ ਹੋਈ
ਹੈ ਇਥੇ ਤਾਂ ਮਸਾਣੀ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਘਰਦੇ ਡਰ ਗਏ 'ਤ ਚੱਕਰ
ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਉਸਨੂੰ ਉਪ੍ਹਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗ। ਉਸਨੇ

00 ਰੁਪੈ ਨਗਦ ਤੇ ਕਪੜਾ ਸ਼ੂਟ ਵਗੈਰਾ ਦੀ ਮੋਗ
ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਮੈਨ ਗਏ ਕਿ

ਸਾਡੀ ਮੱਝ ਠੀਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾਂਰ :/।
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਦੇ ਕਿ ਮੁੱਝ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹਵ3 - ।
ਉਨੇ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਮੱਝ ਠੀਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਲਾ ਕਹਿਦਾ |
ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਸਾਣੀ ਕੱਢ ਦਿਦ ਹਾਂ। ਮੱਝ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ
ਫਰਕ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ।ਬਸ 2-3 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰ ਬਰ ਨੰ ਹੇ ਜਾਵਗੀ।
ਤੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਰਸ਼ ਪੁਟਾਣਾ ਸ਼ੁਰ ਕਰ
ਦਿੱਤਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮੱਝ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਲਾਇਆ
ਹੋਇਆ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਟਰਿੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਹੱਡੀਆਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ
ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੇਟਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਕਈ ਦਿਨ ਦੇਖ
ਮੱਝ ਫਿਰ ਵੀ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸਤੇ ਭਾਜੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਇਆ
ਗੁੱਸਾ ਕਿ ਚੇਲਾ ਤਾਂ ਹੱਥ ਫੇਰ ਗਿਆ। ਤ ਉਹ ਪੁੱਜ ਗਏ ਹਲ ਦੇ
ਧਿੰਡ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਤਾ ਰੌਲਾ, ਚੇਲਾ ਕੱਢ ਲਿਆ ਬਾਹਰ। ਪਿਡ
ਹੋ ਗਿਆ ਕੱਠਾ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੱਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਣੀ ਤੇ ਤਾ
ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਰਕ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਚੇਲੇ ਨੇ ਉਰਲੀਆਂ
ਪਰਲੀਆਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।ਪਰ ਗੱਲ ਨਾ ਬਣਦੀ ਦੇਖ
ਕੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮੇਨ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਟ ਤਾਂ ਚਲ ਨੇ
ਸਵਾਂ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆਉਣ ਜਾਣ
ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿਓ ਜੀ ।

(ਨ. ਬੀ ਗਜ ਮਦ

' ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਮ ਤਂ ਡਰ ਕੇ

ਇਸ ਕਾਲਮ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਭੇਜਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਤੇ ਸ਼ਾਧਣੀ ਕਰਾਮਾਤ ਨਾ ਵਿਖਾ ਸਕੀ

ਹੋਇਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਕਸਬੇ ਹਰਿਆਣੇ ਲਾਗੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਡੇਰਾ ਜਮਾ ਕੇ ਬੈਠੀ
ਹੋਈ ਹੈ ਉਸਨੇ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਪੁੱਛਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਕੈਮ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ

- |ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਕਾਨੂੰਗੋ ਦੀ ਇਕ

ਔਰਤ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਜੈ ਪਾਲ, ਜੋ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੱ ਬਿਮਾਰ
ਸੀ, ਇਸ ਸਾਧਣੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਸਾਧਣੀ

ਭਵਲਜਾਤ ਵਾਂਦਰ / 1//-27

ਹਉ ?- |

ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ
ਵੱਡੀ ਜਠਾਣੀ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਖੁਆਇਆਹੋਇਆ
ਹੈ ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ। ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ ਵਸਦੇ ਰਸਦੇ ਘਰ
ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ
ਖੂਨ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਹੋਂ ਗਏ। ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸਤਪਾਲ ਢੇਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ
ਪਤਨੀ ਤੇ ਇਲਜਾਮ ਲੱਗਾ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ

ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੇ ਸਰਪੰਚ ਅਤ ਕੁਝ ਮੋਹਤਬਰ
ਬੈਦੇ 25.6.2000 ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਧਣੀ ਦੇ ਘਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ
ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਗਏ ਜਿਸ ਤੇ ਬੁਖਲਾਹਟ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਾਧਣੀ
ਨੇ ਬਹਤ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤ ਇਕ
ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ
ਕਿ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ
ਅਸੀਂ ਬਚਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ 25.6.2000 ਰਾਤ ੭ ਵਜ
ਤੱਕ ਤਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ
ਜਾਦ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਇਸਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋਏ
ਮੋਰਤਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆ ਨੋ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਰ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ
ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਜੋ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਕਹੇਗੀ ਉਹੀ
ਸਜ਼ਾ ਤੈਠੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।ਪਰ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ
ਨਹੀ ਰੋਇਆ ਜੋ ਉਹ ਸਾਧਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਰੈ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕਾਈ ਅੱਡਾ

ਤਰਕ ਅਤੇ ਪਾਖੋਡ ਦੇ ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ 'ਤੇ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪਾਸਾਰ ਤੇ ਜਾਗ ਰਹੀ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਸਦਕਾ ਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵਹਿਮਾ ਭਰਮਾਂ.

ਕੌਗਮਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਜੋ ਕਿ ਬੀ. ਏ. ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਦੀ `

ਅਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਖੌਤੀ ਸਾਧ ਸਿਆਣਿਆਂ, ਤਾਂਤਰਿਕਾਂ. ਜੇਤਿਸ਼ੀਆ ਤ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ
ਅਸਲੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਾਮਿਆਂ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਐਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਫੇਲਾਉਂਦੀਆ ਦੁਕਾਨਾਂ | -
ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਨੰਗਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਪੈਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀਆ ਇਕਾਈਆਂ ਵੱਲ ਪਾਖੜੀਆਂ ਦੇ
ਪਰਦੇਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕਾਫੀ ਰਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਪਤ ਹੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਾਲਮ
'ਤਰਕਾ ਅਤੇ ਪਾਧੰਡ ਦੇ ਆਹਮਣੇ ਸ਼ਾਹਮਣ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਕਿ ਪਾਠਕਾਂ ਤੇ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕਾਰਕੇਨ

ਸੰਪਾਦਕਾ ਝਰਡ
ਕੀਤਾ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਪੜਤਾਲ ਦਾ
ਦਿਨ 2 ਜੁਲਾਈ ਐਤਵਾਰ ਮਿਧਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲ
ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਖਬਰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਕਿ 2 ਜੁਲਾਈ ਦਿਨ
ਐਤਵਾਰ ਪਿੰਡ ਕੌਗਮਾਈ ਉਸ ਸਾਧਣੀ ਦੇ ਡੇਰ ਤੇ` ਉਸਦੀ
ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਸੈਭਾਵੀ ਖਤਰ ਨੂੰ ਦਖਦ ਹਏ
ਨੌੜੇ-ਦੇ ਥਾਣਾ ਇਨਚਾਰਜ ਨੂੰ ਭਰਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਰਿਆ
ਸਥਾਨਕ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗ਼ਿਆ। ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ
ਸੀ ਪ੍ਮਿਦਰ ਬਹਿਆਣਾ (ਅਜੀਤ', ਸੁਭਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ. ਸਗਲੀ ਰਾਮ

(ਯੂ.ਐਨ.ਆਈ.) ਸੀ ਵਿਜੈਪਾਲ (ਜੱਗਬਾਣੀ। ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ । 2 |`

ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤਾ
ਸਾਡੇ ਡੇਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਨਹੀ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਰਸਤ ਵਿੱਚ ਹੀ
ਅੰਨੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।ਤਕਰੀਬਨ 11 ਵਜੇ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਜੁਮ ਣੇਰ
ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਧਣੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕ ਲੱਕ
ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆ ਗਏ ਕਿ ਹੁਣ ਦੇਖਾਂਗ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਐਨ ਹੁਦੇ
ਹਨ ਜਾਂ ਸਾਧਣੀ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਜਦ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰ 11 ਵਜੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਪਹੇਚੇ
ਤਾਂ ਸਾਧਣੀ ਅਤੇ ਸਾਧਣੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ

ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਲਾਂਮਤ ਪਹੁੰਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹ ਗਏ ਉਸ [`

ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਤਰਕਸੀਲ
ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਲੈ ਕ ਸ਼ਾਧੱਣੀ ਨੂੰ
ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧ ਕਰ ਕਿ ਤਵੀਤ ਖਵਾਏ ਜਾ
ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਰੱਖੇ ਗਏ ਇਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਗਦ ਇਨਾਮ ਦੀ ਪਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ!
ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੀਆਂ 23 ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੀ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ
ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ।ਸਾਧਣੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਅਤ

ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਹਿਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ |
ਨਵਬਰ-ਦਸਬਰ 2000

ਲਾ”

ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਚੋਲਿੰਜ ਅਤੇ ਸਾਧਣੀ ਦੇ ਅਸਮਰਥਾ ਜਤਾਉਣ ਆਪਣੇ ਐਲਾਨ
ਮਗਰੋਂ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ _ ਮਾਨਯੋਗ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ
ਕਿ ਸਾਧਣੀ ਝੂਠੀ ਹੈ। 8 0੬46 ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੀ ਮੋਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਪਰਦਾ ਫਾਸ ਕਰਨ ਸਮ
ਰ ਜਿਸ ਤੇ ਸਾਧਣੀ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਭਰੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ, ਗੜਬੜ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂਆਂ ਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬਾਬ ਦ ਆ
ਮਾਫੀ ਮਗੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੰ ਕਿਹਾਕਿ ਮੇਰ ਕੋਲ ਕੁਝਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ _ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਬਾਬ ਦਾ ਜਾ
ਲਈ ਸਾਡੇ ਡਰ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ ਕਰੇ ।ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ _ ਭੇਨਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਰੱਧ। ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਵਲ ਅਰ =
ਕੋਲੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਡੀ ਲੜਕੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਪ੍ਰਗਟਾਕੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਸਟ ਵਿ
ਤੌਰ ਤੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋਰ ਦਿਤਾ। ` ਸਟਜ ਲਗਾਉਣ ਲਈ

ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਅੱਡਾ ਸਰਾਂ ਇਕਾਮੋ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਗਿੰਦਰ ਤਰ ੩

ਸਿਘ ਨੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹਏ ਭਰਵੇਂ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੈਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਲਈ ਡੇਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਵਿਚ ਸਟੇਜ ਲਾਈ

ਇਸ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਬਾਬੇ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਬਾਬੇ ਨੋ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਮਵਾ ਸਿੰਘ
ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਬਣਾਈ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪੈ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤ ਗੈਰ” ਪਾਸੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਈਆ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤ
ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਮੰਨਤਾ ਕਰਨ ਦਾਬਹਾਨ ਬਟਰ ਲਿਆ। ਜਦਾ
ਹੋਇਆ। ਰੋ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ
ਇਕਾਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤ ਗਏ ਇਸ ਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾਹ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ |
ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਸਕੱਤਰ, _ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ
ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਰਨੈਲ ਡਾਬਾ, ਡਾ. ਹਰਬੰਸ, ਬਲਵਿੰਦਰ, _ ਐਫੀਡੈਵਿਟ ਰਾਹੀਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖਨਾ ਯੂਨਿਟ
ਬਹਾਦਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ, ਜਮਪਾਲ, ਸੁਖਵੀਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਬਾਬ ਦਾ ਪਰਦਾ
ਸਖੀ, ਰਣਜੋਧ, ਲਖਵਿੰਦਰ ਲੱਕੀ, ਦਲਜੀਤ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਫਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹੋ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਚੁੰਗਲ 'ਚ ਕੱਢਿਆ

ਰਸਤਾ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਉੱਪਰ ਚੱਲਾਂਗਾ। ਇਆ ਲਨ

ਗਈ।ਸਟੇਜ ਸਕੱਤਰ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿਘ ਅਤੇ ਰੋ ੍ ਯਗਿੰਦਰ ਮਿ ੨
੬ ੨ $ ਤਰ ਗੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗ ਅਤ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਾਵੇ।
ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।ਉਹਨਾਂ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਜਸਵੋਤ ਜੀਰਖ ਵਿ ਲੁਧਿਆਣੇ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ `ਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਖਨਾ ਇਕਾਈ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਗੇਭੀਰ ਨ।ਟਸ ਲੱਦਿਆਂ

ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਬੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ੧ ਮਾਸਟਰ ਭਜਨ ਸਿਘ ਜੋਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ,
ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ _ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੰਗਿਆਤੇ = ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਬਧਨ
ਵਿੱਚ ਗਲੇ ਮਿਲਾਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਖੈਨਵਾਦ 'ਾਵ ਚੌਗਿਆੜ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦਾ-ਚੇਲਿਜ
ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਘਰ ਪਰਤ ਗਏ। ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ ਵਿਚ _ ਪਾਖੰਡ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਭੰਨਿ; ਬੇ ਦੇ
ਇਕਾਈ ਅੱਡਾ ਸਰਾਂ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਰਾਮ ਲੁਭਾਇਆ, ਖਜਾਨਚੀ ` ਮਸਾਣ, ਉੱਲੂ ਦਾ ਮਾਸ ਮਿਥ 8 ੧
ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਇਕਾਈ ਟਾਂਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਦੀਪ ਖੁੱਡਾ, _ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਹੈ।ਉਸ ਬਾਬੇ ੩ ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਬੀਤ ਕੱਢਣਾ ਇਕ
ਸਕੱਤਰ ਰਮੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਜੋਨ ਸਕੱਤਰ ਦਿਲਰਾਜ ਕੁਮਾਰ, ਸਰਾਂ ਉੱਲੂ ਦੇ ਮਾਸ ਦੀ ਥਾਂ ਰੋਗ ਹਛ ਦਆਲਾਲੁਕਾਈਆਂ ਪੁੱਧਰੀਆਂ.

ਇਸ ਪਰ>` -ਫਾਸ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂਆਂ ਇਲਾਕੇ ਭਰ ਦੇ ਲੌਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਬ ਤੰ ਸਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ
ਵੱਲ ਅਪੰਤੀ ਬਾਬੇ ਖਿਲਾਫ ਐਫੀਡੇਵਿਟਾਂ ਦੀ ਫਾਈਲ ਬਣਾਕੇ _ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੋਸਟਰ ਛਪ ਗਇਆ ਅਤੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇ -
ਡੀ.ਸੀ. ਸਾਹਿਬ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੧0 ਪਿੰਡਾ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੇਡਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਬ ਦਾ
ਸਬੈਧਤ ਸਬੁਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਪਰ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਪਰਦਾ-ਫਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਫਾਈਲ ਅੱਗੇ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਐਸ.ਐਸ. ਇਲਾਕੇ ਭਰ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
ਪੀ_ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਫਤਰ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਗਿਆ। <

ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਜਿਹੇ ਲੁੱਟ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ਨਿਯਤ ਦਿਨ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਮਾਣਕਮਾਜਰਾ

ਸਿ ੨ ਉਇ ਰੀ 4044 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਰੀ ਰਗ, ਵਿਰੁਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਚ ਪਹੋਚ ਗਏ। ਇਸ ਭਰਵੇਂ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ
ਗੁ . ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ।_ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਪਾਖੰਡ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਤੁ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਵੱਲਾਂ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਧੋਸੇ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਸਾਧ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ _ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਅਨਾਉਂਸ
1, ੪ ___ ਰਾ ਲੁਭਰਇਆ ਗਈਸੀ।ਇਜਾਜਤਨਾਮਿਲਣਕੜਣ ਆ. ਜਾਤ ਮੋਗੀ ਰਕਦਾ ਹੈ! ਸਿ ਕਰਕੇ ਪੁੱਲੀ ਚੁਣੰੜੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ (ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ
ਰਤ ਰਿ ਜੀਰਖ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿਘ ਵਡ ਨਵ ਰਰਭਜਨ /ਸੌੰਘ' ਸਮੱਸਿਆ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੀਤੀ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ

ਸਤ੍ਨਾਮ ਸਿੰਘ “ਚੌਗਿਆੜਾ” ਵੀ ਕੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆਕਿ ਇਹਬਾੜ ੨ ਦਿਖਾ ਸਕੱਤਰ; ।ਇਕਾਈਂ ਲਧਿਆਣਾ/ _ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਲੱਖ

ਰੁਪਏ ਨਗਦ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਅਤ ਜੇ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ
ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਾ 'ਚੁੰਨੀ ਗਿਰ? ਨੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਤੇ ਆਕੇ ਮੁਆਫੀ ਮੇਗ ਲੇਟ |
ਲੋਕ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਕੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਮੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੇਂ ਅਜਿਹਾ ਪਾਖੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਾਹੀਦਾ |
ਮੈਨਾ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤ ਸਥਿਤ ਪਿਡ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਵਖਿਆ ਕਿ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ
ਮਾਣਕਮਾਜਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਪੀਰ ਇਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਹਾਰ ਮੋਨਕ ਮਟਜ ਤੇ |
ਵੱਸ ਹੋਣ ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਕਰਕੇ ਚੌਕੀ ਲਾਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਕੇ ਮੁਆਫੀ ਮੈਗਣਾ ਹੀ ਬਹਤਰ ਸਮਝਿਆ ਅਤ ਸਟਜ ਤੇ
ਦਰ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਅੱਗ ਗੜ ਟੇਕ ਆਕੇ ਮੁਆਵੀ ਮੈਗਕੇ ਅੱਗ ਫ਼ ਇਹ ਧੈਦਾ ਬਦ ਕਰਨ ਦਾ ਭਰਸਾ
ਗਿਆ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ .) ਦੇ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਦਿੱਤਾ।
ਸਕੱਤਰ ਜਸਵੇਤ 'ਜੀਰਖ'' ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਸਰਵ ਸੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੋਹਤਬਾਰ ਆਗ਼ੂ ਗਿਆਨੀ ਅਜਮਰ ਸਿਘ ਨੇ
ਕਮਾਰ ਖਜਾਨਚੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੋਨ, ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੰਨਾ ਵੀ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੈਬਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦਾ ਧਨਵਾਦ
ਯਨਿਟ, ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸਿਕੈਦਰ ਸਿਘ, ਕਰਦਿਆਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ
`ਰਮਕੌਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਟੀਮ ਨੇ ਪਿਡ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾ ਦੇ ਡੇਰ ਬੇਦ ਕਰਵਾਉਣ
ਮਾਣਕਮਾਜਰਾ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿਚ ਲੱਗਭੱਗ 10 ਪਿੰਡਾਂ ਚੋਂ ਇਕੱਠੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਗੋਬਿਦਗੜ੍ਹ ਅਤ ਖਮਾਣ' ਤ
ਰੋਏ ਤਕਰੀਬਨ 3000 ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਪਰੋਕਤ ਬਾਬਾ 'ਚੋਨੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਸ ਸਹਿਯਗ
ਗਿੱਰ' ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਤਾ।ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਜਸਵੈਤ ਜੀਰਖ ਅਤ ਖੰਨਾ ਯੂਨਿਟ
ਘਟਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਰੀ ਕਿ ਇਸ ਬਾਬੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤ ਜਾਦੂ ਦੇ
ਹੀ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਲੰਗਰ ਰਾਮ ਨੇ ਟ੍ਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ
ਰ੍ ਨਵਬਰ-ਦਸੇਬਰ 2000 [

ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦਾ ਚੈਲਿੰਜ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰ ਲੇਕਾਂ ਨੂੰ ਧਖਾ ਦਿਦ ਹਨ ਅਤ ਡੇ ਦੀ ਨਾਈ ਨਾਲ ਹੀ

੍ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ` ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਦੁੱਬ੍ ਹਠ ਦਾ ਮਾਸ, ਪੱਥਰੀਆਂ ਜਾਂ
ਤਾਂਤਰਿਕ ਅਥੌਤੀ ਬਾਬੇ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਚੰਗਿਆੜਾ' ਬਾਰੇ ਇਹ ਬਾਬਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱ ਹੱਡੀਆ ਕੱਢਣ ਦੇ ਪਾਖੰਡ ਰਾਹੀਂ
ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਬਾਬਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਐ ਰਖੇ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
[ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੱਚਰ ਗੀਤਕਾਰ ਤੇ ਗਵੱਈਏ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ _ ਬਿਨਾਂ ਧੋਖਾ ਕੀਤਿਆ ਅਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਸਚ ਮੱਚ ਟ
ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਢੈਡਾਰੀ ਕਲਾਂ ਲਾਗੇ 'ਮਾਤਾ ਭੀਲਣੀ ਆਸ਼ਰਮ' ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰੱ: ਇੱ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਨਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਠੱਗੀ ਦਾ ਧੈਦਾ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੇ ਖਬਰਾਂ ਲਈ ਡੇਰੇ ਤੱ ਬਾਰ ਅਛ ਤੇ ਹੋਪੋ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ
ਵਿਖ ਆਪਣੀ ਗੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਆਪਣਾ ਦੜ ਵੱਟ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹ, ਤ ਦਖੇਦਾ ਵੀ ਬਾਬਾ ਅੰਦਰ ਹੀ
ਧੋਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ

1

ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਰੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ
ਹ।ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ
ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਕੇ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ
ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ
ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਬੜੀ ਸੁਘੜਤਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ।
ਚੋਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਣ ਦਾ ਢਂਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ -

ਹਰਿਆਣ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੀਂਦ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੰਡਾ ਅਲੇਵਾ
ਵਿਖ ਪੁੱਛਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਈ ਕਿ੍‌ਸ਼ਨੀ ਉਰਫ ਨੈਣੀ ਨੇ ਚੋਰ ਦਾ
ਧਹ ਪਤਾ ਦੱਸਣ ਦਾ ਢੰਗ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੌਮਰਾਹ ਕਰਨ ਤੇ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੈਜਾਬ (ਰਜਿ. ਇਕਾਈ ਭਾਦਸੋਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ
ਅੰਗ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ। ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਭਾਦਸੋਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਿੰਡ
= ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਇਕਾਈ ਭਾਦਸੋਂ ਦੇ ਜਨਰਲ
ਕਤਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੀਂਦ ਵਿਖੇ ਪੁਛਾਂ
ਦਣ ਵਾਲੀ ਮਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚੋਰੀ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ
ਹ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅਕਸ ਖਰਾਬ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ
ਫੌਰਨ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਂਦਿਆਂ ਇਕਾਈ ਭਾਦਸੋਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਜਿਸ
ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੀ ਸੋਹਣ ਥਾਪਰ ਜਨਰਲ
ਸਨ. ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੋ
੨ ਪਣਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਈ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੰਡਾ ਅਲੋਵਾ ਵਿਖੇ ਪਹੰਚੇ।

4 ਤਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ। ਮਾਈ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਕਿ
। ਦਹ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਬੈਧ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪੁੱਛ ਲੈ
ਕੇ ਜਾ ਚੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਚੋਰ ਦਾ ਪਤਾ
ਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਢੈਂਗ ਰਚਦੇ ਹੋਏਂ ਚੋਰ ਦਾ ਜੋ ਹੁਲੀਆ ਦੱਸਿਆ ਉਹ
ਪਿਛਲੀ ਵਾਰੀ ਦੱਸ ਗਏ ਹੁਲੀਏ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਸੀ।ਇਸ
ਤੱ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ
ਨਾਲ ਹੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਟਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ
ਘਰ ਹੋਈ ਚੋਰੀ ਬਾਰ ਮਾਈ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।ਮਾਈ ਨੇ ਉਹਨਾਂ
ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ 514- ਰੁਪਏ ਭੇਂਟਾ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਦ
ਵਿੱਚ ਪਾਖਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚੋਰੀ ਕਿਸੇ ਗੁਆਂਢ
ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬਦ ਕਰਕੇ
ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਔਰਤ ਸੀ ਦਾ ਹੁਲੀਆ
ਦੱਸਿਆ।ਮਾਈ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ
ਨੂੰ ਗ਼ਪਤ ਤੰਰ ਤੇ ਆਖ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ
ਵਸਤੁ ਘਰ ਰੱਪ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਬਾਦ ਜੀਂਦਾ ਵਾਲੀ
ਮਾਈ ਆਪ ਆਕੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਬਾਹੇਂ ਫੜ ਕੇ ਲੌਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਰ
ਦੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਿਰ

:ਮ ਵੱਲ ਆਖਣ ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲਂ ਆਪਣੀ ਚੋਰੀ ਬਾਰੇ.

ਕਿਵੇਂ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਜਦ ਨ
ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੇਂ ੨੧

ਲਾਰਾ ਲਗਾਕੇ ਜਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨ 41 ਦਿਨ ਸਿਲਾ ਕੱਟਣਾ, ਰੋਟੀ

ਇਕ : (7 ਇਕ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ, ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ
ਇਕ ਚਾਦਰ ਲੇ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੌਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ
ਕੀ=> ।/ “ਨਤ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰੇਤੂ ਪੀਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ

ਨ 8 ਦਿਨ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ 12
ਵਜੇ ਇਹ ਮੇਤਰ ਜਪਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਤਰ ਇਸ ਪਰਕਾਰ ਸੀ

ਅੱਲਾ $ਸ਼ ਮੱਲਾ ਰੋਲ? ਅੱਲਾ ਗਲ ਲੱਲਾ ਰਹ)
ਮਰਾ ਰੇ /ਨਫਾਪਤਾ ਹੋ/ ਹਮਲਝ ਲੱਲਾ ਹੋਂ ਨਿਰਮਲ ਵਕੀਲ ਤਮ/

ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੈਮ ਕੀਤੇ ਪਰ ਪੀਰ ਦ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹਏ
ਤਮੰ ਖਾਧ ਪਾਲੋਸਾਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੂੰ ਕੋਈ ਪੀਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ
ਨਹੀ 3” ।ਮਾਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਮਲਾ ਹੈ ਅੱਜ ਕਲ ਦੇ ਜਮਾਨੇ
ਵਿਚ -!: ।ਕਥੋਂ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਿਰ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂ ਲੋਕ ਤਰ ੨
ਆਪ “ਮਾਈ ਜਾਣਗੇ।ਆਏ ਗਏ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੀਂ ਤੇ ਤੀਰ ਤੁਕ
ਨਾਲ ੧।ਵਾਬ ਦੇ ਦੇਵੀਂ ਤੇ ਫੀਸ 400-500 ਲਈ ਜਾਵੀਂ ਤੇਰਾ
ਕੰਮ ਦਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਬਾਬਾ ਪਾਲੇ ਸਾਹ ਦਵਾਈ ਬਗੈਰਾ ਵੀ
ਦਿੰਦਾ ` . ਹਾੜ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਐਤਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ
।ਥੇ ਔ>ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ
ਕਹਿਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਲੜਕਾ ਮੱਧਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੈਗੜਾ ਹੋਵੇਗਾ,
ਕਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

"ਡ--ਦਦਾਕ ੩

ਪੰਚਾਇਤ ਛੈਸ਼ਲ਼ਾ-
ਕਾੜਾ ਪਲੇ ਸ਼ਾ 7. ਆਲਮਗੜ੍ ਨਨ ਲਾਗਿੰਦਰ /ਨੰਆ
ਅੰਜਨ 72006 ਨ /ਵਸ਼ਾ/ਨ-ਤਾਪਾਰਟੀਆਾਂ

ਫਗਆਨ /ਹੈਂਡ `'ਲਮਨਤ ਦੇ ਕੜ ਅਹਤਥਠ /ਵਾਅਕਾਤੀਆਂ
ਅਤ ਤਰਕਸ਼” `7॥ੱਇਟਾੀ ਪੰਜਾਲ ।ਰ/ਜੇ/ ਕਾਈ ਅਥੇਹਰ ਦੇ
ਯਤਨਾਂ ਸ਼ਪਕ ` :4ਝੱਤਾ=ਰਾ>?ਨਾਵਾਂ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜੋਗਿੰਦਰ
/ਸੈੰਘਆ ਪੀਠ ਦੀ ਸਤਾ ਦੇਣ %= ਨਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ
ਆਲਮਗੜ੍ ਦੇ ਬਾਲੇ ਪਾਲੇ ਸ਼ਾਹ ਕੇਲ ਆਮਇਆ/ ਪਾਲੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ
ਜਗੰਦਰ #- >ੂੰ ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓਂਟ ਦਲ ਕੁਲ ?(4“
ਰੁਪਏ ਨਗਦ ਦੜਾਵਾ /ਲਿਆ/ ਅਤੇ ਘਜਾ ਵਗੌਰਾ ਲਈ ਸਨ
ਨਾਂ ਜਪਣ ਲਈ /ਨੈਹਾ। ਪੂੰਝ ਪੀਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ
ਦੋਹਾਂ ਹਿਰਾਂ /ਵੇਚ ਅਟਥਣ ਨੋ ਗਈ 'ਨਿਸ਼ ਦਾ /ਨਿਮਨਾਲਿਖਤ
ਫੌਸ਼ਲਾ ਕੀਤਾ /ਲਿਆ:- _
ਸ਼ਾਲਾ ਪਹਲੇ ਸ਼ਾਦ ਨੇ ੭97 ਰੁਪਏ ਨਗਦ ਲੀਗੰਦਰ
ਨੰਘ ਨੂੰ ਉਕਤਾਨ=ਪਰ /ਵੇਅਕਾਤਆਂ.ਸ਼ਾਹਮਣੇ ਵਾ/ੰਪਸ਼ ਕੰਤ
ਅਤੇ ਓਸ ਨੇ ਭਰ ਪੰਚ/ਏਤ /ਵਚ ਆੰਨੇਆ /ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਲ ਘਟ
ਝਗੈਰਾ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀੰ ਹੈ/ ਪਾਲੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਵਾ
ਮੰਨਿਆ /ਕ ਮੈ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਮਰਾਹ ਨਗਾਂ ਕਰਾਂਗਾ/
ਪਿੰਡ ਮੌਜਮ ਦੇ ਟੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਬ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼
ਮੰਡੀ ਲਾਧੂਕਾ : ਬੀਤੀ 28-10-2000 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਮੌਜਮ ਨੜ

ਆਖਰ ਜਦ ਜੋਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਬੇ ਪਾਲੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ
"ਤੂ ਜਾਹ ਤ ਧੱਕ ੫'ਹ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇ ਕਰ ਲਈਂ।” ਮਿਤੀ
17.9 2000 ਦਿਨ ਅਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਲਮਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕੁਝ ਮੋਹਤਬਰ
ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨੇ ਕੇ ਨਹਿਰੂ ਪਾਰਕ ਅਬੋਹਰ ਵਿਖੇ ਪਾਲੇ
ਸਾਹ ਆਇਆ ਤੇ ਜੋਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆ ਗਿਆ। ਕਾਣੀ ਸਮਾਂ
ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਚੁਣੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ
700 ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ 500 ਰੁਪਏ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ
ਪਰਚੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਬਾਬੇ ਪਾਲੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਮਾਫੀ ਮੈਗੀ। ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬਾਬੇ ਨੇ ਮੈਨ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ
ਲਿਖਤੀ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ
ਦਾ ਪੈਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ 100 ਰੁਪਏ ਸਹਾਇਤਾ ਫੈਡ ਲਈ ਦਿੱਤੇ।
ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਐਨੇ ਦਿਨ ਹਨੌਰੇ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ
ਪੁਰਾ ਪਚਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਵੀ ਕਰਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਅਬੋਹਰ ਵਿਖੇ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ
ਹੈ।

ਜਗਦੀਸ਼ /ਕਕਰ ਖੇੜਾ
ਸਕੱਤਰ, /ਇਕਾਈੰ ਅਬੋਹਰ /

ਨਵਬਰ-ਦਸਬਰ 2000

ਫਾਜਿਲਕਾ ਵਿਖੇ ਤਰਕਸੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ: ਦੀਆਂ !
3 ਇਕਾਈਆਂ ਫਾਜਿਲਕਾ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ (ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮਤੀ ।
ਲਾਧੂਕਾ ਨੇ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਤਾਂ ਥੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤ।
ਡੇਰਾ ਜਮਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧ ਨੂੰ ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ
ਢੌਂਗੀ ਸਾਧ ਜੋ ਕਿ ਰੰਗੇ, ਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਲੀਉ ਵਰਗ ਰਗਾਂ ਦਾ
ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ. ਇਹ ਪਾਖੰਡ ਰਜ ਕੇ
ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ੈਰ ਆਉਂਦਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤ ਇਸ ਪਾਖੰਡੀ ਕੇਲ ਆਉਣ
ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਵਧ ਉਣ ਵਾਸਤੇ 8-
10 ਪੱਕੀਆਂ ਚੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੈਰਪਚ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣ
ਨਾਲ ਰਢਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ
ਵਡ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ੧

ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜੋ ਕਿ ਮੇਜਰ ਸਿਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ
ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਬੱਚੇ ਗੂਗੇ ਅਤੇ ਖ਼: ਹਨ ਨੂੰ ਪੰਜ
ਚੌਕੀਆਂ ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਪੰਜ ਚੌਕੀਆਂ ਤੇ
ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਤਾਂ
ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਿਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਸਮੇਤ ਪੁਲੀਸ,
ਬਾਬੇ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ
ਜਾਂਦੇ ਕੇਮਾਂ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤ ਪੂਰ ਚਾਰ

|

ਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਦੂ ਦੇ ਟਰਿੱਕ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ
ਰਹ। ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ
ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਬਾਬਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ
ਸਪੀਕਰ ਤੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੈਲਿੰਜ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਪਾਖੰਡੀ ਬਾਬ ਨੇ
ਕੋਈ ਵੀ ਜੁਆਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ
ਕਰਗਾ।
ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਪੈਚਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਮੰਡੀ ਲਾਧੂਕਾ, ਦੇ ਲਾਲ
ਬਲਦਵ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸੁਰਿਦਰ
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਦਰ ਥਾਣਾ ਫ਼ਾਜਿਲਕਾ ਵਿਖੇ ਪੁਲੀਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ
ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ੍ਿਹਾ।
ਪਰ ਪੁਲੀਸ ਛਾਪ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਭਗੌੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬਹਾਨੇ ਬਾਜ਼ੀਆਂ
ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ। ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੇ ਜੋਰ ਦੇਣ ਤੇ ਆਖਰ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ
ਹਜੂਮ ਨੂੰ ਲੇ ਕੇ ਹਾਜਰ ਹੇ ਗਿਆ। ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਹਿਸ ਚਲਦੀ
ਰਹੀ ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਇਹ ਮੈਨ ਗਿਆ ਕਿ ਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੋਈ
ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਮਰਾ ਪਾਖੰਡ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ
ਕੁਝ ਲਕ ਜਿਵ' ਕਿ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਅਤ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇੱਕ
ਹਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਜੈਗੀਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਵਾਨ ਜੇ ਕਿ ਇਹ
ਧੈਦਾ ਬੈਦ ਨਹੀਂ ਹਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਬ ਨੂ ਬਾਹਰ
ਹਜੂਮ ਵਿੱਚ ਲੇ ਗਏ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰ ਕੇ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਇਹ ਤਹਿ
ਹਇਿਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਤੁਹਾਡੀਆਂ 23 ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ
ਪੂਰੀ ਕਰਗਾ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ (5-11-2000) ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ॥ ਤੋਂ
2 ਵਜੇ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਬੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮਰਥਕ ਸਮਝੰਤਾ ਕਰਨ
ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਕੋਈ
ਗੱਲ ਸਿਰੇ ਨਾ ਲੱਗਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀਰਵਾਰ ਬਾਬਾ ਵੱਡ ਹਜੂਮ ਨਾਲ
ਸ਼ਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਈ ਪਰ ਲਿਖਤੀ
ਮਆਫ਼ੀਨਮ ਦੇ ਸਰਚ ਅਤੇ ਰਲਾ ਲੈਫਿਰਨਾਰਰਰ
ਦਿੱਤੀ ਕਿਊਂਕਿ ਨਾਨ ਦੀਵਾ ਹਾ

ਅਤੇ ਪਿਉ ਵੀ ਇਹੀ.ਧੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡਰ ਲੱਗ
ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਿਤ ਉਸਦਾ ਧੇਦਾ ਵੀ ਬੇਦ ਨਾ ਕਰਵਾ
ਦੇਣ।

ਵਰਣਨਯਗ ਹੈ ਕਿ <ਕਾਂ ਦੇ ਟ> ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਵੀ

ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਹੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ (੫ ਇਹਨਾਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ

ਮਿ ਰਿ ਉਕਯ) ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਾਂਡ
ਪੁਲੀਸ ਅਤ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੀ 7

ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕੁਝ 1 ਹਰੀ

ਨਿਖੋਧੀਯੋਗ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ

7, ਸਰਕੂਲਰ ਰੋਡ ਲੁਧਿਆਣਾ
੨90. ਸੀ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
ਪਿੰਡ ਤੇ ਡਾਕ: ਜੇ ਸਿੰਘ ਵਾਈ

ਤਹਿ ਬਾਘਾਪੁਰਾਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੋ _

੨91. ਸ੍ਰੀ ਭਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ 1404
ਰਿੰਮਪਿਜ ਪੀਸੀਓ. ਨੇੜੇ ਦੁਰਗਾਂ ਮੰਦਰ
ਬਸ ਸਟੰਡ, ਅਪਰਾ '- 1441 ਰ੍
ਰ੍ ਨਵਾਂ ਇਕਾ)
/'ਕਾਈ ਦਾ ਨ : ਪਾਸਟਾ ਸਿ
ਪ੍ਰਾਨ !
ਮਾ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ (ਹਿਸਟਰੀ!
ਸਸਸ ਰਾਜਪੁਰ ਭਾਈਆ (06
ਮੈ ਚਹਵਾੜ
ਰਜ ਵਾਜਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੁਹਖਲਾ
ਸਕੱਤਰ ਨਵਧਿਚਨ (ਸਾਇਸ ਮਟਰ

੬0 0 ਜਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ
ਫਲ ਲੇ. 01821

੮#-॥॥॥॥0

ਇਕਾਈ ਖਰੜ

ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸੈਮੀਨਾਰ

“ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਾਨ
ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫਰਕ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ
ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ
` ਪਪਣ ਦੀ ਸਮੱਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੀ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੀਆਂ
ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚੈਗਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹਾਨ
ਹ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਆਏ
ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਖਰੜ ਵਿਖੇ ਤਰਕੁਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਇਕਾਈ ਖਰੜ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ 'ਤੇ ਕਰਵਾਏ
ਗਏ ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿਖੇ ਆਖ।

ਅੱਜ ਜੋ ਵੀ_ਭੌਤਿਕ ਸੁੱਖ ਆਦਮੀ ਹੋਢਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਉਹ ਸਭ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ
ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਫਰ ਵਿਚ ਆਖਰ ਜਿੱਤ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ, ਤਰਕ ਦੀ, ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਸਮੋਈ
ਬੈਠਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੱ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਬੀ ਰਣਧੀਰ ਕੌਰ ਲੇ “ਜੀ ਆਇਆਂ
ਨੂੰ` ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਸਤਨਾਮ ਦਾਊਂ ਤੇ ਇਕਬਾਲ ਜੱਸੀ ਨੇ ਰੱਸੀ ਜੋੜ
ਕੇ (ਬਿਨਾ ਗੱਠ। ਜਾਦੂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸੀ ਬਲਵਿੰਦਰ ਬਰਨਾਲਾ
ਪ੍ਰੈਸ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਤੇ ਇਲਾਜ
ਦੱਸਦ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਓਪਰੀ ਕਸਰ, ਖੇਡਣਾ ਜਾਂ
. [ਹਵਾ ਦਾ ਆਉਣਾ ਮਾਨੰਸਿਕ ਰੋਗ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ

ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਤ ਅਸਰ ਦੇ
ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਘਟਨਾ]
ਪਿਛੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਰੋਪੜ ਜੋਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਢੈਗ ਅਤੇ ਕਸਾਂ ਬਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਜਸਪਾਲ ਖੋਡਾਲ, ਰ= ਹਰ
ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਇਕਾਈ ਟਾਂਡਾ
ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਰਿਪਰਟ

ਮਿਤੀ 13 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਟਾਂਡਾ ਇਕਾਈ ਦੱਲ' ਇਕ
ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ
ਨਾਲ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਬੁਲਾਰ
``ਸੀ ਬਲਵਿੰਦਰ ਬਰਨਾਲਾ ਜੀ ਨੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦ ਜਾਣ
ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ
ਦਿੱਤੇ।ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਿਆਮ ਸੈਦਰ ਦੀਪਤੀ ਜੀ ਨ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਬਾਰੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਸੀ ਦਵਾਰਕਾ ਰਾਜੂ ਭਾਰਤੀ ਜੀ ਨੇ
ਫਿਲਾਸਫੀ ਸੈਬੋਧੀ ਪਰਚਾ ਪੜਦੇ ਸਮ ਆਸਤਿਕਤਾ ਅਤ
ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਗੁੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ
ਨਾਇਕ ਕੌਣ ਤੇ ਖਲਨਾਇਕ ਕੌਣੰ ਹਨ। ਉਹ ਆਸਤਿਕਾ ਤੇ
ਵਰ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਸਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੁ
ਖਲਨਾਇਕ ਹਨ। ਸੀ ਮਦਨ ਵੀਰਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁਚਲਤ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ
ਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।
ਸਟੇਜ ਦਾ ਸੈਚਾਲਨ ਸੀ ਹਰਦੀਪ ਖੁੱਡਾ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ 120 ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਹਮਦਰਦਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
ਚਾਹ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਬੈਧ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਸੀ। ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ
ਪਹੁੰਚੇ ਹਮਦਰਦਾਂ ਨੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕੈਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤ
ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ। ਇਸ ਵਰਕਸਾਪ ਨੂੰ
ਜ਼ਿਲਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸਾਖਰਤਾ ਕੋਆਡੀਨਟਰ ਸੀ ਬਲਵਿਦਰ
ਢੱਟ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸੈਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੀ ਵਿਜੇ ਬੇਬਲੀ ਜੀ ਨ
ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਾਜ਼ਰ ਸਰੇਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਕੀਤ। ਆਖਿਰ
ਵਿੱਚ ਜੋਨ ਸਕੱਤਰ ਸੀ ਦਿਲਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਏ ਹਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ.

ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਉਦਘਾਟਨ ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਟ
ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰ: ਜਗਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਨਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਵਿਚ _ ਪੁੰਜਾਬ ਦੀ ਜਲੰਧਰ ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ 1000 ਰੁਪੈ ਨਗਦ ਅਤੇ
ਪਾੜਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ _ 2000 ਰਪੈ ਦੀਆਂ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਜਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀਆ ਗਈਆਂ।

ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ। ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ 'ਬੁੱਤ /ਨਪੌਰਟ ਕੁਲਂਵੈਦਰ

੬ ਬਾ ਲਿਮ ਖੇਡੇ ਗਏ। ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਬੁੱਕ ਸੈਂਟਰ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਬਲਰਾਜ ਸੈਮੀਨਾਰ ਮਿਤੀ 17.09.2000
ਕਲਾਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਰੀਫਾਂ ਦਾ ਓਪਰੀਆਂ ਸ਼ੈਆਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਰਿ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿੱਤਾ ਸਾਹਨੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਕਾਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ __ : 'ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ
ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਰਕਮ ਲੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਪੁਆਇਆ ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਜਾਦੂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ”

ਦਾ ਸ਼ੋਅ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ _ ਸਥਾਨ __: ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸੇਖਾ

ਕਿ ਜਾਦੂ ਕੋਈ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੱਥ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਹੈ ਅਤੇ _ ਮੁੱਖ ਬੁਲਾਰੇ : ਬਲਵਿੰਦਰ ਬਰਨਾਲਾ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਪੱਪੀ ਪ੍ਧਾਨ
ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਾ ਵਜੋਂ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਗੈਬੀ ਪੀ ਐਸ ਯੂ, ਪ੍ਰਸ਼ੋਤਮ ਬੱਲੀ, ਪਰਮ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ
ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵੀ _ਪਬੈਧਕ _: ਨਵ ਕਿਰਨ ਯੂਥ ਕਲੱਬ ਸੇਖਾ

ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਚੌਕ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਜਤਿੰਦਰ _ ਬਿੰਆਸ ਵਿਚ ਕੇਸ ਦਰਜ ਦਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਗਿਰ ੪
ਮਹਿਤਾ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੱਜ ਦੀ ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ ਨੇ ਪੁਲਿਸ _ਐਖੌਤੀ ਸਾਧਨੀ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਜੇ

ਪ੍ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਤੇ ਪੈਚਾਇਤ 'ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੈਬੀ (4: ਦਾ ਇਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ। ਰਾਤੀ ਯੂਨੀਅਨ 1 1

ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਬਾਬੇ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ______ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਇਕਾਈ ਪੰਜਾਬ, ਕਿ ਬਦ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ ਚਲੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗਾ #ਹੌਦਰਾ /ਨੌਘ, ਸਕੰਤਰਾ

ਮੁਆਫੀ ਮੈਗਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧੈਦਾ ਦਿੱਤੀ ਬਾਬੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰ ਬਿੰਦਨਂਦ ਖਿਲਾਫ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ। ਹੀ ਇਕਾਈ ਮਾਹਿਲਪੁਰ

ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਤੇ ਸਬੈਧਤ ਪ੍ਰਵਾਰ ਨੂੰ 5000 ਰੁਪਏ ਵਾਪਸ ਲਿਖਝੀ,ਇਾਇਤ ਮਿਲਾ ਤੋਂ ਰੈਇਦਵਾਲ ਦੀ ਕੋਲਨੀ ਵਿ ਪੁੱਛਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇਂ ਬਾਬੇ ਦੇ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਵਾਏ (21

ਕਰਨ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਮੱਥਾ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਬੇ ਵੱਲੋਂ ਚੱਕੀ ਲਾਕ ਲੁ ਨ. ` ਬਾਬਾ ਫੱਗੂ, ਮੁਹੱਲਾ ਗੜ੍ਹਾ (ਜਲੰਧਰ) ਵਿਖੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ _ ਮਿਤੀ : 2 ਅਕਤੂਬਰ, _ਸਥਾਨ : ਜੰਡਲੀ (ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਰ੍

(2) ਮਾਰੀਆ ਰਹੀਆ ਠੱਗੀਆਂ, ਘਰੇਲੂ ਕਲੇਸ਼ ਤ ਵਹਿਮ ਭਗਤ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੰ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਟੁਣਾ ਹੋਣ, ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਆਦਿ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ : ਸ਼ਹੀਦ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਰ

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਦੀ ਇਕਾਈ ਡਾ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾਂ। ਉਸ ਵੱਲ ਲਿਖਤੀ ਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕਿਸੇ 12-13 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ _ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੇਲਾ। ਰ

ਕਥੁ ਨੰਗਲ ਨੇ ਅਖੌਤੀ ਦੇਵੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਮਾਨ, ਗੈਂਡਵਾਲ ਰਚੀਦ ਅਤੇ ਅੰਗੈ ਤੋਂ ਚੌਂਕੀ ਨਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ੨ ਦੇ ਮੈਹੋਂ ਉਸਦੇ ਨਹ ਵਿਚ ਵਿਖਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ _ ਠੀਮਾਂ : 1. ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ,ਭਾਈ

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਦੇ ਪਾਖੋਡ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨੌਗਿਆ ਕੀਤਾ। _ਗਿਆ।ਟੀਮ ਵਿਚ ਡਾ.ਸਰਬਜੀਤ ਜਿ ਹਰ
[ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ ਚੌਕੀ ਲਾਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ, ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿਘ, ਅਮਰ ਪੀਰ, ਯਾਨ।ਰਦਰ
ਵਹਿਮਾ ਭਰਮਾਂ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ _ ਆਰਟਿਸਟ, ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਵਹ) ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

ਹਿਜਰਾਇਤ ਕੱਢਣ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ _ ਮੈਨਾ ਸਿੰਘ) 0,8
` [ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁੱਟਦਾ ਸੀ।ਇਸ ਅਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਰਨ _ 2. ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਇਕਾਈ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦੀਆਂ ਸਹਿਯਗੀ ਟੀਮਾਂ

ਤੇ ਨਕ ਮਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਉ) ਬਾਲ ਕਲਾ ਮੇਚ ਲੈਗੇਰੀ (ਮਾਸਟਰ ਅਵਤਾਰ

ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ _ਸੋਨ। 2 ਮ੍ਤਪਾਲ ਹੈਸਪਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਵਰ ਬਕ ਦਰਿ ਅ) ਮਹਿਕਦਾ ਪੈਜਾਬ ਕਲਾ ਮੰਚ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਜਗਤਾਰ |

[ ਕਰਨ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀ “ਹਲ ਮਿ 0 ਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਾਬੇ _ਪਾਗਲ)

_ [ਸੀ। ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਨਟ $੫ - ਪ੍ਧਾਨ ਤਾਵਾ ਸਿੰਘ, _ਇੰਕਾਈ ਜਲੰਧਰ (44044 ਨ ਰਲ ਕੀਆ ਅਤ ਥਬੇ ਦੇ ਰੇ ਪੰਚ ਕੀਤੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਏ) ਜਾਦੂ ਟੀਮ ਅੱਡਾ (ਸਰਾਂ ਇਕਾਈ,

ਡਾ. ਰਾਜਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤਮਾ ਤੇ ਕਾਮਹਡ ਗੁਰਮੇਲ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੇਲਾ ਟ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਾ ਫੱਗੂ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਸ) ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ/ਦਗਦੇ ਸਗਲ (ਗੜ੍ਹਸ਼ੈਕਰ ਇਕਾਈ

ਸਿੰਘ ਨੇ ਘਣੀਏ ਕੇ ਬਾਂਗਰੰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤ ਪੰਚਾਇਤ ਇਕਾਈ ਜਲੰਧਰ ਅਤ ਬੀ ਦਾਤ ਮਾਫੀ ਮੈਗਣ ਲੱਗਾ। ਬਾਬੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ` 3. ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਟੀਮਾਂ

`__ [ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖਤੀ ਮੁਆਫੀ ਮੋਗਵਾਈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਦੀ ਜਲੰਧਰ ਇਕਾਈ ਵੱਲ ਤਉ ਅਧਿਕਾਰ ਸਾ ਪੰਜਾਬ 00 ਉ) ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਨਸਰਾ ਬੱਧਨਾ

! ਅਜਿਹ ਪਾਖੰਡ ਬੈਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤੋਬਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਇਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੇਲਾ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਇਸ ਕੌਮ ਨੰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੌਕੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂਆਂ ___`ਅ) ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਜੌਡੋਲੀ (ਮਾਸਟਰ ਗੁਰਬਚਨ!

] (3) ਅਖੌਤੀ ਸਾਧਣੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਰਲ ਦਿਆ ਗਿਆ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਰੀ ਵੇ ਔਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਬੁਲਾਰੇ : ਸੱਤਪਾਲ ਜੋਨ ਕਨਵੀਨਰ, ਸਰਪੈਚ ਨਰਿੰਦਰ, ਮਾਸਟਰ

[ ਪਿੰਡ ਬੁਲੋਨੰਗਲ ਕਸਬਾ ਰਈਆ ਦੇ ਮ/ਮਰੀਕ ਸਿੰਘ _ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇ ਸੀ ਜਸਵੈਤ ਜੀਰਖ ਨੇ (ਕਿ, ਵਿਖੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਰਵਿੰਦਰ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਵਤਾਰ ਲੰਗੇਰੀ, ਵਿਜੈ ਬੈਬੇਲੀ,
ਪੁੱਤਰ ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਨੈ ਤਰਕਸੀਨ ॥ਮ'(ਟਟੀ ਮੋਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਦੀ ਵਿਚ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਮ ਤਮ ਲਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ [ਸਿ ਜਿ ਥਾਬਲਕੇ ਜਲੰਧਰ ਭੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ।

[ ਇਕਾਈ ਮਹਿਤਾ ਚੌਂਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਐਸ.ਮੈ ਪੀ. ਮਜੀਠਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਲਗ ਤੋਂ ਦੇਸਿਆ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ| ਪਲ ਸੀ ਰਿ ਆ ਜੀਆਂ ਨਾਟਕ : ਬੇਗਮੇਂ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗਾਂ. ਬੋਹੜ
ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਉਪਰ ਥਾਣਾ ਬਿਆਸ ਵਿਖੇ ਚੀਮਾ ਬਾਠ ਦੀ ਸਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲਾਰੇ ਲਾ ਕੇ ਪੁਢ ..."ਖਿਤੀ ਬਾਬੇ ਉਨਾ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਦਾ ਸ਼ੋਅ : ਸੀ ਸੈਜੀਵ ਨ ਵਾਲਾ ਬਾਬਾ, ਪੈਡਿਤ ਬਲਾਕੀ ਰਾਮ

ਅਧੌਤੀ ਮਾਤਾ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਉਰਫ ਅੰਬੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹ ਤੋਂ ਹੀਂ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਵਿ ਸਹਿਯੋਗੀ ਤੀ ਲਤ ਕੋਰਿਉਗ੍ਰਾਵੀ : ਮੈਂ ਧਰਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਨਾ ਰੋਇਓ,
ਐਫ ਆਈਂ.ਆਰ.109,420,120-ਬੀ, ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ.ਅਧੀਨ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਿਆਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਬਨ ਲਕਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਪਗ ਰੀਤ ਦਸਚਲਂ ਦਹਿਕਦੇ ਐਗਿਆਰਾਂ 'ਤੇ, ਬਾਬਾ ਵੈਦ ਰਗੀਆਂ ਦਾ।

ਕਰਾਈ। ਅਮਗੀਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਅਪ ਨ ਦਾਂ ਕੋਈ ਹੱਲ
“ਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹਲ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਅਖੌੜੀ ਮਾਤਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ
ਅਥ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਰੀਬੀ ਆਪਣੇ ਨ

ਧੂ ਮੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ : ਪੁਸਤਕ ਸਟਾਲ, ਦਗਦੇ ਸੈਗਲ ਠੰਡੇ ਕਰਨੇ, ਅੱਖਾਂ
ਉਤ ਉਤੇ ਪੱਟੀ ਬੈਨਕੇ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾਉਣਾ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ

(2)

ਮਿਤੀ : 4 ਅਕਤੂਬਰ (ਰਾਤ) ਸਥਾਨ : ਨਡਾਲੋਂ (ਮਾਹਿਲਪੁਰ)
ਪਲੇਟਫਾਰਮ : ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਜੀ. ਐਨ. ਏ. ਫੈਕਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ
ਵਿਗ।
ਟੀਮਾਂ : ਭਾਈ ਮੈਨਾ ਸਿੰਘ (ਪਲਸ ਮੈਚ), ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਇਕਾਈ
ਮਾਹਿਲਪੁਰ ।
ਨਾਟਕ : ਬੇਗਮੋ ਦੀ ਧੀ/ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਗੀ/ਰਾਜ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ/ਟੋਆ/ਕੋਰਿਓਗਾਫੀ ਹੋ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ : ਬਾਬਾ ਵੈਦ ਰੋਗੀਆਂ ਦਾ/ਜਾਦੂ ਦਾ ਸ਼ੇਅ/ਪੁਸਤਕ
ਸਟਾਲ #
ਬੁਲਾਰੇ : ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ/ਮਾਸਟਰ ਅਵਤਾਰ/ਜਗਤਾਰ ਪਾਗਲ£
ਲੀਡਰ,/ਮਾਸਟਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ
ਇਕਾਈ ਟਾਂਡਾ ਉੜਮੁੜ

ਮਿਤੀ 27.08.2000 ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਸੁਸਾਇਟੀ ਇਕਾਈ ਟਾਂਡਾ ਵਲੋ ਪਿੰਡ ਤੂਰਾ (ਨਜ਼ਦੀਕ
ਗੜਦੀਆਲਾ) ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰੇਗਰਾਮ
ਜਨ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਉਥੇ ਇਹ ਪਿਡ ਤੂਰਾ ਦੇ ਅਖੌਤੀ
ਬਾਬੇ ਰਮੇਸ਼ ਨੂੰ ਚੈਲਿਜ ਵੀ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਇਕਾਈ ਟਾਂਡਾ ਵੱਲਂ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਲੈਟਰ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਹਾ
ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪਿਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਗਰ
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੈਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਸ
ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤ। ਇਸ ਰਜਿਸਟਰਡ ਲੈਟਰ ਨਾਲ
` ` [ਲੱਗੀ ਇਕਨੌਲਜ਼ਮੈਂਟ ਬਾਬੇ ਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਨਾਲ ਟਾਂਡਾ
[ਇਕਾਈ ਦੇ ਦਫਤਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਬਾਬੇ ਨੇ ਅਤੇ ਬਾਬੇ
[ ਪੋਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅੱਡਾ ਸਰਾਂ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਨਮਿਦਰ ਅਤੇ
ਹ ਟਾਂਡਾ ਇਕਾਈ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਰਾਮ ਨਾ ਕਰਨ ਨੂੰ

ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਪਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਿੰਡ

[ ਧ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾ ਕਰੋ ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਹਾਡ ਕੋਲੋਂ ਇਥੇ ਹੀ ਮਾਫੀ ਮੰਗ
ਲੈਦੇ ਹਨ।ਜਦੇਂ ਬਾਬੇ ਦੀ ਵਾਹ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਚਲੀ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਦੀ ਹਾਰੀ
ਹ ਹੋਈ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਿਤੀ 26.08.2000 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ

ਪਹਿਲਾ ਜਦੋਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨਿਸਚਤ ਜਗ੍ਹਾ

ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰੰਚੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ

ਹੀ : ਯਨਿਟ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਸੀ ਨਸਿਦਰ, ਸਕੱਤਰ ਸ਼ੀ ਰਾਮ

ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ
ਸੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਅਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ
ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਾਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੜਦੀਵਾਲ
ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ।ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਮੈਂ ਵੱਡ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਗੱਲ
ਕਰੂਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਨੇ ਪਿਡ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
ਅਫਵਾਹ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਮੇਰ
ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਪਹੁੰਚੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੇਵਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਤ ਰੋੜਿਆਂ ਦੀ
ਵਰਖਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਰੜਿਆਂ ਨਾਲ
ਭਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚੇ ਸਸਾਇਟੀ ਦੇ
ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਗਰਕੀਆਂ
ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਦਾ ਸੀ ਕਿ
ਬਾਬਾ ਹਾਰ ਮੈਨ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। #

ਪੁਰ ਬਲਵਿੰਦਰ ਦੱਟ ੭੩
ਨੇ ੪ ਅਤੇ ਬਜੁਰਗ ਆਗੂ ਸੀ੍‌ ਬੁਘਲ

ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਹਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ

ਸਬੈਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਸਬੈਧੀ

- [ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਮੇਡੀ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਚਰਚਾ

ਰਹੀ। ਘਟਨਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੇ ਪਤਾ
ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਏਥੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਜੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ
ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਇਹ ਇਲਮ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੈਬੈਧੀ ਉਸ ਨੇ
ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਸਮਾਧੀ ਲਾਉਣੀ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ
ਦਿੱਤੇ।ਸੈਬੈਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਪਰਦਾਇ
ਦੇ ਬੋਦੇ ਸਭ ਨਿਸਚਿਤ ਦਿਨ ਉਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚੋਲਾ ਛੱਡਣ
ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਸੈਬੈਧੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ
ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਘਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹ
ਗਈ। ਦਿਨ ਦੇ ਕਰੀਬ 12 ਵਜੇ ਇਹ ਅਫਵਾਂਹ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ
ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਠੀਕ ਠਾਕ
ਸੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ ਪਰੇਤੂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ
ਨਾ ਮਰਿਆ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ
ਦੇਦ ਕਥਾਵਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਥੇ ਸੈਖੈਧਤ ਸੈਪਰਦਾਇ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ
ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੇ ਨਿਸਚਿਤ ਸਮੇਂ ਉਪਰ ਚੋਲਾ ਨਾ ਛੁੱਡਣ 'ਤੇ
ਨਿਰਾਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸ਼ਾਇਟੀ-ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵ ਸੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਹਰਬਸ ਲਾਲ ਵੰਦ
ਦਰਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ, ਡਾ. ਰਤਨ ਨੀਟਾ, ਭੀਮ ਸਿੰਘ, ਅਮਨ
ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ। ਇਹਨਾ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ
ਹੈ। ਚੋਲਾ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਮਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ

| ਨਵੈਬਰ-ਦਸਬਰ 2000. ਰ੍ (0

ਦਾ ਸਿੱਟਾਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਤ ਧਿਆਨ | ਰ੍
ਹਟਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲਾਉਣੀ
ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਕਾਈ ਲੁਧਿਆਣਾ |
ਜਦੋਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਪੁੱਟੀ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੈਂਦੇ ਪਿਛ | `
ਬਲੋਵਾਲ ਵਿਖੇ ਪਿਛਲੇ 2੨ ਸਾਲਾਂ ਤੱ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਂ “ਪਰ ਚਲ
'ਚਹੀ ਚੈਂਕੀ ਤਰਕਸ਼ ਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:, ਦੇ ਕ ਰਕਨ
ਵੱਲੋਂ , ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਪੁੱਟ | __
ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆਦੀ ਗਈ। :

ਪਿੰਡ ਬਲੋਵਾਲ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸ. ਚਨਣ ਨੇ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਟ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਜਗਾ ਨੂੰ ਘਰਲੂ
ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਣ। ਇਹ ਚੱਕੀ ਉਸ ਦੀ ਮਰ ਚੁਕੀ
ਭਰਜਾਈ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸਾਧੁ
ਸਿੰਘ ਯੂ.ਪੀ. ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਧੂ ਸਿਘ ਨਸ਼ੇ
ਪੱਤੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸ਼ੁਕੀਨ ਸੀ।ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਯੂ
ਪੀ. ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਮੋੜਵੇਂ ਰੂਪ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਨਸ਼ੇ ਪੱਤੇ 'ਚ ਗੜੁੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੀ ਮਰ
ਗਿਆ। ਯੂ.ਪੀ. ਤੋਂ ਆਈ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਧੜਿਆਂ ਤੱ
ਕੋਈ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਹਨਾ ਸੈਸਾਰਿਕ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਮਾਰੀ
ਰਾਣੀ ਆਖਿਰ ਮਾਨਸਿਕ ਰੇਗੀ ਹੇ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਆਉਣ ਦਾ
ਪਾਖੰਡ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ।ਇਸ ਪਾਖੋਡ ਦਾ ਭਾਵ ਚੈਨਣ
ਸਿੰਘ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਘੂਰ ਘੱਪ ਵੀ ਕੀਤ ਪਰ
ਰਾਂਣੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਪਖੇਡ ਨੂੰ ਆਲੇ
ਦੁਆਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਮਾਰੇ ਗਰੀਬ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਤੇ 'ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ
ਅਨਪੜ੍ਹ” ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ
ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਤ ਲਗਭੱਗ 2੭ ਸਾਲ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ
ਦੌਰਾਨ ਰਾਣੀ ਮਾਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੌਂਕੀ ਤ'ਂ ਲੰਗ ਲੇਚੀਆਂ
ਦੇ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਖੋਡ ਕਰਦੀ ਰਹੀ । ਲੱਖਾ ਰੁਪਿਆ ਉਥ
ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਭਾਵ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਇਹ ਪੈਸੇ ਗਰੀਬ ਜਨਤਾ ਦੇ | __
ਕਿਸੇ ਕੈਮ ਨਹੀਂ ਆਏ।

-__ ਸਿਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੌਂਗ ਲੈਚੀਆਂ ਦੇ ਕੇ
ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਜਦ ਆਪ ਬਿਮਾਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਪਣਾ| __
ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ।ਹੁਣ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਡੇਢ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ |
ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਲੀਆ ਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾ |!
ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਚੈਨਣ| _
ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੀਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਡਰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਚੌਂਕੀ _

ਨਾਉ 00

ਦਾ...

[ਅਤੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਿਅਤ

ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦਾ। ਚੈਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ
ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਇਹ ਚੌਂਕੀ ਪੁੱਟਣ ਲਈ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਜਿਸ
`ਚ ਜਸਵੇਤ ਜੀਰਖ, ਮਾਸਟਰ ਭਜਨ ਸਿੰਘ ਜੋਨ ਪ੍ਰਧਾਨ,ਹ਼ਰਭਜਨ
ਸਿੰਘ ਇਕਾਈ ਸਕੱਤਰ, ਮੈਂਬਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੇ.ਈ., ਨਛੱਤਰ
ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਆਦਿ ਸਾਮਲ ਸਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ
ਮਨੋਕਲਪਿਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੁੱਤ ਆਦਿ ਇੱਕਠੇ ਕਰਕੇ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਫਤਰ `ਚ ਲੈ ਆਏ।ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਬੋਧਨ
ਕਰਦਿਆਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹਨਾ

_ [ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵਾਲ ਵਿੰਗਾ

ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਏ। ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਲੋਕ ਉਸ ਪੱਕੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਪੁੱਟੀ ਜਾ
ਰਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ।ਅਖੀਰ 'ਚ ਚੈਨਣ ਸਿੰਘ, ਤਰਸੇਮ
ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਪਤਵੰਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ
ਸਹਿਮਤ ਹੈਦਿਆ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਟੀਮ ਦਾ ਧੈਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਤੇ ਸਟਾਲ ਰ
` ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ:) ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ
ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਉਪਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਕਿਤਾਬਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਟਾਲ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਸ਼ੇਅ ਦਾ ਦੋ ਦਿਨਾ
ਮ੍ਰਗਰਾਮ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ
ਜਿਥੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਫਰੇਖਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗੁਰਮਲ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਜਾਦੂ ਦੇ ਟਿੱਕ ਦਿਖਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ
ਸਚ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਪੁਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਥੇ
ਲੱਗੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਦੇਖ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਏ
ਗਏ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਜੁਆਬ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸਟਾਲ
। ਸਿਘ, ਸੁਰਜੀਤ, ਰਣਜਧ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਆਦਿ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਿਉਟੀ ਨਿਭਾਈ ਗਈ।
ਸੈਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਜੋਤਸ਼ੀ ਮਿ: ਪੀ. ਖੁਰਾਣਾ ਵੱਲੋਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲਾਂ
ਦੇ ਚੈਲਿੰਜ ਤੋੰ ਡਰਦਿਆਂ
ਆਪਣਾ ਲੈਕਚਰ ਕੈਂਸਲ
ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਲੁਧਿਆਣਾ 'ਚ ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਮਲਾ
ਹਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਮੇਲੇ ਰਾਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨ ਪੰਜਾਬ

ਲੈਕਜ਼ਰ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੁਧਿਆਣਾ
ਇਕਾਈ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰੇਤ ਹਰਕਤ 'ਚ ਆਉਦਿਆਂ ਮਿ. ਪੀ. ਪੁਰਾਨਾ
ਨੂੰ ਚਣੌਤੀ ਨਾਮੀ ਪੈਫਲਿਟ ਛਾਪ ਕੇ ਖੀਏ ਯੂ `ਚ ਵੇਡਿਆ
ਗਿਆ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੀ. ਖੁਰਾਨਾ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ
ਤਤਰ ਮੋਤਰ ਜਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਗੁਹਿ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ
ਹਲ ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ
ਜੋਤਿਸ਼ ਨੁਮਾ ਗਹਿਵਿੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਨਰਮਾ ਖਿੜ ਦੇ ।5, ਤ ਵੱਧ
ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਜੀਆਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾਇਆ
ਡਰ ਕਹਿ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ੫0 ਕਰਡ ਗਰੀਬੀ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਡੈਗ ਪ 'ਰਟੀ ਕਿਉਂ !
ਰਿ ਡੰਗ ਪਟ ਭਰਵੀਂ ਰਟੀ ਕਿਉਂ

ਗੋ
1
ਰਾ

ਸਾਧ' ਪਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।ਜ

ਲਿਆ

ਆ

ਆ ਵਾ

ਸੋ ਚਾਚਾ ਤੇ ਇੱਕ ਘਿਓ,
ਸੰ ਦਾਰੂ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿਓ।
ਇਸ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ
ਘਿਟ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਤੇ ਖਣਿਜ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਕੁਮੈਂਟ
ਸਬੰਧੀ ਸਪੋਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿਓ।

ਨਲ (ਜਲੰਧਰ)
ਨ/ਵੈਰਤ/ ` ਘਿਓ ਦਾ ਮਸਲਾ ਵਿਵਾਦ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ
ਖੁਰਾਕ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਤੱਥ 'ਸਰਵਪ੍ਰਵਾਣਿਤ ਹਨ. ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ
ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੱਤਾਂ ਪਖੋਂ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤਰੇ
_ ਖਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
(6) ਪ੍ਰੋਟੀਨ : ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ
ਵਿੱਚ ਮੀਟ, ਆਂਡੇ, ਮੌਂਛੀ. ਪਨੀਰ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ
ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਟਰ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਆਦਿ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ
ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
(ਅ) ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ (ਫੱਟ) : ਸਰੀਰ ਦੀ
ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ ਲਈ_ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ।
ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਟਾ. ਦਾਲਾਂ ਆਦਿ
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਿਕਨਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ
ਘਿਉ ਅਤੇ ਤੇਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 0
(ਇ) ਬਚਾਓ ਖੁਰਾਕ _(₹੦੧੬੦0੪੬ ੧੦09) ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਚ
ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ -ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਹਾ. ਤਾਬਾ ਆਦਿ

ਸ਼ੰਕਾ

ਜੋ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਸਰੀਰ ਲਈ - ਊਰਜਾ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਸੋਮਾ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ
ਕਾਰਬੋਹਾਈੜ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਚੌ. ਉੱਤਮ ਸੋਮਾ ਕਾਰੋਬਾਈਕ੍ਰੇ
ਟਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ
ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਊਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਘੋਂਟ ਘਿਓਂ ਖਾਧਿਆਂ
[ਸਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਾਰਥਹਾਈੜ੍ਰੇਟ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਸਰਦਾ। ਆਮ

। ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦਾ 243 ਹਿੱਸਾ ਕਾਰਬੋਹਾਈ੍ਰੇਟ ਅਤੇ

1੭੧ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਿਕਨਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ. ਹੈ। ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ

` [ਪੁਰ ਵਜੋਂ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਗੀ)

ਬਣਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਦਸੋਰ੍ਹੀ ਘਿਓ ਜ਼ ਹਾਈਡ੍ਜਨ

ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ
19009€131€0 7੩੧ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਪੂਰਣ ($੩੧੫੩੧੬੦) ਫਟ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੇ ਸੋਮੇ ਦਜੋ ਦੇਸੀਂ ਅਤੇ ਦਸਗੇਂ ਘਿਓ
ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫੁਰਕ- ਨਹੀਂ। ਕੋਮਾਂਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚਕਿਤਸਕ
ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਟ ਦੇ ਹੌਕ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਹ ਦਲੀਲਾਂ
ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿੱਜ ਤਿੰਨ ਤਜ੍ਹਂ ੯
ਚਿਕ੍ਨਾਈ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਦੇਸੀ ਜਾ ਡਾਲੜਾ
(੩੩੧੫੩(੬੦ ੮੩0. ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘਟ ਹਾਈੜ੍ਰਜ£
ਵਾਲੀ ਚਿਕਨਾਈ (005(008(੬੦ 7੩੧) ਜਿਵੇ ਮੁੰਰਫਲੀ ਜਾ
ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਘੋਟ ਤੇ ਘਟ ਹਾਈਡਜਨ
ਵਾਲੀ ਚਿਕਨਾਈ (੨੦£੫5੩(੫੩(੬੦ ੮੩੧). ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਜਮਖੀ
ਦਾ ਤੇਲ ਵੜੇਵਿਆ ਦਾ ਤੇਲ ਆਦਿ। ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤ ਤਿਨ
ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਚਿਕਨਾਈਆ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਦਾ _ਜਿਸਾ।
ਬਣਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। [
ਦਫਤਰੀ ਜਾਂ ਹਲਕਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁਸੋਕ੩
ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਿਕਨਾਈ ਦੀ ਮਣ ਅਤੇ
ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ 8੬1
ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਕਾਫੀ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਸੋਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਦਾ
ਸਿਰਫ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਹਦਾ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ
ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਹਲੜਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਘਿ6
ਮੌਖਣ ਦੇ ਢੇਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਖਾਂਦਿਆਂ_ ਉਹ ਅਮੀਰਾਂ
ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹ_ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਸੋਕ੩
ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਚਾਹ ਲਈ ਵੀ ਦੁੱਧ ਮਸਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਸੀ
ਘਿਓ ਜਾਂ ਡਾਲਡਾ. ਦੀ ਤਾਂ ਤੱਲੇ ਹੀ _ਛੌਡੇ। ਇਮ ੨੬!
ਚਕਨਾਈ ਖੁਣੋਂ ਅਜਿਹੇ ਮਿਹਨਤੀ ਲੋਕ ਪਿਚਕੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹਾਂ >' |
ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਜ ੧੫!
ਘਿਓ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਹਲੇ' ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹੂ “ਤੀਆਂ
ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੋ ਅਤੇ ਉਹ _ਪਿਲਪਿਲੇ ਦਿ੫₹1 ਦਿੰਦੇ
ਹਨ।ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਰੋਗ ਜਿਵੇਂ ਮਟਾਪਾ, ਦਿਲ ਦੇ ਰੋ;
ਬਲੌਂਡ ਪ੍ਰੈਸਰ ਆਦਿ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰ
ਵਿੱਚ, ਕੰਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ' ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ. ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ %
ਚਿਕਨਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਡਾ. ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਅਮਡੰ!
ਪੈਥਲੋਜੀ ਵਿੜਸ। [

ਮੇਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਫਰੀਦਕਟ। |

।

ਰਾਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੋਵਾਦਾਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਤੋਂ ਲੜਾਈ .
ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਸੇ

ਸਝਲਾ ਦੇ #ਲਾ

ਗਠੌਸ਼ ਮੂਰਤੀ /ਵਿਸ਼ਰਜਨ ਸੱਕੇ ਦੇ ਖ਼

ਮਹਾਂਨਗਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੌਗਦੇ ਥਾਣੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਵੁੱਖ

ਵਾਦਾਰ਼ ਗੁੱਥਮ-ਗੋਥਾ ਹੋ ਗਏ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰੀ
ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ_ਤੋਂ ਚਸਮਦੀਦ
ਗਵਾਹ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਅੰਦਰ ਸਖ਼ਤ ਰੋਸ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ
ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ, ਘੋਰ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ
(31੬੮
ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ
ਅੰਤਰਿਮ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਫੈਕਸ ਰਾਹੀ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਘਟਨਾ
ਸਵੇਹੇ ਸਵਾ ਕੂ ਦਸ ਵਜੇ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ
ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਫੌਰੀ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਗੀ ਸਿੰਘ
ਭਾਈ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੋਲਕ ਨਿਗਰਾਨ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਰਦੀਪ
ਸਿੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ੩੦੦ ਕਲਾਮੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ
ਦੇ ਅੰਦਰਾਰ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ
ਦੇਵੇ ਘਸੁੰਨ ਮੌਕੀ ਹੈ ਗਏ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਾਜ਼ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੌਗਾਂ- ਲਹਿ
ਰਈਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਣੇ ਨੇ ਕੜਾਹ-ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਵਾਲੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ
ਹਥ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿ ਵਾਲੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ
ਕੀਤਾ। 3

ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ- ਗੁਰਦੁਆਰਾ _.ਕਮੇ
ਟੀ ਦੇ ਮੋਨੋਜਰ ਸ੍ਰੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਸੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ
|ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਨ ਬੀਬੀ
ਕਮਲੋਸ ਕੌਰ, ਸ੍ਰੀ ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਂਭਰਵਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਰਣਜੀਤ
ਸਿੰਘ ਸਨੋਰ, ਹੌਂਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇ
ਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਰੰ

ਕਮੇਟੀ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੇ
ਵਾਦਾਰ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ

ਕਤ ਔਰਤਾਂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੀ ਦਮ ਤੋੜ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਦੋ
ਗੰਭੀਰ ਜਖਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਿਸੀਕੋਸ਼ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਤ

ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਕੁੜੀ ਸਮੇਤ ਦੋ
ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਉਤਰ ਪੂਰਬੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਤਿਲਕ ਨਗਰ
ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਫਿੱਰੀ ਪਿਆ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ
ਉਸਦੀ ਮੋਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਰਮੂ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਟਰਾਂਟੋ 'ਚ ਸੌਤਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰ
ਟਰਾਂਟੋ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰੈਂਕਪਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ
ਜੋਤਸ਼ੀ ਪੰਡਿਤ ਸੂਰੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੀਲ ਪੁਲਿਸ ਨੌ 3। ਮਈ
ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਧੀਨ ਹੱਬਕੜੀਆਂ
ਨਾਲ ਜਕੜ ਕੇ ਥਾਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਿਥੇ ਉਸਦੀ ਕੁਝ ਸਰਤਾਂ
ਅੰਧੀਨ, ਜਮਾਨਤ ਤੇ ਰਿਹਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।ਮਿਲੀ ਖਬਰ
ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੇਸ ਮਈ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 4 ਅਤੇ 9 ਤਾਰੀਕ
ਪੀਲ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਡਿਤ ਸੂਰੀਆ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਰੈੱਧ ਦੋਸ਼ ਲਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾ ਗੁਪਤ
ਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਖਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ
ਲਗ ਸਾਲਾ ਨਜਦਲ ਪੱਡਿਤ ਸੂਰੀ ੍ਰਕਸ ਮਜਰ

ਰੋਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਦੇ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਮਰਨ ਵਿ ਕਾਫੀ

ਕਬ ਸੋਂ ਖੰਡਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ
ਰਣ ਏਸ ਮਕਲ ਦੇ ਗਰਜ ਵਿੱਚ ਜੱਥੇ ਸਰੇ ਦੇਵੀ
ਗੁਰੂਅ ਫੋਟੋਆਂ ਲੌਂ ਹੁ ਹੀ ੬
ਉਸ ੨ ੍ ੭ < ਜਦੋਂ ਵੀ,
ਸਰੀ ਦਾ ਉੈਸ ਕਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ

ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪੰਡਿਤ ਸੂਰੀਆ|-

ਵਤਨ ਦੂਰ

ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸੋਚ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ
ਕਾਫੀ ਗੁੜਾ ਸਬੰਧ ਹੈ।ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ
ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸੋਚ ਵਧਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਔਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਇਸ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖੇਡ
ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕ
ਹੀ ਇਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ_ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਜਾਰਾਂ

ਝਟਕਈ ਤੋਂ` ਬਾਬੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫੁਰ

ਅਵਤਾਰ /ਨੱਘ #ਸਾੜਾ /ਇੰਗਲੰਡਾ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਗਤਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦਿਨ ਦਿਨ
ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਦੌਸਿਆ
ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਚੜ (ਝਟਕਈ) ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ
ਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੰਚ
ਪੁਰਾਣੀ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਲੀਸਾਨ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਬਬਦੀਲ

ਮੀਲ ਦੂਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ.
ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ
ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ੧

ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਇਦ ਇਹ ਜਾਣ
ਕੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਹਜਾਰਾਂ ਮੀਲ

ਤੋਂ ਆਈ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਵਿੱਚ
ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਗੁਰਸਤ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਇੱਥੇ ਪੋਛਮੀ ਸੱਭਿਅਤਾ
ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਪਲੀ ਔਲਾਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ।

ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਰੌਬ ਨਾਲ ਗਲਾਂ
ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੰਦਰ ਖੋਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੋ।
ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੇ ਵੇਰਵੇ ਸਹਿਤ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉੱਲੇ
ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆ ਦਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਦਾ ਨ,
ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਕ |
ਦਮ ਸੰਨਾਟ਼ਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਮ ਢੋਲਕੀਆ' ਵਾਜੇ
ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਿਸਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਲ
ਉਹ ਉਸ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਭੌਂਜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲ
ਬਾਬੇ ਦੀ ਸਾਥਣ ਬੰਨਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਉਸਦਾ ਸਿਰ
ਘੁੰਮਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ
ਉਸੰਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋ. ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬਾਬੇ ਦੀ ਸਾਥਣ ਜਿਸਨੂੰ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਭੇਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ
ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ
ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸਾ ਵੀ
ਨਹੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ `ਟੋਇਟਾ ਕਾਰ
ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰਾਂ ਹਜਾਰ ਪੌਂਡ ਹੰ. ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਛਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਏਸ਼ੀਅਨ
ਭਾਈਜ਼ਾਰੇ_ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹਿਲਜੁਲ ਹੋਈ। ਇਸਦੀ' ਨਿੰਨ ਭਿੰਨ
ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆ ਨੇ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਥੋ
ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਟੇ
ਟਸੈਂਟ ਦੇਣੀ ਪਈ _ਕਿ ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ
ਤਕਲੀਫ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਨਾ
ਕਿ ਇਸ ਤਾਂਤਰਿਕ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਛਾਪਣ
ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਮਿਊਨਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ
ਜਿਸੁ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪ੍ਰੌਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾ
ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ ਉਸਤੋਂ ਇਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਪਾਠਕ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਜਾਣੂ _ਹਨ।

ਇਸਤੋਂ ਆਮ ਪਾਠਕ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ. ਤੇ ਅਸੀਂ
ਵਿਚਾਰਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਗੇ.
ਅਗਰ ਅਸੀਂ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅਪਣਾਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ਼ੇ ਹੀ
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਰੋਈ ਸੇਧ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ। ਰ

0. [

ਣਾ "ਣਾ ਆਂ _"ਦਰਰਰ=' ` << ੫੬- ਵ0- 2 "੬ ਲਤ
”

-

ਭਵਨ ਸ਼ਹ/ਇਤਾ
|: 9੬੨ ਜਿੰਘ ਲਗ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫਸਰ ਵੱਲੋ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੇ
ਸਨਿੰਡਾ ਇਕਾਈ ਰਾਹ:

2 ਅਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪੁੱਤਰ ਇੰਜ: ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ, ਐਸਡੀਓ ਬਠਿੰਡਾ

3 ਸਨੇਹਪਾਲ ਪੁਤਰ ਇੰਜ: ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ 'ਸਿੱਧੂ, ਐਸਡੀਓ, ਬਠਿੰਡਾ
4. ਵਿੱਕੀ ਜੀਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੇਵਲ ਜੀਦਾ, ਬਠਿੰਡਾ

6 ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਐਫ ਜੀ ਐਮ. ਐਮਈ.ਐਸ. ਬਠਿੰਡਾ

7 ਸਮੂਹ ਸਟਾਫ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਬੈਂਲੂਆਣਾ

& ਮਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ, _-ਉਕਤ-

9. ਮੈਡਮ ਫੂਲ ਗੋਰਾ -ਉਕਤ-

10. ਮਾ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ __-ਉਕਥ-

1।_ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਚੋਟੀਆਂ

ਸ਼ੂਥਾ ਖਜਾਨਜੀੰਂ ਸ੍ਰ ਸ਼ਨਿੰਦਰ ਰਾਣੀ :

12 ਨੱਥੂ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ, ਪਿੰਡ ਚਾਉਕੇ

13 ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਔਲਖ

ਬਰੋਟਾ /£ਕਾਈਂ ਰਾਹ -

14. ਉਗਰ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਕੋਰਵਾਲਾ

15. ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਬੀਰ ਕੋਰ, ਕਣਕਵਾਲ ਭੰਗੂ

16_ਮਿਸ ਰਣਜੀਤ ਕੋਰ ਪੁੱਤਰੀ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ

7 ਕਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ ਚੰਦ 'ਬਰੇਟਾ

18 ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ. (1.0.%., ਆਡਿਟ ਪਾਰਟੀ, ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ_ ਕੈਟਕਪੂਰਾ

21. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ. ਬੇਟੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ `ਤੇ
ਅਜੀਤ ਪ੍ਰਦੋਸ ਰਾਹ :
22 ਆਰ ਸੀਅਹੂਜਾ, ਗਿਆਨੀ ਜੈਲ ਸਿੰਘ ਨਗਰ, ਰੋਪੜ

21 ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ. ਮਹਿਲਾਂ ਚੌਕ. ਸੰਗਰੂਰ

34 ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾਂ (ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋ)

[25 ਕਾ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ (ਸੁਨਾਮ) ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਸਨੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਫਿਜ਼
` [26 ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿਰਵੈਰ. ਮੰਡੀ ਕਲਾ. ਪਤਨੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਕੌਰ ਦੀ ਬਰਸੀ ਤੇ

27 ਡਾ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੌਮਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ (ਤਪਾ ਨੇੜੇ)
ਬਠ/ਦਂਦਰ ਬਰਨਾਲਾ ਰਾਹ -
38 . ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ, ਇੰਗਲੰਡ
29 ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਵੰਦਾ, ਕਾਂਝਲੀ, ਰੈਗੂਲਰ ਹੋਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ `ਚ
30) ਰਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਪੁਤਰ ਡਾ_ਹਾਕਮ ਰਾਏ, ਬਸੰਤ ਵਿਹਾਰ, ਬਹਡਾ ਨਵੀ ਦੁਕਨ ਬਚਣ ਦੀ ਖੁ ਦੂ
3 ਹਗ਼ੀਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਮਹਿਮਾ ਭਗਵਾਨਾ, ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ
32 ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਕਂਤਰ ਬਰਨਾਲਾ ਇਕਾਈ ਰੈ
3੩ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ, ਧਨੌਲਾ ੍
ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਆ ਵਿ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਔਜਲਾ. ਬਰੰਡਫੋਰਡ. ਇੰਗਲੋਡ ਰ੍
| ਜੋੜ 6122-00 ਛਲ 'ਜੋਕ18840 400.

]

0, (“੭

21010

10140)
101੧0)

5(01੨॥॥

` 1000)

10011)

10141
21੨0)
207॥
50੧01
2(1੧॥੧

2(॥1੨॥॥

!(॥7੧॥।

1(01੨॥)
10011)

੨0੮੧॥॥
1(॥)੨॥
101੨੧
2(01₹
50011)

100 ।॥1

2੨੨੧

੨।(॥।
1(1-0
20000
2(01੨॥0

20010 .

02੨00 .

10001
2(0)॥1
20੨)
2(॥1-॥)
1੮00
50110
501)

_. ਕੁੱਲ ਸ਼ੌੜ 761.529 %॥

ਜਦ

੍ ਪਰਚਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ. ਦੀਪਤੀ
ਦੀ ਇਟਰਵਿਊ ਸਰਸਰੀ ਨਜ਼ਰੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਏਨੀ
ਦਿਲਚਸਪ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੂਰੀ ਪੜ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ। ਸਾਫ
ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਚਾਰ ਪੜ੍ਹਕੇ
ਖੁਸ਼ੀ ਹਈ। ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਪੇ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾ. ਦੀਪਤੀ ਨੌੜੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਸਾਫ਼ ਦਿਲ, ਸਾਊ ਤੇ
ਸੁਝਵਾਨ। ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਫ਼ ਵੇਖੀ ਜਾ
ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਟਰਵਿਊ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਪਰਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਨੂੰ
ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਏਨੇ ਸਾਲ (14 ਸਾਲ) ਇਸ
ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਸੁਖਲਰ,
ਰ (#ੰਝਈ/
, ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਦਾ ਅੰਕ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇੰਜ ਲੱਗਾ:
ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ .ਗਲਾਸ
ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ
ਮੁਲਾਕਾਤ, ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਦਾ ਸੈਕਲਪ ਤੇ ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੇ ਢੰਗੀ, ਯੋਗੀ
ਸਨ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਪ੍ਰਸੈਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ
ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਨੁਵਾਦ
ਕਰਕੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਸੈਨਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਂ
ਫੌਜੀ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਰ ਸੈਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
/ਸਿਘਾਗਾਂ ਸ਼ਰੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ,
ਏ.ਐਸ.ਐੰ. ਕੌਰ
੧੦॥੩੧ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ
ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲਾਹੁਣਯਗ
ਸੀ। ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੂਰੀ ਜੁਅਰਤ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ

ਤੁਹਾਡੇ ਹੁੰਗਾਰੇ

-ਦੇ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪਸੈਦ ਆਈਆ।

ਨ ਇਸ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਹੁਤ [ `
ਚੇਗੀ ਲੱਗੀ। “ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਦਾ ਸੋਕਲਪ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਮੱਤ ਦੀ
ਪੜਚੋਲ” ਲੇਖ ਪੜ੍ਹ ਕੈ ਮਨੂੰ ਅਜੀਬ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆਂ। ਲੇਖ ਜੰ
ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਯੋਗੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹ ਕ |

ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਆਇਆ। ਕਹਾਣੀ ਉਪਰੀ ਹਵਾ ਤ ਅਯਗ ਭਜਨ

ਕੁਆਗਾ,ਨਾ ਓਧਪਰਨ,
ਡਾ /ਹੁ/ਸਿਆਰਪਰ/
ਇੱ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ
ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਹੁਤ ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀ।
ਸੁਆਲ-ਜੁਆਬ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ
ਲੇਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੇ ਢਂਗੀ ਯੋਗੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹਕੇ ਖੁਸ਼ੀ
ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ
ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ' ਕਿ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣਦੀ
ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਹੱਡੀਂ ਹੈਢਾਏ ਪਲਾਂ ਦੀ
ਦਾਸਤਾਨ ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਲਾਘਾਯਗ ਕੋਮ
ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਪਾਠਕਾਂ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ
ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜਗਦੇਵ ਮਕਸ਼ਦੜਾ,
ਪਇਲ । ਲੁਧਿਆਣਾ)
੨ ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਅੰਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ ਬਹੁਤ
ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਮਲੇ ਜਾ ਕ ਢੰਗੀ ਯੋਗੀ ਦਾ ਪਰਦਾ-ਫਾਸ਼
ਕਰਨਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਕ `ਚ
ਜਗਸੀਰ ਜੀਦਾ ਦਾ ਗੀਤ 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਰਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤ ਡਾ | _
ਦੀਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪਸੰਦ ਆਏ। 'ਸਾਧ ਤ ਨੇਤਾ ਦੋਨੋਂ | __
ਵਪਾਂਰੀ” ਲੇਖ ਬਹੁਤ ਪ੍ਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਘਟਨਾ
ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤ' ਹੀ ਮੈਂ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। _`

ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉੱਚ ਪਾਏ ਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੇ ਢੇਂਗੀ | (
ਯੋਗੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸੱਸ਼ਰਿਪੋਰਟ ਬਹੁਝਪੋਸੈਦ ਆਈ। ੍

- _` ਸਤੰਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਮੋਗਜੀਨ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕਈ
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ। ਸਾਨਅਲ ਐਤਮਾਰਕੁ

।ਰੌਚਿਕ ਸੀ। ਸੈਪਾਦਕੀ ਪ੍ਸ਼ੈਸ਼ਾ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਡਾ. ਹਰਦੀਪ

ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਫਲਸਫੇ ਵਿਜ਼ਲਾ ਰੱਬ ਲੇਖ ਦੀ

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਔਖੀ ਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੱ ਬਾਹਰ ਸੀ।
ਬਾਕੀ ਕਾਲਮ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਸੈਖਪ ਕਰਕ

ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।ਠੂਠੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮ, ਕੇਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੇ ਹੱਡ-
ਬੀਤੀਆਂ ਜੱਗ-ਬੀਤੀਆਂ ਕਾਲਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਸੈਦ ਆਏ।

` [ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਲਮ ਤੋਂ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਪਸਰ ਰਹੇ

ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਅਵਤਾਰ /ਸੰਘ ਲਸ਼ਾੜਾ,
ਕਾਵੈਂਟਗਾ //ਈਗਲੰਡ/
= ਸਤੈਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ ਅੰਕ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਮੈਟਰ ਕਾਬਿਲ=
ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ਸੀ। ਬਾਲ ਕਲਮ ਤੋਂ ਪਰਮਪਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਪਸੈਦ ਆਈ। ਸਾਨਅਲ ਐਂਡਮਾਰਕੂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਮਨੁੱਖੀ

ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਨਕਸ਼ਾਬੈਦੀ, ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸੈਕਲਪ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ
`ਚ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਹੱਡੀ ਹੈਢਾਏ ਪਲਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ,

ਲੋੜ ਹੈ।
ਕੇ.ਆੰ. ਰਘਾਣਾ:
ਰਪਾਣਾ ।#ਕਤਸ਼ਰ/
`___ ਇਸ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਦੇਬੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦਾ ਲੇਖ
“ਭਾਰਤੀ ਫਲਸਫੇ ਵਿਚਲਾ ਰੱਬ' ਲਗਾਤਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਉਪਰੇਤ
ਵੀ ਕੁਝ ਪਿੜ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਔਖੀ :7। ਭੂਰਾ
ਸਿਘ ਦਾ ਲੇਖ” ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸੋਕਲਪ' ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਸਪੱਸਟ
ਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਹੈ। ਫਲਸਫੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ ਛਾਪਣ ਸਮ

ਠੂਠੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮ ਆਦਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ। ਸਾਰ
ਸੈਟਰ ਦੇ ਕਣ ਕਣ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਸਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

1 ਭਰ ਖਰਦਾ (ਆਨਸ਼ਾ/
- ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਦਿੱਖ ਪੁਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਅੰਦਰਲੇ ਪੰਨੇ

[ਤੇ ਇਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ ਦਾ ਗੀਤ ਤੇ ਪਰਮਪਾਲ ਕੌਰ ਦੀ

ਕਵਿਤਾ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਸਨ।ਸੈਪਾਦਕੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਸੈਦ ਆਈ।
ਅਧੌਤੀ ਬਾਬ ਦੇਵਾ ਜੀ ਦੇ ਪਾਖੰਡ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
`ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ” ਪੜ੍ਹ ਕੇ
ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਲਗਨ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ
ਕੀਤਾ। ਚੂਹਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਪਿਡ ਦੀ ਸੱਥ 'ਚੋਂ,
ਕੋਸ ਰਿਪੋਰਟ, ਹੱਡ ਬੀਤੀਆਂ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ
ਸਨ। ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਮੁਆਫੀਨਾਮੇ ਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਦਿਆਂ
।ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗਾਇਆ ਕਰੇ। ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਮੈਗਜੀਨ
ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਸਿਕ ਕਰ। ੍
ਰਮ ਦਾਸ ਨਸ਼ਰਾਲੰ,
ਚਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ)

੧ ਇਸ ਅੰਕ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪੰਨੇ ਵਿਚਲਾ ਗੀਤ 'ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼

ਮਹਾਨ” ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਚੰਗੀ ਲੱਗੀ। ਕੇਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ , ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ
`ਚੋਂ, ਕੁਰਸੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਧਰਮ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ
ਸਹਾਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਆਦਿ ਮੈਟਰ ਬਹੁਤ ਪਸੈਦ ਆਇਆ।ਮੈਗਜੀਨ
ਵਿੱਚ ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਮੁਆਫੀਨਾਮੇ ਛਾਪ ਕੇ ਚੋਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

[ਕੀਤੀ ਹੈ।ਮੈਟਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦਾਵਾਲੀ ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਣ ਦੀ
ੜ ਹੈ। ਰੇ

ਮਿ ਸੇਖਾ । ਬਰਨਾਲਾ)
_ਸਤਬਰ-ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਅੰਕ ਦਿੱਖ ਤੇ ਮੈਟਰ ਪੱਖੋਂ
ਹੁਣਯੋਗ ਸੀ। ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮਨ ਹੀ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਬਾਲ
ਕਲਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਇਸ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਲਮ ਸੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੜ ਹੈ।

ਵਿਦੇਸ਼ : 6 ਪੌਡ ਜਾਂ 10 ਡਾਲਰ ਅਮਰੀਕੀ
ਲਾਈਫ਼ : 2500 ਰੁਪਏ

ਪੈਜਾਬ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੰ : 4/93 ਐਡੀਟਰ

ਪੰਜਾਬ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 17-1-94 ਅਧੀਨ ਰਾਜ

ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੈਸਥਾਵਾਂ ਲਈ

ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਉ ਪਜਾਉ

ਸੀ। ਸੈਪਾਦਕੀ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ 'ਚੋਂ, ਹਰ
ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ। ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭ
ਦਾ ਵਿਅੰਗ “ਕੁਰਸੀ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਧਰਮ” ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। `

ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਨਪ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਲਾਮਈ ਢੰਗ
ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੇਸ ਰਿਪੋਰਟ “ਚੁੜੇਲ ਚਪੇੜਾਂ ਖਾ ਕੇ

ਰਾਮ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖੀ ਦਾਸਤਾਨ 'ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ੩
ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸ `

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਧੱਕਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ |
ਅਨਪੜ੍ਹ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ। ਡਾ. ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦਾ
“ਕੀ ਸ਼ਰਾਬ ਇੱਕ ਖਾਮੋਸ਼ ਕਾਤਲ ਹੈ ?” ਬੜਾ ਪਦ ਆਇਆ। ਬਾਲ ਕਲਮ [`
ਤੋਂ ਪਰਮਪਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ। ।

'ਸ਼ੈਕਾ-ਨਵਿਰਤੀ” ਕਾਲਮ ਜੇਕਰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੈਗੀ[`
ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ।

ਸੰਤੋਖ /ਨਿੰਘ ਹੋਮੀਓਪੈਥੀ ਤੇ
ਪੀ ਰਿ ਕਦੇ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਫਲ ਤਾਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ
ਕੱ ਵਿ ਬਕ ਡਾਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਸਰਹਿੰਦੀ ਦਾ ਲੇਖ `ਕੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਕ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਰਾਇ, | _ ਮਾਂ. ਹਰਬੈਸ ਸਿੰਘ ਡੱਬਵਾਲੀ ਮਲਕੋਂ ਕੀ (ਮਲੋਟ) ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ
- ___ ਸਤੰਥਗ੍‌(ਕਤੂਬਰ ਅੰਗ, ਵਿੱਚ ਸੀ. ਸਾਨਅ . ਸ਼ਰਾਬ ਇੱਕਾ ਖੇਮ ਕਾਰਲ ਹੈ"ਥਹਤਾ ਪਸੰਦ ਆ ਦਿਆ ਤੀ ਦੇ ਦਿਸ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ
ਔਡਮਾਰਕੂ ਨਾਲ ਖ਼ੁਲਾਕਾੜ ਫਿੱਕੀ ਰਹੀ। ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸੁਆਲ ਰ ਰੈ]

ਪਡਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਪਜਹ ਕੇ ਬਰਤਾ ਕੁਝ ਹਾਸਲ

[ਨਵੈਬਰ-ਦੁਸੈਬਰ 20001

ਨ.
ਵੀਕਿਸ ਗੋ ਰਕਤ ਦ ਦਮ ਕਲਵਰੋ
ਹਲ ਨ ਗਰ ੨

(
&
£>
੨੨.
ਲੁ
0
%
6
2
[ਅਰ
[ <<
ਤਤ
ਉਰ
ਰਣ

ਰ ਤੱ" 00661 ਰ ੩ ਰ: 8006 2057 ਰ |
| 4 (੧॥੧੧੬0 0 ਰ੍‌ ੧
੫੭“7ਸ੦੪੦੪ _ ੨੬੬

068 ॥”₹॥; (੧ [| ੬੬1 ਵ

1ਗ॥॥5॥੬੦1 21303 130051॥੬੬। 61੦੪੧ ਹ
9411011/3 8)€ ”ਿ੧੩5, | ਰ੍
5/0ਕਿ੧41..& ੬